( thoinetso.vn) Hàng trăm nghìn cơ sở được kiểm tra. Hàng chục nghìn cơ sở vi phạm. Hàng nghìn tỷ đồng người dân chi cho thực phẩm mỗi ngày. Nhưng nỗi lo “ăn gì cũng sợ” vẫn hiện hữu trong từng bữa cơm gia đình Việt.
Nhiều thức ăn đường phố không bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh thực phẩm được bày bán công khai. (Ảnh minh họa mạng internet)
Theo báo cáo của Bộ Y tế, trong năm 2025, ngành chức năng đã kiểm tra hơn 334.000 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, phát hiện hơn 20.700 cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm. Hơn 6.000 cơ sở bị xử lý, hàng trăm loại thực phẩm bị tiêu hủy, nhiều vụ việc nghiêm trọng liên quan đến hàng giả, chất cấm bị chuyển cơ quan điều tra.
Con số nghe có vẻ quyết liệt.
Nhưng phía sau những thống kê ấy là một thực tế khác: thực phẩm bẩn vẫn xuất hiện từ chợ dân sinh, bếp ăn tập thể, quán ăn vỉa hè, hàng rong trước cổng trường học cho đến các chuỗi cung ứng lớn.
Người dân vẫn tự hỏi:
Vì sao kiểm tra nhiều nhưng thực phẩm không an toàn vẫn lọt ra thị trường?
Vì sao thịt lợn bệnh vẫn có thể đi qua nhiều khâu để xuất hiện trên bàn ăn?
Vì sao rau không rõ nguồn gốc vẫn được bán công khai tại nhiều chợ dân sinh?
Vì sao những xe thức ăn đường phố không bảo đảm vệ sinh vẫn ngang nhiên hoạt động ngay trước trường học, bệnh viện?
Câu trả lời có lẽ nằm ở chính khoảng trống trong mô hình quản lý hiện nay.
Quản lý kiểu chia khúc khiến trách nhiệm bị chia nhỏ
Trong nhiều năm qua, lĩnh vực an toàn thực phẩm đang bị phân tán giữa nhiều cơ quan.
Ngành nông nghiệp quản lý đầu vào sản xuất.
Ngành công thương quản lý lưu thông, kinh doanh.
Ngành y tế quản lý tiêu dùng cuối cùng.
Nghe qua tưởng rất đầy đủ.
Nhưng khi xảy ra vi phạm, việc xác định trách nhiệm cuối cùng lại trở nên mờ nhạt.
Một con lợn bệnh từ trang trại ra lò giết mổ, qua thương lái, vào chợ đầu mối rồi tới chợ dân sinh—nếu phát hiện sai phạm, ai chịu trách nhiệm chính?
Một suất ăn tập thể gây ngộ độc hàng chục học sinh—trách nhiệm thuộc nhà trường, đơn vị cung cấp suất ăn hay cơ quan quản lý địa phương?
Khi trách nhiệm bị chia nhỏ theo từng khâu, rất dễ dẫn tới tình trạng “không ai chịu trách nhiệm toàn diện”.
Đó là lý do Bộ Y tế đang đề xuất chuyển sang mô hình quản lý theo toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm.
Định hướng này là cần thiết.
Nhưng nếu chỉ dừng ở sửa luật mà không thay đổi cách thực thi, nguy cơ vẫn chỉ là “bình mới rượu cũ”.
Chợ dân sinh và thức ăn đường phố vẫn là “vùng trũng” quản lý
Một trong những điểm đáng chú ý trong dự thảo luật mới là vẫn chưa giải quyết triệt để nhóm thực phẩm tươi sống, thực phẩm không bao gói và thức ăn đường phố.
Đây mới là khu vực người dân tiếp xúc hàng ngày nhiều nhất.
Ở nhiều địa phương, không khó để bắt gặp:
Thịt treo lộ thiên giữa trời nắng nóng
Cá không có kiểm dịch
Rau không truy xuất nguồn gốc
Dầu chiên đi chiên lại nhiều lần
Đồ ăn vỉa hè chế biến ngay cạnh cống thoát nước, bụi đường
Đặc biệt tại khu vực trước cổng trường học, tình trạng đồ ăn vặt không rõ nguồn gốc vẫn diễn ra phổ biến.
Nhiều phụ huynh lo lắng nhưng vẫn bất lực vì thiếu sự kiểm soát thường xuyên.
Nếu luật sửa đổi vẫn chủ yếu tập trung vào doanh nghiệp lớn, thực phẩm đóng gói mà bỏ ngỏ khu vực chợ truyền thống và hàng rong, thì vấn đề cốt lõi vẫn chưa được xử lý.
Thành lập đội an toàn thực phẩm cấp xã: Ý tưởng tốt nhưng liệu có khả thi?
Dự thảo mới đề xuất thành lập Đội an toàn thực phẩm trực thuộc UBND cấp xã.
Về lý thuyết, đây là hướng đi đúng vì cấp xã là nơi gần dân nhất, nắm rõ địa bàn nhất.
Nhưng câu hỏi lớn đặt ra:
Cấp xã hiện nay đã đủ nhân lực chưa?
Cán bộ có đủ chuyên môn kiểm nghiệm thực phẩm?
Có đủ phương tiện chuyên dụng không?
Ngân sách vận hành lấy từ đâu?
Trong bối cảnh nhiều địa phương sau sắp xếp đơn vị hành chính vẫn đang thiếu nhân lực ở nhiều lĩnh vực thiết yếu, nếu thành lập thêm bộ máy nhưng không đủ năng lực thực thi thì nguy cơ lại phát sinh thêm hình thức.
Người dân cần sự an toàn thực sự, không phải những chiến dịch theo đợt
Điều người dân mong muốn không phải là những chiến dịch kiểm tra rầm rộ rồi lắng xuống.
Càng không phải những bản báo cáo dài với các con số đẹp.
Thứ người dân cần là bữa ăn an toàn mỗi ngày.
Là trẻ em không phải ăn thực phẩm độc hại trước cổng trường.
Là công nhân khu công nghiệp có suất ăn bảo đảm vệ sinh.
Là người nông dân làm ăn chân chính không bị thực phẩm bẩn cạnh tranh không lành mạnh.
Muốn vậy, cần minh bạch nguồn gốc thực phẩm bằng công nghệ truy xuất thực chất.
Cần xử lý hình sự nghiêm các đường dây thực phẩm bẩn quy mô lớn.
Cần kiểm tra thường xuyên tại các chợ đầu mối, lò giết mổ nhỏ lẻ, bếp ăn tập thể.
Và quan trọng hơn cả là phải xác định rõ người chịu trách nhiệm cuối cùng nếu để thực phẩm bẩn len vào thị trường.
An toàn thực phẩm không chỉ là câu chuyện của luật pháp.
Đó là câu chuyện liên quan trực tiếp đến sức khỏe giống nòi, chất lượng dân số và niềm tin xã hội.
Khi người dân còn phải sống trong tâm lý “ăn gì cũng lo”, thì rõ ràng cuộc chiến chống thực phẩm bẩn vẫn chưa thể nói là thành công.
Bài ảnh; Hà Lê
Tô Lê
16/05/2026 23:05:51Tài khoản quản lý
Quản lý an toàn thực phẩm: Không thể chỉ sửa luật trên giấy trong khi thực phẩm bẩn vẫn len vào từng bữa ăn
Theo báo cáo của Bộ Y tế, trong năm 2025, ngành chức năng đã kiểm tra hơn 334.000 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, phát hiện hơn 20.700 cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm. Hơn 6.000 cơ sở bị xử lý, hàng trăm loại thực phẩm bị tiêu hủy, nhiều vụ việc nghiêm trọng liên quan đến hàng giả, chất cấm bị chuyển cơ quan điều tra.
Con số nghe có vẻ quyết liệt.
Nhưng phía sau những thống kê ấy là một thực tế khác: thực phẩm bẩn vẫn xuất hiện từ chợ dân sinh, bếp ăn tập thể, quán ăn vỉa hè, hàng rong trước cổng trường học cho đến các chuỗi cung ứng lớn.
Người dân vẫn tự hỏi:
Vì sao kiểm tra nhiều nhưng thực phẩm không an toàn vẫn lọt ra thị trường?
Vì sao thịt lợn bệnh vẫn có thể đi qua nhiều khâu để xuất hiện trên bàn ăn?
Vì sao rau không rõ nguồn gốc vẫn được bán công khai tại nhiều chợ dân sinh?
Vì sao những xe thức ăn đường phố không bảo đảm vệ sinh vẫn ngang nhiên hoạt động ngay trước trường học, bệnh viện?
Câu trả lời có lẽ nằm ở chính khoảng trống trong mô hình quản lý hiện nay.
Quản lý kiểu chia khúc khiến trách nhiệm bị chia nhỏ
Trong nhiều năm qua, lĩnh vực an toàn thực phẩm đang bị phân tán giữa nhiều cơ quan.
Ngành nông nghiệp quản lý đầu vào sản xuất.
Ngành công thương quản lý lưu thông, kinh doanh.
Ngành y tế quản lý tiêu dùng cuối cùng.
Nghe qua tưởng rất đầy đủ.
Nhưng khi xảy ra vi phạm, việc xác định trách nhiệm cuối cùng lại trở nên mờ nhạt.
Một con lợn bệnh từ trang trại ra lò giết mổ, qua thương lái, vào chợ đầu mối rồi tới chợ dân sinh—nếu phát hiện sai phạm, ai chịu trách nhiệm chính?
Một suất ăn tập thể gây ngộ độc hàng chục học sinh—trách nhiệm thuộc nhà trường, đơn vị cung cấp suất ăn hay cơ quan quản lý địa phương?
Khi trách nhiệm bị chia nhỏ theo từng khâu, rất dễ dẫn tới tình trạng “không ai chịu trách nhiệm toàn diện”.
Đó là lý do Bộ Y tế đang đề xuất chuyển sang mô hình quản lý theo toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm.
Định hướng này là cần thiết.
Nhưng nếu chỉ dừng ở sửa luật mà không thay đổi cách thực thi, nguy cơ vẫn chỉ là “bình mới rượu cũ”.
Chợ dân sinh và thức ăn đường phố vẫn là “vùng trũng” quản lý
Một trong những điểm đáng chú ý trong dự thảo luật mới là vẫn chưa giải quyết triệt để nhóm thực phẩm tươi sống, thực phẩm không bao gói và thức ăn đường phố.
Đây mới là khu vực người dân tiếp xúc hàng ngày nhiều nhất.
Ở nhiều địa phương, không khó để bắt gặp:
Thịt treo lộ thiên giữa trời nắng nóng
Cá không có kiểm dịch
Rau không truy xuất nguồn gốc
Dầu chiên đi chiên lại nhiều lần
Đồ ăn vỉa hè chế biến ngay cạnh cống thoát nước, bụi đường
Đặc biệt tại khu vực trước cổng trường học, tình trạng đồ ăn vặt không rõ nguồn gốc vẫn diễn ra phổ biến.
Nhiều phụ huynh lo lắng nhưng vẫn bất lực vì thiếu sự kiểm soát thường xuyên.
Nếu luật sửa đổi vẫn chủ yếu tập trung vào doanh nghiệp lớn, thực phẩm đóng gói mà bỏ ngỏ khu vực chợ truyền thống và hàng rong, thì vấn đề cốt lõi vẫn chưa được xử lý.
Thành lập đội an toàn thực phẩm cấp xã: Ý tưởng tốt nhưng liệu có khả thi?
Dự thảo mới đề xuất thành lập Đội an toàn thực phẩm trực thuộc UBND cấp xã.
Về lý thuyết, đây là hướng đi đúng vì cấp xã là nơi gần dân nhất, nắm rõ địa bàn nhất.
Nhưng câu hỏi lớn đặt ra:
Cấp xã hiện nay đã đủ nhân lực chưa?
Cán bộ có đủ chuyên môn kiểm nghiệm thực phẩm?
Có đủ phương tiện chuyên dụng không?
Ngân sách vận hành lấy từ đâu?
Trong bối cảnh nhiều địa phương sau sắp xếp đơn vị hành chính vẫn đang thiếu nhân lực ở nhiều lĩnh vực thiết yếu, nếu thành lập thêm bộ máy nhưng không đủ năng lực thực thi thì nguy cơ lại phát sinh thêm hình thức.
Người dân cần sự an toàn thực sự, không phải những chiến dịch theo đợt
Điều người dân mong muốn không phải là những chiến dịch kiểm tra rầm rộ rồi lắng xuống.
Càng không phải những bản báo cáo dài với các con số đẹp.
Thứ người dân cần là bữa ăn an toàn mỗi ngày.
Là trẻ em không phải ăn thực phẩm độc hại trước cổng trường.
Là công nhân khu công nghiệp có suất ăn bảo đảm vệ sinh.
Là người nông dân làm ăn chân chính không bị thực phẩm bẩn cạnh tranh không lành mạnh.
Muốn vậy, cần minh bạch nguồn gốc thực phẩm bằng công nghệ truy xuất thực chất.
Cần xử lý hình sự nghiêm các đường dây thực phẩm bẩn quy mô lớn.
Cần kiểm tra thường xuyên tại các chợ đầu mối, lò giết mổ nhỏ lẻ, bếp ăn tập thể.
Và quan trọng hơn cả là phải xác định rõ người chịu trách nhiệm cuối cùng nếu để thực phẩm bẩn len vào thị trường.
An toàn thực phẩm không chỉ là câu chuyện của luật pháp.
Đó là câu chuyện liên quan trực tiếp đến sức khỏe giống nòi, chất lượng dân số và niềm tin xã hội.
Khi người dân còn phải sống trong tâm lý “ăn gì cũng lo”, thì rõ ràng cuộc chiến chống thực phẩm bẩn vẫn chưa thể nói là thành công.
Bài ảnh; Hà Lê