Trương Thị Khánh Trâm

Người dùng

SAU SÁP NHẬP – KHÓ NHẤT VẪN LÀ THỐNG NHẤT LÒNG NGƯỜI

Sáp nhập hai tổ dân phố, về mặt tổ chức có thể hoàn thành bằng một quyết định. Nhưng để những tổ chức, đoàn thể vốn đã có nhiều năm hoạt động riêng thực sự trở thành một tập thể chung thì không phải lúc nào cũng diễn ra nhanh như trên giấy tờ.

Sáp nhập thôn, tổ dân phố, làng, bản... là chạm đến câu chuyện quản trị cơ sở với những cấu trúc gốc trong tinh thần người Việt. Ảnh: Mạng internet

Có nơi, sau sáp nhập, một số chi hội đã từng tổ chức sinh hoạt, liên hoan riêng theo nếp cũ rồi sau đó mới từng bước gộp lại. Điều đó cũng dễ hiểu, bởi mỗi nơi đều có lịch sử, thói quen và cách tổ chức đã tồn tại nhiều năm.

Nhưng cũng có những tổ chức đến nay vẫn chưa thật sự tìm được tiếng nói chung.

Điều đáng nói là mâu thuẫn không phải chuyện lớn lao gì. Nó bắt đầu từ những việc rất đời thường: tên gọi, cách sinh hoạt, chế độ thăm hỏi, mức đóng góp, quỹ tích lũy và những quyền lợi mà hội viên đã quen hưởng từ trước.

Không phải bên nào đúng, bên nào sai

Hãy hình dung hai chi hội cùng được kiện toàn sau sáp nhập.

Một bên có số hội viên đông hơn và quỹ tích lũy bình quân cao hơn. Bên kia số hội viên ít hơn, quỹ thấp hơn vì điều kiện đóng góp trước đây khác nhau.

Một bên thăm hội viên ốm đau ở mức thấp hơn nhưng lại duy trì đội tiêu binh khi đồng đội qua đời.

Bên kia mức thăm ốm cao hơn, có thêm chế độ thăm hỏi tứ thân phụ mẫu nhưng lại không duy trì khoản chi tiêu binh.

Các chế độ ấy đều đã tồn tại từ nhiều năm và đều phù hợp với hoàn cảnh của từng nơi ở từng thời điểm.

Vì vậy, nếu chỉ nhìn từ phía mình thì bên nào cũng có lý.

Bên có quỹ cao cho rằng: tiền ấy do hội viên của mình tích lũy nhiều năm, nay nhập chung thì không thể để mức quỹ bị giảm xuống mà không tính toán.

Bên quỹ thấp lại cho rằng: điều kiện đóng góp trước đây khác nhau, nay đã sáp nhập thành một tổ chức thì không thể yêu cầu riêng họ phải đóng một khoản rất lớn chỉ để làm cho số dư bình quân bằng nhau.

Và rồi câu chuyện bắt đầu khó.

Khi một phép chia tiền trở thành phép chia con người

Có ý kiến cho rằng muốn công bằng thì phía có quỹ thấp phải đóng thêm để bằng phía có quỹ cao.

Nghe về số học thì rất hợp lý.

Nhưng trong đời sống hội đoàn, công bằng không phải lúc nào cũng chỉ là chia đều một con số.

Nếu một hội viên đã nghỉ hưu, tuổi cao, thu nhập không nhiều, nay phải đóng thêm một khoản lớn chỉ vì trước đây đơn vị mình tích lũy quỹ ít hơn thì liệu có phù hợp?

Nếu họ không có điều kiện đóng thì xử lý thế nào?

Quyền lợi có bị thấp hơn không?

Hay lại tiếp tục tồn tại hai nhóm hội viên trong cùng một chi hội?

Nếu như vậy thì về tên gọi đã hợp nhất nhưng thực chất vẫn còn hai tổ chức nằm trong một tổ chức.

Đó là điều cần tránh nhất sau sáp nhập.

Người từng làm cán bộ càng cần nhìn xa hơn một bước

Ở những cuộc họp như thế này, đôi khi người giữ quan điểm mạnh nhất lại chính là những người từng nhiều năm làm cán bộ, từng quản lý tổ chức, từng chịu trách nhiệm với quỹ của đơn vị cũ.

Điều ấy cũng dễ hiểu.

Họ có trách nhiệm với số tiền do hội viên mình đã đóng góp, có tình cảm với nếp sinh hoạt cũ và có tâm lý muốn giữ lại những gì đã xây dựng được.

Nhưng chính vì từng làm cán bộ thì lại càng cần nhìn xa hơn một bước.

Một người cán bộ giỏi không chỉ biết bảo vệ cái mình đã có.

Cái khó hơn là biết chuyển tài sản, truyền thống và uy tín của tổ chức cũ thành nền tảng cho tổ chức mới, mà không làm bên nào cảm thấy bị mất phần.

Nếu cứ giữ quan điểm “quỹ bên tôi nhiều hơn nên phải bảo toàn nguyên phần”, còn bên kia lại giữ quan điểm “quy chế cũ của chúng tôi phải tiếp tục”, thì cuộc họp có thể kéo dài rất lâu mà vẫn không đi đến đâu.

Cả hai đều bảo vệ điều họ cho là hợp lý.

Nhưng điều thiếu nhất lại là một câu hỏi:

Sau sáp nhập, điều gì tốt nhất cho toàn thể hội viên?

Không thể lấy nguyên quy chế của bên này áp cho bên kia

Nếu giữ nguyên toàn bộ quy chế của bên có quỹ cao thì những quyền lợi mà bên còn lại đã thực hiện nhiều năm có thể bị giảm.

Nếu giữ toàn bộ quy chế của bên quỹ thấp nhưng chế độ chi cao hơn thì phía còn lại sẽ cho rằng quỹ mình tích lũy đang phải gánh thêm những khoản trước đây không có.

Cả hai cách đều khó tạo đồng thuận.

Bởi vậy, hợp lý nhất không phải là chọn xem quy chế của ai thắng, mà là cùng xây dựng một quy chế mới.

Quy chế mới có thể kế thừa những điểm tốt của cả hai bên.

Mức thăm hỏi thống nhất lại.

Chế độ tang lễ thống nhất lại.

Đội tiêu binh nếu được đánh giá là nét đẹp nghĩa tình đồng đội thì có thể tiếp tục duy trì cho toàn chi hội.

Chế độ đối với tứ thân phụ mẫu nếu tập thể thấy phù hợp và khả năng tài chính cho phép thì đưa vào quy chế chung, áp dụng cho tất cả hội viên.

Như vậy, không còn là chế độ của “bên này” hay “bên kia”.

Mà là chế độ của tổ chức mới.

Quỹ nhiều hơn không phải là cái “thắng” sau sáp nhập

Một khoản quỹ lớn là kết quả đáng quý của nhiều năm hội viên đóng góp, tiết kiệm và quản lý tốt.

Điều đó cần được ghi nhận.

Nhưng quỹ của một tổ chức Hội không phải là tài sản để một nhóm hội viên đem so hơn – thiệt với một nhóm hội viên khác.

Mục đích cuối cùng của quỹ vẫn là phục vụ hoạt động Hội, chăm lo hội viên và duy trì nghĩa tình đồng đội theo quy chế, Điều lệ và quyết định tập thể.

Vì vậy, khi đã hình thành một tổ chức mới, điều cần làm trước tiên là kiểm kê đầy đủ từng nguồn quỹ, công khai rõ ràng, lập biên bản bàn giao và thống nhất nguyên tắc sử dụng.

Có thể ghi nhận lịch sử hình thành nguồn quỹ.

Nhưng không nên để lịch sử ấy trở thành ranh giới quyền lợi giữa hội viên.

Bởi nếu hôm nay còn phải gọi là “quỹ của bên tôi” thì ngày mai khi một hội viên ốm đau, chẳng lẽ lại phải hỏi người ấy trước đây thuộc bên nào rồi mới quyết định mức thăm?

Bài học từ những chi hội đã từng “ăn riêng”

Sau sáp nhập, có những tổ chức quần chúng ban đầu vẫn sinh hoạt riêng, thậm chí tổ chức liên hoan riêng vì chưa quen với nếp mới.

Nhưng rồi thực tế cũng cho thấy, nếu đã cùng một địa bàn mà hoạt động cứ tách đôi thì càng kéo dài càng khó nhập.

Một cuộc liên hoan riêng tưởng là chuyện nhỏ.

Nhưng nó vô tình nhắc lại rằng vẫn còn “người bên này” và “người bên kia”.

Một cuộc họp riêng cũng vậy.

Một khoản quỹ riêng cũng vậy.

Những việc nhỏ ấy nếu tồn tại lâu sẽ hình thành một đường ranh vô hình.

Vì vậy, giai đoạn chuyển tiếp có thể cần sự linh hoạt, nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn phải là một tổ chức, một quy chế, một cơ chế tài chính và một tinh thần chung.

Đừng biến truyền thống thành rào cản

Giữ truyền thống là điều đáng quý.

Nhưng truyền thống không có nghĩa là mọi thứ cũ đều phải giữ nguyên.

Có những việc phù hợp với một chi hội 80 người nhưng chưa chắc phù hợp với một chi hội hơn 200 người.

Có khoản chi trước đây nhỏ nhưng khi áp dụng cho toàn bộ hội viên thì trở thành gánh nặng lớn.

Có mức đóng trước đây phù hợp với điều kiện kinh tế của một khu dân cư nhưng lại vượt khả năng của khu khác.

Người làm công tác Hội phải nhìn được sự thay đổi ấy.

Nếu tổ chức mới lớn hơn, số hội viên đông hơn, thì cách quản lý cũng phải mới hơn.

Không thể dùng hoàn toàn chiếc áo cũ cho một cơ thể đã thay đổi.

Người lính năm xưa từng chia nhau từng ngụm nước

Điều làm người ta suy nghĩ nhất vẫn là câu chuyện này diễn ra trong tổ chức Cựu chiến binh.

Những người lính năm xưa từng sống trong môi trường mà tình đồng đội nhiều khi được đo bằng nửa bi đông nước, một nắm cơm hay một lần kéo nhau khỏi nơi nguy hiểm.

Khi ấy chẳng ai hỏi đồng đội mình thuộc làng nào, quỹ đơn vị nào nhiều hơn.

Hôm nay trở về đời thường, điều kiện đã khác, nhưng hai chữ đồng đội vẫn nên là điều đứng trên mọi phép tính.

Quỹ phải minh bạch.

Chế độ phải rõ ràng.

Tiền đóng góp của hội viên phải được tôn trọng.

Nhưng đừng để vài trăm nghìn đồng chênh lệch bình quân quỹ trở thành cái cớ để những người từng chung màu áo phải đứng về hai phía.

Cái cần giảm sau sáp nhập không phải chỉ là đầu mối

Chủ trương sáp nhập hướng đến tinh gọn tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Nhưng tinh gọn không chỉ là giảm tên đơn vị hay giảm số đầu mối.

Có một thứ cũng rất cần được “giảm” sau sáp nhập:

Đó là tư tưởng cục bộ.

Giảm câu “trước đây bên tôi”.

Giảm câu “quỹ chúng tôi”.

Giảm cách nghĩ “bên nào thiệt, bên nào hơn”.

Và tăng lên những câu:

“Chi hội chúng ta.”

“Quỹ chung của chúng ta.”

“Quyền lợi chung của hội viên.”

“Việc nào tốt cho cả tập thể thì cùng làm.”

Nếu làm được như vậy, sáp nhập mới thực sự có ý nghĩa.

Có thể chưa thống nhất ngay, nhưng không nên để kéo dài

Những khác biệt tích tụ nhiều năm không thể giải quyết trong một buổi họp.

Điều đó cần được nhìn nhận một cách bình tĩnh.

Nhưng cũng không thể lấy lý do “chưa thống nhất” để kéo dài tình trạng hai nếp hoạt động trong cùng một tổ chức.

Một phương án hợp lý là công khai toàn bộ số liệu quỹ, rà soát chế độ cũ của hai bên, xây dựng dự thảo quy chế mới, lấy ý kiến hội viên và biểu quyết theo thẩm quyền.

Những vấn đề chưa đủ đồng thuận có thể quy định thời gian chuyển tiếp và sau một năm sơ kết lại.

Như vậy vừa không nóng vội, vừa không để việc chưa thống nhất trở thành tình trạng lâu dài.

Sáp nhập thành công khi không còn ai hỏi “anh ở bên nào”

Có lẽ thước đo đẹp nhất của một cuộc sáp nhập không phải là ngày quyết định được công bố.

Cũng không phải ngày hai khoản quỹ được cộng thành một con số.

Mà là một ngày nào đó, trong một cuộc họp, chẳng còn ai nhắc:

“Bên chúng tôi ngày trước…”

Hay khi một hội viên ốm đau, mọi người cùng đến thăm mà không ai còn nghĩ người ấy thuộc chi hội nào trước đây.

Khi một đồng đội qua đời, tất cả cùng đứng trong hàng tiêu binh, cùng nghiêng mình trước người đã khuất mà chẳng còn ranh giới cũ.

Đến lúc ấy mới có thể nói rằng:

Địa giới đã nhập – tổ chức đã nhập – và lòng người cũng đã nhập.

Bởi suy cho cùng, quỹ có thể nhiều hay ít, chế độ có thể điều chỉnh theo từng thời kỳ.

Nhưng đoàn kết một khi đã mất thì rất khó dùng tiền để mua lại.

Đó có lẽ mới là điều những người từng làm cán bộ, đảng viên và những người lính năm xưa cần suy ngẫm nhiều nhất trong câu chuyện sáp nhập hôm nay.

GÓC SUY NGẪM – CÂU CHUYỆN CUỐI TUẦN

 HÀ LÊ

Loading...
Xem thêm bài viết