THỜI NÉT SỐ – Trong thế giới của Facebook, TikTok, Zalo, YouTube, Telegram và hàng loạt nền tảng xuyên biên giới, một người có thể trở nên nổi tiếng chỉ sau một đêm. Nhưng điều đáng suy nghĩ là: nổi tiếng vì điều gì? Tài năng, tri thức và những đóng góp cho cộng đồng, hay vì những cuộc chửi bới, “đấu tố”, khoe tiền, thách thức pháp luật và những màn trình diễn càng tai tiếng càng thu hút người xem?
Khi tai tiếng cũng có thể trở thành “tài sản”
Không khó để bắt gặp những buổi livestream thu hút hàng chục nghìn người theo dõi chỉ vì hai nhân vật trên mạng đang công kích nhau.
Chuyện đời tư bị xới tung. Những mối quan hệ cá nhân chưa được kiểm chứng được kể lại như sự thật. Người này tố người kia, người kia livestream đáp trả. Những câu nói tục tĩu, những lời thách thức, xúc phạm thậm chí đe dọa nhau được cắt thành những đoạn video ngắn rồi tiếp tục lan truyền.
Điều đáng lo không chỉ nằm ở những người tạo ra nội dung ấy.
Đáng lo hơn là đám đông đang nuôi dưỡng nó bằng lượt xem, lượt thích, bình luận và chia sẻ.
Trong cơ chế của mạng xã hội, sự chú ý có thể chuyển thành tiền: nhiều lượt xem hơn, nhiều người theo dõi hơn, khả năng bán hàng, quảng cáo và kiếm tiền cũng có thể tăng theo.
Từ đó xuất hiện một nghịch lý: tai tiếng đôi khi cũng có giá trị thương mại.
Người càng gây sốc càng được chú ý. Người nói càng dữ dằn càng có người “hóng”. Một cuộc cãi vã càng ồn ào càng dễ bị cắt ghép và phát tán.
Nếu cộng đồng không tỉnh táo, chính mỗi cú nhấp chuột của chúng ta có thể vô tình biến một hành vi lệch chuẩn thành “sản phẩm giải trí”.
Khi “giang hồ mạng” được tung hô như thần tượng
Có những trường hợp một nhân vật nổi tiếng trên mạng đứng trước nguy cơ bị cơ quan chức năng xử lý nhưng vẫn có đông người tìm đến theo dõi, quay phim, livestream, bày tỏ lo lắng hoặc bênh vực.
Hiếu kỳ là tâm lý bình thường.
Nhưng từ hiếu kỳ đến thần tượng hóa một người có hành vi lệch chuẩn là khoảng cách rất đáng suy nghĩ.
Một người có hàng trăm nghìn hay hàng triệu người theo dõi không đồng nghĩa với việc người đó đúng.
Một video có hàng triệu lượt xem cũng không biến thông tin chưa được kiểm chứng thành sự thật.
Và một người kiếm được rất nhiều tiền từ mạng xã hội chưa chắc đã trở thành hình mẫu mà thanh thiếu niên nên noi theo.
Lượt theo dõi không phải thước đo đạo đức. Lượt xem càng không phải giấy chứng nhận cho giá trị của một con người.
Điều đáng sợ hơn là ảnh hưởng tới lớp trẻ
Một đứa trẻ hoặc thanh thiếu niên sử dụng điện thoại nhiều giờ mỗi ngày sẽ học được điều gì nếu những nội dung xuất hiện thường xuyên trước mắt là khoe tiền, chửi bới, bạo lực, tình dục, cờ bạc, lừa đảo, thách thức pháp luật hoặc lối sống kiếm tiền bằng mọi giá?
Không phải cứ xem một video xấu là một đứa trẻ sẽ trở thành người xấu.
Nhưng khi những hình ảnh lệch chuẩn được lặp đi lặp lại, ranh giới giữa “bất thường” và “bình thường” có nguy cơ dần bị xóa nhòa.
Nguy hiểm hơn nữa là hình thành một quan niệm méo mó về thành công:
Không cần học nhiều, chỉ cần nổi tiếng.
Không cần tạo ra giá trị, chỉ cần nhiều người xem.
Không cần ứng xử văn hóa, miễn là bán được hàng.
Không cần được xã hội kính trọng, chỉ cần có nhiều người theo dõi.
Nếu những suy nghĩ ấy bén rễ trong một bộ phận giới trẻ thì hậu quả không thể tính bằng vài video hay vài tài khoản mạng xã hội.
Đó là câu chuyện của giáo dục, văn hóa và chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.
Không chỉ trẻ em – người lớn cũng đang bị “giữ chân” bởi chiếc điện thoại
Một vấn đề khác ít được nói đến là số lượng người có nhiều thời gian nhàn rỗi dành hàng giờ mỗi ngày để lướt Facebook, TikTok, Zalo và các nền tảng khác.
Sáng mở điện thoại.
Ăn cơm cũng xem điện thoại.
Ngồi uống nước xem livestream.
Tối nằm trên giường tiếp tục lướt video.
Một vụ việc vừa lắng xuống, một câu chuyện khác lại xuất hiện để “hóng”.
Không phải việc giải trí trên mạng là xấu. Mạng xã hội đem lại rất nhiều giá trị về thông tin, giao tiếp, kinh doanh, học tập và kết nối cộng đồng.
Điều cần cảnh báo là sự lệ thuộc vào dòng thông tin được thuật toán liên tục đưa đến trước mắt người sử dụng.
Thời gian đáng lẽ dành cho gia đình, đọc sách, tập thể dục, lao động, học nghề hoặc tham gia hoạt động cộng đồng có thể bị tiêu hao vào những cuộc tranh cãi hoàn toàn không liên quan đến cuộc sống của chính mình.
Mạng xã hội khi ấy không còn đơn thuần là công cụ mà bắt đầu điều khiển sự chú ý của con người.
Sau những video giải trí còn là một “chợ ngầm” trên không gian mạng
Không gian mạng cũng đang bị các loại tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật lợi dụng.
Thực tế, cơ quan công an đã phát hiện những trường hợp sử dụng Facebook, Zalo, Telegram và các nền tảng trực tuyến để lừa đảo, mua bán dữ liệu, chiếm đoạt tài khoản, môi giới mại dâm, tuyển mộ người cho những hoạt động bất hợp pháp…
Điều này cho thấy ranh giới giữa “ảo” và “thật” ngày càng mờ.
Một lời mời trên mạng có thể dẫn đến một cuộc gặp ngoài đời.
Một đường link có thể dẫn đến mất tài khoản.
Một lời mời “việc nhẹ lương cao” có thể đẩy một người trẻ vào nguy hiểm.
Một hội nhóm tưởng như kín đáo vẫn có thể trở thành nơi giao dịch những thứ pháp luật nghiêm cấm.
Vì vậy, không thể tiếp tục coi mọi chuyện xảy ra trên điện thoại chỉ là “chuyện trên mạng”.
Hành vi diễn ra trên không gian mạng nhưng hậu quả hoàn toàn có thật.
Các nền tảng xuyên biên giới cũng phải có trách nhiệm
Facebook, TikTok, YouTube, Telegram và nhiều dịch vụ xuyên biên giới đã làm thay đổi sâu sắc đời sống xã hội.
Chúng ta không thể và cũng không nên phủ nhận những lợi ích rất lớn của công nghệ.
Vấn đề đặt ra là khi một nền tảng thu hút hàng triệu người Việt Nam sử dụng thì việc phòng chống nội dung vi phạm pháp luật, bảo vệ trẻ em, xử lý tài khoản vi phạm và phối hợp với cơ quan chức năng cũng phải tương xứng.
Việt Nam đã có Nghị định số 147/2024/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng. Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội ban hành theo Quyết định 874/QĐ-BTTTT cũng xác định những nguyên tắc quan trọng: tôn trọng pháp luật, ứng xử lành mạnh, bảo đảm an toàn thông tin và chịu trách nhiệm về hành vi của mình trên mạng xã hội.
Nhưng văn bản pháp luật chỉ thực sự phát huy giá trị khi được thực thi và khi người sử dụng hiểu được trách nhiệm của chính mình.
Lực lượng chức năng cần làm gì?
Theo chúng tôi, cuộc chiến làm trong sạch môi trường mạng không thể chỉ dừng ở việc xử lý một vài nhân vật sau khi họ đã trở nên quá nổi tiếng.
Thứ nhất, cần phát hiện sớm thay vì chờ hậu quả. Những tài khoản thường xuyên kích động bạo lực, đe dọa, tổ chức đánh nhau, môi giới hoạt động trái pháp luật, lừa đảo hoặc phát tán nội dung nghiêm trọng cần được nhận diện, xác minh và xử lý kịp thời khi đủ căn cứ pháp luật.
Thứ hai, cần tăng trách nhiệm của nền tảng. Nội dung vi phạm đã được cơ quan có thẩm quyền xác định cần được xử lý nhanh; những tài khoản cố tình tái phạm không thể cứ bị khóa rồi lập tài khoản khác để tiếp tục hoạt động.
Thứ ba, cần quản lý tốt hơn các hội, nhóm và tài khoản có ảnh hưởng lớn. Bộ Công an trong năm 2026 cũng đã thông tin về định hướng tăng cường quản lý hoạt động hội, nhóm và định danh tài khoản trên không gian mạng. Đây là vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trên cơ sở cân bằng giữa yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự với quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng.
Thứ tư, phải đánh mạnh vào dòng tiền phía sau nội dung xấu. Nếu những video cố tình gây sốc, xúc phạm, kích động hoặc tạo scandal để bán hàng vẫn mang lại lợi ích kinh tế rất lớn thì động cơ sản xuất loại nội dung ấy vẫn tồn tại. Quản lý quảng cáo, bán hàng, thuế và các giao dịch có dấu hiệu bất thường vì thế cũng là một phần của giải pháp.
Thứ năm, tăng cường đấu tranh với tội phạm sử dụng công nghệ cao. Thực tế năm 2026, lực lượng công an đã phát hiện nhiều vụ chiếm đoạt tài khoản Facebook, mua bán dữ liệu cá nhân và tài khoản mạng xã hội. Điều đó cho thấy tội phạm mạng ngày càng tổ chức bài bản, đòi hỏi năng lực kỹ thuật và phối hợp liên ngành tương xứng.
Nhưng không thể giao tất cả trách nhiệm cho Công an
Một môi trường mạng lành mạnh không thể được tạo ra chỉ bằng xử phạt.
Gia đình phải là “bộ lọc” đầu tiên của trẻ em.
Nhà trường cần dạy học sinh kỹ năng số: phân biệt thật – giả, kiểm chứng nguồn tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhận diện lừa đảo và biết rằng xúc phạm người khác trên mạng cũng có thể phải chịu trách nhiệm.
Các cơ quan báo chí, truyền thông và những người sáng tạo nội dung phải cạnh tranh với nội dung xấu bằng những sản phẩm tử tế nhưng vẫn hấp dẫn, thay vì chỉ kêu gọi mọi người đừng xem cái xấu.
Các nền tảng phải có trách nhiệm.
Cơ quan quản lý phải thực thi pháp luật.
Nhưng quan trọng nhất, người sử dụng phải biết tự quản lý chính mình.
Mỗi cú nhấp chuột cũng là một lá phiếu
Thuật toán có thể quyết định nội dung nào xuất hiện trước mắt chúng ta, nhưng chính hành vi của hàng triệu người lại góp phần “dạy” cho thuật toán biết xã hội đang muốn xem điều gì.
Chúng ta dừng lại xem một cuộc chửi nhau, nó sẽ được đề xuất thêm.
Chúng ta chia sẻ một scandal, scandal càng lan rộng.
Chúng ta theo dõi một người chỉ vì người đó gây sốc, người đó càng có động lực tiếp tục gây sốc.
Bởi vậy, đôi khi cách phản đối hiệu quả nhất đối với một nội dung độc hại rất đơn giản:
Không xem – không thích – không bình luận cổ vũ – không chia sẻ.
Hãy dành sự chú ý ấy cho một người lao động tử tế, một người thầy tận tụy, một cựu chiến binh sống nghĩa tình, một nhà khoa học, một doanh nhân làm ăn chân chính, một người trẻ khởi nghiệp bằng năng lực hay một hành động đẹp giữa đời thường.
“Gạn đục, khơi trong” bắt đầu từ chính người sử dụng
Không thể đóng cửa Internet.
Cũng không thể dựng một bức tường ngăn mọi nội dung xấu đi vào từng chiếc điện thoại.
Điều xã hội cần xây dựng chính là “sức đề kháng số” của mỗi công dân.
Đó là khả năng nhận biết thật – giả.
Là hiểu biết pháp luật.
Là văn hóa ứng xử.
Là khả năng kiểm soát thời gian sử dụng điện thoại.
Và trên hết, là biết mình nên dành sự chú ý cho điều gì.
Một xã hội mà hàng triệu người dành hàng giờ để theo dõi những cuộc chửi bới, “đấu tố”, khoe khoang và thách thức nhau trên mạng chắc chắn cần phải suy nghĩ.
Nhưng đáng suy nghĩ hơn nữa là khi người làm điều tử tế ngày càng ít được chú ý, còn người tạo scandal lại dễ dàng trở thành “ngôi sao”.
Làm sạch không gian mạng vì thế không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng Công an hay cơ quan quản lý nhà nước.
Đó còn là cuộc cạnh tranh giữa văn hóa và sự lệch chuẩn, giữa tri thức và tin giả, giữa giá trị thật và hào quang ảo.
Và trong cuộc cạnh tranh ấy, mỗi người sử dụng mạng xã hội đều có một quyền lực tưởng nhỏ nhưng vô cùng quan trọng:
Quyền lựa chọn mình sẽ xem gì, tin gì, chia sẻ gì và sẽ biến ai thành người nổi tiếng.
BT: Antony
Lê Thảo Nguyên
21/08/2026 17:16:54Người dùng
THẾ GIỚI ẢO, HỆ LỤY THẬT: Khi sự nổi tiếng trên mạng trở thành một thứ quyền lực
Khi tai tiếng cũng có thể trở thành “tài sản”
Không khó để bắt gặp những buổi livestream thu hút hàng chục nghìn người theo dõi chỉ vì hai nhân vật trên mạng đang công kích nhau.
Chuyện đời tư bị xới tung. Những mối quan hệ cá nhân chưa được kiểm chứng được kể lại như sự thật. Người này tố người kia, người kia livestream đáp trả. Những câu nói tục tĩu, những lời thách thức, xúc phạm thậm chí đe dọa nhau được cắt thành những đoạn video ngắn rồi tiếp tục lan truyền.
Điều đáng lo không chỉ nằm ở những người tạo ra nội dung ấy.
Đáng lo hơn là đám đông đang nuôi dưỡng nó bằng lượt xem, lượt thích, bình luận và chia sẻ.
Trong cơ chế của mạng xã hội, sự chú ý có thể chuyển thành tiền: nhiều lượt xem hơn, nhiều người theo dõi hơn, khả năng bán hàng, quảng cáo và kiếm tiền cũng có thể tăng theo.
Từ đó xuất hiện một nghịch lý: tai tiếng đôi khi cũng có giá trị thương mại.
Người càng gây sốc càng được chú ý. Người nói càng dữ dằn càng có người “hóng”. Một cuộc cãi vã càng ồn ào càng dễ bị cắt ghép và phát tán.
Nếu cộng đồng không tỉnh táo, chính mỗi cú nhấp chuột của chúng ta có thể vô tình biến một hành vi lệch chuẩn thành “sản phẩm giải trí”.
Khi “giang hồ mạng” được tung hô như thần tượng
Có những trường hợp một nhân vật nổi tiếng trên mạng đứng trước nguy cơ bị cơ quan chức năng xử lý nhưng vẫn có đông người tìm đến theo dõi, quay phim, livestream, bày tỏ lo lắng hoặc bênh vực.
Hiếu kỳ là tâm lý bình thường.
Nhưng từ hiếu kỳ đến thần tượng hóa một người có hành vi lệch chuẩn là khoảng cách rất đáng suy nghĩ.
Một người có hàng trăm nghìn hay hàng triệu người theo dõi không đồng nghĩa với việc người đó đúng.
Một video có hàng triệu lượt xem cũng không biến thông tin chưa được kiểm chứng thành sự thật.
Và một người kiếm được rất nhiều tiền từ mạng xã hội chưa chắc đã trở thành hình mẫu mà thanh thiếu niên nên noi theo.
Lượt theo dõi không phải thước đo đạo đức. Lượt xem càng không phải giấy chứng nhận cho giá trị của một con người.
Điều đáng sợ hơn là ảnh hưởng tới lớp trẻ
Một đứa trẻ hoặc thanh thiếu niên sử dụng điện thoại nhiều giờ mỗi ngày sẽ học được điều gì nếu những nội dung xuất hiện thường xuyên trước mắt là khoe tiền, chửi bới, bạo lực, tình dục, cờ bạc, lừa đảo, thách thức pháp luật hoặc lối sống kiếm tiền bằng mọi giá?
Không phải cứ xem một video xấu là một đứa trẻ sẽ trở thành người xấu.
Nhưng khi những hình ảnh lệch chuẩn được lặp đi lặp lại, ranh giới giữa “bất thường” và “bình thường” có nguy cơ dần bị xóa nhòa.
Nguy hiểm hơn nữa là hình thành một quan niệm méo mó về thành công:
Không cần học nhiều, chỉ cần nổi tiếng.
Không cần tạo ra giá trị, chỉ cần nhiều người xem.
Không cần ứng xử văn hóa, miễn là bán được hàng.
Không cần được xã hội kính trọng, chỉ cần có nhiều người theo dõi.
Nếu những suy nghĩ ấy bén rễ trong một bộ phận giới trẻ thì hậu quả không thể tính bằng vài video hay vài tài khoản mạng xã hội.
Đó là câu chuyện của giáo dục, văn hóa và chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.
Không chỉ trẻ em – người lớn cũng đang bị “giữ chân” bởi chiếc điện thoại
Một vấn đề khác ít được nói đến là số lượng người có nhiều thời gian nhàn rỗi dành hàng giờ mỗi ngày để lướt Facebook, TikTok, Zalo và các nền tảng khác.
Sáng mở điện thoại.
Ăn cơm cũng xem điện thoại.
Ngồi uống nước xem livestream.
Tối nằm trên giường tiếp tục lướt video.
Một vụ việc vừa lắng xuống, một câu chuyện khác lại xuất hiện để “hóng”.
Không phải việc giải trí trên mạng là xấu. Mạng xã hội đem lại rất nhiều giá trị về thông tin, giao tiếp, kinh doanh, học tập và kết nối cộng đồng.
Điều cần cảnh báo là sự lệ thuộc vào dòng thông tin được thuật toán liên tục đưa đến trước mắt người sử dụng.
Thời gian đáng lẽ dành cho gia đình, đọc sách, tập thể dục, lao động, học nghề hoặc tham gia hoạt động cộng đồng có thể bị tiêu hao vào những cuộc tranh cãi hoàn toàn không liên quan đến cuộc sống của chính mình.
Mạng xã hội khi ấy không còn đơn thuần là công cụ mà bắt đầu điều khiển sự chú ý của con người.
Sau những video giải trí còn là một “chợ ngầm” trên không gian mạng
Không gian mạng cũng đang bị các loại tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật lợi dụng.
Thực tế, cơ quan công an đã phát hiện những trường hợp sử dụng Facebook, Zalo, Telegram và các nền tảng trực tuyến để lừa đảo, mua bán dữ liệu, chiếm đoạt tài khoản, môi giới mại dâm, tuyển mộ người cho những hoạt động bất hợp pháp…
Điều này cho thấy ranh giới giữa “ảo” và “thật” ngày càng mờ.
Một lời mời trên mạng có thể dẫn đến một cuộc gặp ngoài đời.
Một đường link có thể dẫn đến mất tài khoản.
Một lời mời “việc nhẹ lương cao” có thể đẩy một người trẻ vào nguy hiểm.
Một hội nhóm tưởng như kín đáo vẫn có thể trở thành nơi giao dịch những thứ pháp luật nghiêm cấm.
Vì vậy, không thể tiếp tục coi mọi chuyện xảy ra trên điện thoại chỉ là “chuyện trên mạng”.
Hành vi diễn ra trên không gian mạng nhưng hậu quả hoàn toàn có thật.
Các nền tảng xuyên biên giới cũng phải có trách nhiệm
Facebook, TikTok, YouTube, Telegram và nhiều dịch vụ xuyên biên giới đã làm thay đổi sâu sắc đời sống xã hội.
Chúng ta không thể và cũng không nên phủ nhận những lợi ích rất lớn của công nghệ.
Vấn đề đặt ra là khi một nền tảng thu hút hàng triệu người Việt Nam sử dụng thì việc phòng chống nội dung vi phạm pháp luật, bảo vệ trẻ em, xử lý tài khoản vi phạm và phối hợp với cơ quan chức năng cũng phải tương xứng.
Việt Nam đã có Nghị định số 147/2024/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng. Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội ban hành theo Quyết định 874/QĐ-BTTTT cũng xác định những nguyên tắc quan trọng: tôn trọng pháp luật, ứng xử lành mạnh, bảo đảm an toàn thông tin và chịu trách nhiệm về hành vi của mình trên mạng xã hội.
Nhưng văn bản pháp luật chỉ thực sự phát huy giá trị khi được thực thi và khi người sử dụng hiểu được trách nhiệm của chính mình.
Lực lượng chức năng cần làm gì?
Theo chúng tôi, cuộc chiến làm trong sạch môi trường mạng không thể chỉ dừng ở việc xử lý một vài nhân vật sau khi họ đã trở nên quá nổi tiếng.
Thứ nhất, cần phát hiện sớm thay vì chờ hậu quả. Những tài khoản thường xuyên kích động bạo lực, đe dọa, tổ chức đánh nhau, môi giới hoạt động trái pháp luật, lừa đảo hoặc phát tán nội dung nghiêm trọng cần được nhận diện, xác minh và xử lý kịp thời khi đủ căn cứ pháp luật.
Thứ hai, cần tăng trách nhiệm của nền tảng. Nội dung vi phạm đã được cơ quan có thẩm quyền xác định cần được xử lý nhanh; những tài khoản cố tình tái phạm không thể cứ bị khóa rồi lập tài khoản khác để tiếp tục hoạt động.
Thứ ba, cần quản lý tốt hơn các hội, nhóm và tài khoản có ảnh hưởng lớn. Bộ Công an trong năm 2026 cũng đã thông tin về định hướng tăng cường quản lý hoạt động hội, nhóm và định danh tài khoản trên không gian mạng. Đây là vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trên cơ sở cân bằng giữa yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự với quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng.
Thứ tư, phải đánh mạnh vào dòng tiền phía sau nội dung xấu. Nếu những video cố tình gây sốc, xúc phạm, kích động hoặc tạo scandal để bán hàng vẫn mang lại lợi ích kinh tế rất lớn thì động cơ sản xuất loại nội dung ấy vẫn tồn tại. Quản lý quảng cáo, bán hàng, thuế và các giao dịch có dấu hiệu bất thường vì thế cũng là một phần của giải pháp.
Thứ năm, tăng cường đấu tranh với tội phạm sử dụng công nghệ cao. Thực tế năm 2026, lực lượng công an đã phát hiện nhiều vụ chiếm đoạt tài khoản Facebook, mua bán dữ liệu cá nhân và tài khoản mạng xã hội. Điều đó cho thấy tội phạm mạng ngày càng tổ chức bài bản, đòi hỏi năng lực kỹ thuật và phối hợp liên ngành tương xứng.
Nhưng không thể giao tất cả trách nhiệm cho Công an
Một môi trường mạng lành mạnh không thể được tạo ra chỉ bằng xử phạt.
Gia đình phải là “bộ lọc” đầu tiên của trẻ em.
Nhà trường cần dạy học sinh kỹ năng số: phân biệt thật – giả, kiểm chứng nguồn tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhận diện lừa đảo và biết rằng xúc phạm người khác trên mạng cũng có thể phải chịu trách nhiệm.
Các cơ quan báo chí, truyền thông và những người sáng tạo nội dung phải cạnh tranh với nội dung xấu bằng những sản phẩm tử tế nhưng vẫn hấp dẫn, thay vì chỉ kêu gọi mọi người đừng xem cái xấu.
Các nền tảng phải có trách nhiệm.
Cơ quan quản lý phải thực thi pháp luật.
Nhưng quan trọng nhất, người sử dụng phải biết tự quản lý chính mình.
Mỗi cú nhấp chuột cũng là một lá phiếu
Thuật toán có thể quyết định nội dung nào xuất hiện trước mắt chúng ta, nhưng chính hành vi của hàng triệu người lại góp phần “dạy” cho thuật toán biết xã hội đang muốn xem điều gì.
Chúng ta dừng lại xem một cuộc chửi nhau, nó sẽ được đề xuất thêm.
Chúng ta chia sẻ một scandal, scandal càng lan rộng.
Chúng ta theo dõi một người chỉ vì người đó gây sốc, người đó càng có động lực tiếp tục gây sốc.
Bởi vậy, đôi khi cách phản đối hiệu quả nhất đối với một nội dung độc hại rất đơn giản:
Không xem – không thích – không bình luận cổ vũ – không chia sẻ.
Hãy dành sự chú ý ấy cho một người lao động tử tế, một người thầy tận tụy, một cựu chiến binh sống nghĩa tình, một nhà khoa học, một doanh nhân làm ăn chân chính, một người trẻ khởi nghiệp bằng năng lực hay một hành động đẹp giữa đời thường.
“Gạn đục, khơi trong” bắt đầu từ chính người sử dụng
Không thể đóng cửa Internet.
Cũng không thể dựng một bức tường ngăn mọi nội dung xấu đi vào từng chiếc điện thoại.
Điều xã hội cần xây dựng chính là “sức đề kháng số” của mỗi công dân.
Đó là khả năng nhận biết thật – giả.
Là hiểu biết pháp luật.
Là văn hóa ứng xử.
Là khả năng kiểm soát thời gian sử dụng điện thoại.
Và trên hết, là biết mình nên dành sự chú ý cho điều gì.
Một xã hội mà hàng triệu người dành hàng giờ để theo dõi những cuộc chửi bới, “đấu tố”, khoe khoang và thách thức nhau trên mạng chắc chắn cần phải suy nghĩ.
Nhưng đáng suy nghĩ hơn nữa là khi người làm điều tử tế ngày càng ít được chú ý, còn người tạo scandal lại dễ dàng trở thành “ngôi sao”.
Làm sạch không gian mạng vì thế không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng Công an hay cơ quan quản lý nhà nước.
Đó còn là cuộc cạnh tranh giữa văn hóa và sự lệch chuẩn, giữa tri thức và tin giả, giữa giá trị thật và hào quang ảo.
Và trong cuộc cạnh tranh ấy, mỗi người sử dụng mạng xã hội đều có một quyền lực tưởng nhỏ nhưng vô cùng quan trọng:
Quyền lựa chọn mình sẽ xem gì, tin gì, chia sẻ gì và sẽ biến ai thành người nổi tiếng.
BT: Antony