Từ ngày 10/9/2026, Nghị định số 283/2026/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, thay thế nhiều quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động và bảo hiểm xã hội. Một trong những nội dung được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là quy định xử phạt đối với hành vi không tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động.
Hình minh họa( Ảnh mạng internet)
Đây không chỉ là nghĩa vụ pháp lý của người sử dụng lao động mà còn là trách nhiệm bảo đảm an toàn, sức khỏe và quyền lợi chính đáng của người lao động trong suốt quá trình làm việc.
Theo khoản 2 Điều 33 Nghị định số 283/2026/NĐ-CP, người sử dụng lao động có hành vi không tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động sẽ bị xử phạt từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với mỗi người lao động bị vi phạm, nhưng tổng mức phạt đối với cá nhân không vượt quá 75 triệu đồng.
Đáng lưu ý, theo khoản 1 Điều 7 Nghị định số 283/2026/NĐ-CP, mức phạt đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân. Như vậy, doanh nghiệp có thể bị xử phạt tối đa đến 150 triệu đồng nếu vi phạm quy định này.
Không chỉ dừng lại ở xử phạt bằng tiền, cơ quan có thẩm quyền còn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc doanh nghiệp phải tổ chức khám sức khỏe cho người lao động theo đúng quy định. Trường hợp người lao động đã tự bỏ chi phí đi khám thì doanh nghiệp phải thanh toán toàn bộ chi phí khám sức khỏe hoặc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động.
Vì sao Nhà nước xử phạt nghiêm?
Khám sức khỏe định kỳ không đơn thuần là một thủ tục hành chính.
Đây là biện pháp quan trọng nhằm phát hiện sớm các bệnh nghề nghiệp, các dấu hiệu suy giảm sức khỏe do điều kiện lao động, từ đó có giải pháp điều trị, bố trí công việc phù hợp hoặc cải thiện môi trường làm việc.
Đối với những ngành nghề có yếu tố độc hại, nguy hiểm hoặc thường xuyên tiếp xúc với hóa chất, tiếng ồn, bụi, rung, nhiệt độ cao..., việc khám sức khỏe định kỳ còn giúp hạn chế tai nạn lao động và giảm thiểu tranh chấp giữa người lao động với người sử dụng lao động khi phát sinh bệnh nghề nghiệp.
Có thể nói, chi phí khám sức khỏe định kỳ thấp hơn rất nhiều so với thiệt hại mà doanh nghiệp phải gánh chịu nếu để xảy ra tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính.
Doanh nghiệp cần lưu ý những gì?
Để tránh rủi ro pháp lý sau ngày 10/9/2026, doanh nghiệp nên:
- Rà soát toàn bộ hồ sơ quản lý sức khỏe người lao động.
- Xây dựng kế hoạch khám sức khỏe định kỳ hằng năm theo đúng quy định.
- Lưu giữ đầy đủ hợp đồng với cơ sở y tế, danh sách người lao động tham gia khám và kết quả khám sức khỏe.
- Đối với các vị trí có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp, cần tổ chức khám phát hiện bệnh nghề nghiệp theo đúng danh mục và hướng dẫn của Bộ Y tế.
- Chủ động bố trí kinh phí cho hoạt động khám sức khỏe, không để phát sinh tình trạng người lao động phải tự bỏ tiền đi khám.
Tiền lương nào được dùng để đóng bảo hiểm xã hội?
Bên cạnh quy định xử phạt mới, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 cũng quy định rõ căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.
Đối với người lao động hưởng lương theo chế độ do doanh nghiệp quyết định, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bao gồm:
- Mức lương theo công việc hoặc chức danh;
- Các khoản phụ cấp lương;
- Các khoản bổ sung khác được trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động.
Tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội thấp nhất bằng mức tham chiếu, cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng theo quy định của Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.
Nguyên tắc của bảo hiểm xã hội
Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 tiếp tục khẳng định nguyên tắc "đóng - hưởng", tức là mức hưởng được tính trên cơ sở mức đóng và thời gian đóng, đồng thời bảo đảm sự chia sẻ giữa những người tham gia.
Quỹ bảo hiểm xã hội được quản lý tập trung, công khai, minh bạch, sử dụng đúng mục đích và bảo đảm quyền lợi của người tham gia.
Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp và người lao động hiểu đúng quyền, nghĩa vụ của mình, tránh tình trạng đóng thiếu, đóng sai hoặc trốn đóng bảo hiểm xã hội.
Góc nhìn của Ban Tư vấn pháp luật Thời Nét Số
Thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp vẫn coi việc khám sức khỏe định kỳ là một khoản chi có thể cắt giảm khi gặp khó khăn về tài chính. Tuy nhiên, với các quy định mới có hiệu lực từ ngày 10/9/2026, việc chậm trễ hoặc bỏ qua nghĩa vụ này không chỉ làm gia tăng nguy cơ mất an toàn lao động mà còn khiến doanh nghiệp phải đối mặt với mức xử phạt rất lớn, cùng trách nhiệm bồi hoàn toàn bộ chi phí khám cho người lao động.
Trong bối cảnh pháp luật lao động ngày càng hoàn thiện theo hướng bảo vệ quyền lợi người lao động và nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy "đối phó" sang "phòng ngừa rủi ro". Thực hiện đầy đủ chế độ khám sức khỏe định kỳ, đóng bảo hiểm xã hội đúng quy định và xây dựng môi trường làm việc an toàn không chỉ là yêu cầu của pháp luật mà còn là nền tảng để phát triển doanh nghiệp bền vững, giữ chân người lao động và nâng cao uy tín trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Căn cứ pháp lý:
- Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.
- Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 16/7/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (có hiệu lực từ ngày 10/9/2026).
BT: HÀ LÊ
BAN TƯ VẤN PHÁP LUẬT THỜI NÉT SỐ
Nguyễn Đình Thanh
01/08/2026 21:04:31Người dùng
TỪ NGÀY 10/9/2026: KHÔNG TỔ CHỨC KHÁM SỨC KHỎE ĐỊNH KỲ CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG, DOANH NGHIỆP CÓ THỂ BỊ PHẠT ĐẾN 150 TRIỆU ĐỒNG
Hình minh họa( Ảnh mạng internet)
Đây không chỉ là nghĩa vụ pháp lý của người sử dụng lao động mà còn là trách nhiệm bảo đảm an toàn, sức khỏe và quyền lợi chính đáng của người lao động trong suốt quá trình làm việc.
Theo khoản 2 Điều 33 Nghị định số 283/2026/NĐ-CP, người sử dụng lao động có hành vi không tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động sẽ bị xử phạt từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với mỗi người lao động bị vi phạm, nhưng tổng mức phạt đối với cá nhân không vượt quá 75 triệu đồng.
Đáng lưu ý, theo khoản 1 Điều 7 Nghị định số 283/2026/NĐ-CP, mức phạt đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân. Như vậy, doanh nghiệp có thể bị xử phạt tối đa đến 150 triệu đồng nếu vi phạm quy định này.
Không chỉ dừng lại ở xử phạt bằng tiền, cơ quan có thẩm quyền còn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc doanh nghiệp phải tổ chức khám sức khỏe cho người lao động theo đúng quy định. Trường hợp người lao động đã tự bỏ chi phí đi khám thì doanh nghiệp phải thanh toán toàn bộ chi phí khám sức khỏe hoặc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động.
Vì sao Nhà nước xử phạt nghiêm?
Khám sức khỏe định kỳ không đơn thuần là một thủ tục hành chính.
Đây là biện pháp quan trọng nhằm phát hiện sớm các bệnh nghề nghiệp, các dấu hiệu suy giảm sức khỏe do điều kiện lao động, từ đó có giải pháp điều trị, bố trí công việc phù hợp hoặc cải thiện môi trường làm việc.
Đối với những ngành nghề có yếu tố độc hại, nguy hiểm hoặc thường xuyên tiếp xúc với hóa chất, tiếng ồn, bụi, rung, nhiệt độ cao..., việc khám sức khỏe định kỳ còn giúp hạn chế tai nạn lao động và giảm thiểu tranh chấp giữa người lao động với người sử dụng lao động khi phát sinh bệnh nghề nghiệp.
Có thể nói, chi phí khám sức khỏe định kỳ thấp hơn rất nhiều so với thiệt hại mà doanh nghiệp phải gánh chịu nếu để xảy ra tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính.
Doanh nghiệp cần lưu ý những gì?
Để tránh rủi ro pháp lý sau ngày 10/9/2026, doanh nghiệp nên:
Tiền lương nào được dùng để đóng bảo hiểm xã hội?
Bên cạnh quy định xử phạt mới, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 cũng quy định rõ căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.
Đối với người lao động hưởng lương theo chế độ do doanh nghiệp quyết định, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bao gồm:
Tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội thấp nhất bằng mức tham chiếu, cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng theo quy định của Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.
Nguyên tắc của bảo hiểm xã hội
Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 tiếp tục khẳng định nguyên tắc "đóng - hưởng", tức là mức hưởng được tính trên cơ sở mức đóng và thời gian đóng, đồng thời bảo đảm sự chia sẻ giữa những người tham gia.
Quỹ bảo hiểm xã hội được quản lý tập trung, công khai, minh bạch, sử dụng đúng mục đích và bảo đảm quyền lợi của người tham gia.
Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp và người lao động hiểu đúng quyền, nghĩa vụ của mình, tránh tình trạng đóng thiếu, đóng sai hoặc trốn đóng bảo hiểm xã hội.
Góc nhìn của Ban Tư vấn pháp luật Thời Nét Số
Thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp vẫn coi việc khám sức khỏe định kỳ là một khoản chi có thể cắt giảm khi gặp khó khăn về tài chính. Tuy nhiên, với các quy định mới có hiệu lực từ ngày 10/9/2026, việc chậm trễ hoặc bỏ qua nghĩa vụ này không chỉ làm gia tăng nguy cơ mất an toàn lao động mà còn khiến doanh nghiệp phải đối mặt với mức xử phạt rất lớn, cùng trách nhiệm bồi hoàn toàn bộ chi phí khám cho người lao động.
Trong bối cảnh pháp luật lao động ngày càng hoàn thiện theo hướng bảo vệ quyền lợi người lao động và nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy "đối phó" sang "phòng ngừa rủi ro". Thực hiện đầy đủ chế độ khám sức khỏe định kỳ, đóng bảo hiểm xã hội đúng quy định và xây dựng môi trường làm việc an toàn không chỉ là yêu cầu của pháp luật mà còn là nền tảng để phát triển doanh nghiệp bền vững, giữ chân người lao động và nâng cao uy tín trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Căn cứ pháp lý:
BT: HÀ LÊ
BAN TƯ VẤN PHÁP LUẬT THỜI NÉT SỐ