Từ ngày 1/7/2026, Luật Viên chức năm 2025 chính thức có hiệu lực với nhiều điểm đổi mới đáng chú ý, trong đó quy định cho phép viên chức được tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp đang thu hút sự quan tâm của đông đảo cán bộ, viên chức cũng như giới chuyên gia pháp lý.
Hình minh họa ( Ảnh mạng internet)
Theo Điều 13 Luật Viên chức năm 2025, viên chức được góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục và tổ chức nghiên cứu khoa học ngoài công lập, trừ trường hợp pháp luật về phòng, chống tham nhũng, pháp luật về doanh nghiệp hoặc pháp luật chuyên ngành có quy định khác.
Đây là điểm thay đổi căn bản so với Luật Viên chức năm 2010. Trước đây, viên chức chỉ được phép góp vốn nhưng không được trực tiếp tham gia quản lý hoặc điều hành doanh nghiệp. Việc sửa đổi lần này được đánh giá là phù hợp với xu hướng phát triển nền kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học.
Trong nhiều năm qua, không ít nhà khoa học, bác sĩ, giảng viên đại học hay chuyên gia kỹ thuật đã tạo ra nhiều sản phẩm, sáng chế và công trình nghiên cứu có giá trị nhưng gặp khó khăn khi đưa vào thực tiễn vì những hạn chế về cơ chế pháp lý. Khi người trực tiếp nghiên cứu không được tham gia điều hành doanh nghiệp để phát triển sản phẩm, khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường ngày càng lớn.
Việc mở rộng quyền cho viên chức được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu được thương mại hóa nhanh hơn, thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp khoa học và công nghệ, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Tuy nhiên, việc mở rộng quyền không đồng nghĩa với việc mọi viên chức đều có thể tự do điều hành bất kỳ doanh nghiệp nào.
Luật đã quy định rất rõ quyền này vẫn phải tuân thủ các quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng, pháp luật về doanh nghiệp cũng như các quy định của từng ngành, lĩnh vực. Điều này có nghĩa là những trường hợp có nguy cơ phát sinh xung đột lợi ích, lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc sử dụng tài sản công, thông tin nội bộ để phục vụ hoạt động kinh doanh vẫn bị điều chỉnh bởi các quy định pháp luật hiện hành.
Cùng với việc mở rộng quyền, Luật Viên chức năm 2025 cũng tiếp tục quy định nhiều hành vi nghiêm cấm đối với viên chức như tham ô, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, trục lợi, sử dụng trái phép tài sản công, phát ngôn sai sự thật làm ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức hoặc vi phạm các quy định về bảo vệ bí mật nhà nước và phòng, chống tham nhũng.
Điều đó cho thấy, pháp luật không chỉ trao thêm quyền mà đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp và tính liêm chính trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Ở góc độ quản lý nhà nước, nhiều chuyên gia cho rằng quy định mới sẽ tạo động lực để đội ngũ viên chức phát huy năng lực chuyên môn, đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc mở rộng quyền mà còn phải xây dựng cơ chế kiểm soát hiệu quả nhằm phòng ngừa xung đột lợi ích.
Thực tế cho thấy, xã hội quan tâm không phải viên chức có được điều hành doanh nghiệp hay không, mà là làm thế nào để bảo đảm việc điều hành đó không ảnh hưởng đến nhiệm vụ được giao, không lợi dụng vị trí công tác để tạo lợi thế cho doanh nghiệp và không làm thất thoát tài sản, nguồn lực của Nhà nước.
Việc sửa đổi Luật Viên chức năm 2025 thể hiện tư duy quản lý mới của Nhà nước, chuyển từ phương thức hạn chế bằng các quy định cấm sang quản lý bằng cơ chế giám sát và trách nhiệm. Nếu được triển khai đồng bộ với các quy định về phòng, chống tham nhũng, công khai, minh bạch và kiểm soát quyền lực, chính sách này sẽ tạo thêm động lực cho đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học - công nghệ và thúc đẩy hình thành nhiều doanh nghiệp có giá trị từ chính đội ngũ trí thức đang làm việc trong khu vực công.
HÀ LÊ
Ban Tư vấn pháp luật Thời Nét Số
29/06/2026 21:13:27Tài khoản quản lý
Từ ngày 1/7/2026, viên chức được trực tiếp điều hành doanh nghiệp: Bước chuyển trong tư duy quản lý hay thách thức mới về kiểm soát xung đột lợi ích?
Theo Điều 13 Luật Viên chức năm 2025, viên chức được góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục và tổ chức nghiên cứu khoa học ngoài công lập, trừ trường hợp pháp luật về phòng, chống tham nhũng, pháp luật về doanh nghiệp hoặc pháp luật chuyên ngành có quy định khác.
Đây là điểm thay đổi căn bản so với Luật Viên chức năm 2010. Trước đây, viên chức chỉ được phép góp vốn nhưng không được trực tiếp tham gia quản lý hoặc điều hành doanh nghiệp. Việc sửa đổi lần này được đánh giá là phù hợp với xu hướng phát triển nền kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học.
Trong nhiều năm qua, không ít nhà khoa học, bác sĩ, giảng viên đại học hay chuyên gia kỹ thuật đã tạo ra nhiều sản phẩm, sáng chế và công trình nghiên cứu có giá trị nhưng gặp khó khăn khi đưa vào thực tiễn vì những hạn chế về cơ chế pháp lý. Khi người trực tiếp nghiên cứu không được tham gia điều hành doanh nghiệp để phát triển sản phẩm, khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường ngày càng lớn.
Việc mở rộng quyền cho viên chức được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu được thương mại hóa nhanh hơn, thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp khoa học và công nghệ, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Tuy nhiên, việc mở rộng quyền không đồng nghĩa với việc mọi viên chức đều có thể tự do điều hành bất kỳ doanh nghiệp nào.
Luật đã quy định rất rõ quyền này vẫn phải tuân thủ các quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng, pháp luật về doanh nghiệp cũng như các quy định của từng ngành, lĩnh vực. Điều này có nghĩa là những trường hợp có nguy cơ phát sinh xung đột lợi ích, lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc sử dụng tài sản công, thông tin nội bộ để phục vụ hoạt động kinh doanh vẫn bị điều chỉnh bởi các quy định pháp luật hiện hành.
Cùng với việc mở rộng quyền, Luật Viên chức năm 2025 cũng tiếp tục quy định nhiều hành vi nghiêm cấm đối với viên chức như tham ô, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, trục lợi, sử dụng trái phép tài sản công, phát ngôn sai sự thật làm ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức hoặc vi phạm các quy định về bảo vệ bí mật nhà nước và phòng, chống tham nhũng.
Điều đó cho thấy, pháp luật không chỉ trao thêm quyền mà đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp và tính liêm chính trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Ở góc độ quản lý nhà nước, nhiều chuyên gia cho rằng quy định mới sẽ tạo động lực để đội ngũ viên chức phát huy năng lực chuyên môn, đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc mở rộng quyền mà còn phải xây dựng cơ chế kiểm soát hiệu quả nhằm phòng ngừa xung đột lợi ích.
Thực tế cho thấy, xã hội quan tâm không phải viên chức có được điều hành doanh nghiệp hay không, mà là làm thế nào để bảo đảm việc điều hành đó không ảnh hưởng đến nhiệm vụ được giao, không lợi dụng vị trí công tác để tạo lợi thế cho doanh nghiệp và không làm thất thoát tài sản, nguồn lực của Nhà nước.
Việc sửa đổi Luật Viên chức năm 2025 thể hiện tư duy quản lý mới của Nhà nước, chuyển từ phương thức hạn chế bằng các quy định cấm sang quản lý bằng cơ chế giám sát và trách nhiệm. Nếu được triển khai đồng bộ với các quy định về phòng, chống tham nhũng, công khai, minh bạch và kiểm soát quyền lực, chính sách này sẽ tạo thêm động lực cho đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học - công nghệ và thúc đẩy hình thành nhiều doanh nghiệp có giá trị từ chính đội ngũ trí thức đang làm việc trong khu vực công.
HÀ LÊ
Ban Tư vấn pháp luật Thời Nét Số