Xã hội Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh hơn dự báo. Khi tuổi thọ ngày càng tăng, nhiều căn bệnh mạn tính tuổi già cũng xuất hiện nhiều hơn, trong đó Parkinson's disease đang trở thành nỗi lo không nhỏ của nhiều gia đình.
Hình minh họa ( Ảnh mạng internet)
Không ít người vẫn cho rằng Parkinson đơn giản chỉ là bệnh run tay chân của người già. Khi thấy cha mẹ, ông bà cầm chén cơm bị rung, bước đi chậm chạp hoặc nét mặt ít biểu cảm hơn trước, nhiều gia đình thường bỏ qua vì nghĩ đó chỉ là quy luật tuổi tác. Nhưng thực tế, Parkinson là một bệnh lý thần kinh thoái hóa mạn tính rất phức tạp và những biến chứng phía sau mới là điều đáng lo ngại hơn cả.
Theo y học hiện đại, Parkinson xảy ra khi các tế bào thần kinh sản xuất dopamine trong não bị suy giảm theo thời gian. Dopamine đóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển vận động của cơ thể. Khi chất này thiếu hụt, người bệnh bắt đầu xuất hiện run tay chân khi nghỉ ngơi, cứng cơ, bước đi chậm, khó giữ thăng bằng, nói nhỏ tiếng, vận động chậm chạp và phản xạ kém hơn người bình thường.
Ban đầu, triệu chứng có thể khá nhẹ khiến nhiều người chủ quan. Một số bệnh nhân chỉ thấy tay run nhẹ khi cầm ly nước, viết chữ nhỏ dần hoặc mất cảm giác linh hoạt khi cài cúc áo. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp tình trạng cứng toàn thân, bước đi khó khăn, dễ té ngã hoặc xuất hiện hiện tượng “đóng băng vận động” – tức muốn bước nhưng chân gần như không thể nhấc lên.
Với người cao tuổi, chỉ một cú ngã cũng có thể gây gãy xương đùi, chấn thương sọ não hoặc dẫn đến nằm liệt giường lâu ngày.
Tuy nhiên, điều nguy hiểm hơn lại nằm ở những biến chứng âm thầm mà nhiều gia đình ít để ý. Người bệnh Parkinson thường đối diện với rối loạn lo âu, trầm cảm, mất ngủ kéo dài, táo bón, rối loạn tiểu tiện, suy giảm trí nhớ và tim đập nhanh bất thường do rối loạn thần kinh thực vật.
Đặc biệt, biến chứng khó nuốt đang trở thành mối nguy rất lớn đối với người bệnh cao tuổi. Ban đầu chỉ là nuốt chậm, dễ nghẹn, ho khi uống nước hoặc ăn cơm. Nhưng khi các cơ vùng họng suy yếu, thức ăn có thể lọt vào đường thở gây viêm phổi hít — nguyên nhân khiến không ít bệnh nhân lớn tuổi phải nhập viện cấp cứu hoặc suy kiệt nhanh chóng.
Nhiều bệnh nhân sau một thời gian dài mắc Parkinson còn rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng do ăn uống khó khăn, cơ thể suy yếu nhanh, dễ nhiễm trùng đường hô hấp hoặc nhiễm trùng tiết niệu vì ít vận động.
Theo các chuyên gia thần kinh, điều trị Parkinson's disease hiện nay chủ yếu dựa vào thuốc giúp bổ sung hoặc kích thích dopamine như Levodopa, Pramipexole cùng nhiều nhóm thuốc hỗ trợ khác. Tuy nhiên, các loại thuốc này chỉ có tác dụng kiểm soát triệu chứng, làm chậm tiến triển bệnh chứ chưa thể chữa khỏi hoàn toàn.
Chính vì tâm lý muốn chữa tận gốc, nhiều gia đình đã tìm đến các bài thuốc nam truyền miệng hoặc những quảng cáo “chữa khỏi Parkinson hoàn toàn”. Đây là xu hướng rất đáng lo ngại.
Theo quan điểm Đông y, Parkinson thuộc nhóm chứng “chấn chiến”, “ma mộc”, “can phong nội động”, nguyên nhân thường do can thận hư, khí huyết suy giảm, đàm thấp tích tụ lâu ngày khiến kinh lạc bế tắc, gân cơ không được nuôi dưỡng đầy đủ.
Nguyên tắc điều trị trong Đông y thường là bình can tức phong, bổ can thận, dưỡng khí huyết, hóa đàm khai khiếu, an thần và phục hồi chức năng vận động.
Tùy từng thể bệnh, các thầy thuốc Đông y có thể sử dụng các vị như thiên ma, câu đằng, đương quy, thục địa, hoàng kỳ, phục thần, viễn chí, toan táo nhân, đỗ trọng, kỷ tử…
Ngoài thuốc uống, nhiều cơ sở y học cổ truyền hiện nay còn kết hợp châm cứu, điện châm, xoa bóp bấm huyệt, thủy châm nhằm hỗ trợ giảm run, giảm cứng cơ, cải thiện tuần hoàn máu não và giúp người bệnh ngủ tốt hơn.
Tuy nhiên, giới chuyên môn khuyến cáo người bệnh chỉ nên điều trị tại các cơ sở y học cổ truyền uy tín như Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM hoặc Bệnh viện Chợ Rẫy. Việc tự ý dùng thuốc nam không rõ nguồn gốc có thể khiến bệnh nặng hơn hoặc ảnh hưởng gan thận.
Trong chăm sóc hằng ngày, vai trò của gia đình vô cùng quan trọng. Người bệnh nên được ăn thức ăn mềm như cháo đặc, súp, cá hấp, rau nấu mềm. Hạn chế thức ăn cứng, khô hoặc dễ gây sặc. Khi ăn phải ngồi thẳng, ăn chậm từng muỗng nhỏ và không nằm ngay sau ăn.
Không nên để người bệnh nằm quá lâu trên giường vì điều đó khiến cơ khớp cứng nhanh hơn. Nhà cửa cần gọn gàng, hạn chế vật cản, phòng tắm nên có tay vịn chống trơn trượt.
Người bệnh cũng cần kiêng rượu bia, thuốc lá, cà phê quá đặc, thức khuya và các loại thực phẩm quá nhiều dầu mỡ hoặc đường vì có thể làm tăng nguy cơ tim mạch, rối loạn đường huyết và khiến tình trạng thần kinh nặng hơn.
Về vận động, người bệnh cần tập luyện nhẹ nhàng nhưng đều đặn mỗi ngày. Đi bộ chậm từ 15–30 phút tùy thể trạng, tập co duỗi tay chân, xoay khớp, luyện giữ thăng bằng, tập phát âm và tập nuốt đều rất quan trọng.
Một số bài dưỡng sinh, khí công hoặc thái cực quyền nhẹ nhàng cũng phù hợp với người cao tuổi nếu có người hướng dẫn đúng kỹ thuật.
Điều đáng nói là Parkinson không chỉ là câu chuyện y học mà còn là câu chuyện của sự kiên nhẫn, trách nhiệm gia đình và hệ thống chăm sóc người cao tuổi trong xã hội hiện đại.
Khi tuổi thọ ngày càng tăng nhưng hệ thống chăm sóc lão khoa chuyên sâu vẫn còn hạn chế, nhiều gia đình đang phải tự xoay sở giữa Đông y, Tây y và vô số thông tin hỗn loạn trên mạng xã hội.
Điều người bệnh Parkinson cần nhất không phải những lời quảng cáo thần kỳ, mà là phác đồ điều trị khoa học, chế độ chăm sóc hợp lý, sự kiên trì tập luyện mỗi ngày và tình yêu thương đủ lớn từ gia đình để họ có thể sống an yên hơn trong những năm tháng tuổi già.
HÀ LÊ
Lê Nguyễn Long Hải
17/05/2026 18:31:10Người dùng
Parkinson ở người cao tuổi: Không chỉ là những cơn run tay chân mà còn là cuộc chiến âm thầm với biến chứng, suy kiệt và hành trình điều trị lâu dài
Hình minh họa ( Ảnh mạng internet)
Không ít người vẫn cho rằng Parkinson đơn giản chỉ là bệnh run tay chân của người già. Khi thấy cha mẹ, ông bà cầm chén cơm bị rung, bước đi chậm chạp hoặc nét mặt ít biểu cảm hơn trước, nhiều gia đình thường bỏ qua vì nghĩ đó chỉ là quy luật tuổi tác. Nhưng thực tế, Parkinson là một bệnh lý thần kinh thoái hóa mạn tính rất phức tạp và những biến chứng phía sau mới là điều đáng lo ngại hơn cả.
Theo y học hiện đại, Parkinson xảy ra khi các tế bào thần kinh sản xuất dopamine trong não bị suy giảm theo thời gian. Dopamine đóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển vận động của cơ thể. Khi chất này thiếu hụt, người bệnh bắt đầu xuất hiện run tay chân khi nghỉ ngơi, cứng cơ, bước đi chậm, khó giữ thăng bằng, nói nhỏ tiếng, vận động chậm chạp và phản xạ kém hơn người bình thường.
Ban đầu, triệu chứng có thể khá nhẹ khiến nhiều người chủ quan. Một số bệnh nhân chỉ thấy tay run nhẹ khi cầm ly nước, viết chữ nhỏ dần hoặc mất cảm giác linh hoạt khi cài cúc áo. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp tình trạng cứng toàn thân, bước đi khó khăn, dễ té ngã hoặc xuất hiện hiện tượng “đóng băng vận động” – tức muốn bước nhưng chân gần như không thể nhấc lên.
Với người cao tuổi, chỉ một cú ngã cũng có thể gây gãy xương đùi, chấn thương sọ não hoặc dẫn đến nằm liệt giường lâu ngày.
Tuy nhiên, điều nguy hiểm hơn lại nằm ở những biến chứng âm thầm mà nhiều gia đình ít để ý. Người bệnh Parkinson thường đối diện với rối loạn lo âu, trầm cảm, mất ngủ kéo dài, táo bón, rối loạn tiểu tiện, suy giảm trí nhớ và tim đập nhanh bất thường do rối loạn thần kinh thực vật.
Đặc biệt, biến chứng khó nuốt đang trở thành mối nguy rất lớn đối với người bệnh cao tuổi. Ban đầu chỉ là nuốt chậm, dễ nghẹn, ho khi uống nước hoặc ăn cơm. Nhưng khi các cơ vùng họng suy yếu, thức ăn có thể lọt vào đường thở gây viêm phổi hít — nguyên nhân khiến không ít bệnh nhân lớn tuổi phải nhập viện cấp cứu hoặc suy kiệt nhanh chóng.
Nhiều bệnh nhân sau một thời gian dài mắc Parkinson còn rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng do ăn uống khó khăn, cơ thể suy yếu nhanh, dễ nhiễm trùng đường hô hấp hoặc nhiễm trùng tiết niệu vì ít vận động.
Theo các chuyên gia thần kinh, điều trị Parkinson's disease hiện nay chủ yếu dựa vào thuốc giúp bổ sung hoặc kích thích dopamine như Levodopa, Pramipexole cùng nhiều nhóm thuốc hỗ trợ khác. Tuy nhiên, các loại thuốc này chỉ có tác dụng kiểm soát triệu chứng, làm chậm tiến triển bệnh chứ chưa thể chữa khỏi hoàn toàn.
Chính vì tâm lý muốn chữa tận gốc, nhiều gia đình đã tìm đến các bài thuốc nam truyền miệng hoặc những quảng cáo “chữa khỏi Parkinson hoàn toàn”. Đây là xu hướng rất đáng lo ngại.
Theo quan điểm Đông y, Parkinson thuộc nhóm chứng “chấn chiến”, “ma mộc”, “can phong nội động”, nguyên nhân thường do can thận hư, khí huyết suy giảm, đàm thấp tích tụ lâu ngày khiến kinh lạc bế tắc, gân cơ không được nuôi dưỡng đầy đủ.
Nguyên tắc điều trị trong Đông y thường là bình can tức phong, bổ can thận, dưỡng khí huyết, hóa đàm khai khiếu, an thần và phục hồi chức năng vận động.
Tùy từng thể bệnh, các thầy thuốc Đông y có thể sử dụng các vị như thiên ma, câu đằng, đương quy, thục địa, hoàng kỳ, phục thần, viễn chí, toan táo nhân, đỗ trọng, kỷ tử…
Ngoài thuốc uống, nhiều cơ sở y học cổ truyền hiện nay còn kết hợp châm cứu, điện châm, xoa bóp bấm huyệt, thủy châm nhằm hỗ trợ giảm run, giảm cứng cơ, cải thiện tuần hoàn máu não và giúp người bệnh ngủ tốt hơn.
Tuy nhiên, giới chuyên môn khuyến cáo người bệnh chỉ nên điều trị tại các cơ sở y học cổ truyền uy tín như Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM hoặc Bệnh viện Chợ Rẫy. Việc tự ý dùng thuốc nam không rõ nguồn gốc có thể khiến bệnh nặng hơn hoặc ảnh hưởng gan thận.
Trong chăm sóc hằng ngày, vai trò của gia đình vô cùng quan trọng. Người bệnh nên được ăn thức ăn mềm như cháo đặc, súp, cá hấp, rau nấu mềm. Hạn chế thức ăn cứng, khô hoặc dễ gây sặc. Khi ăn phải ngồi thẳng, ăn chậm từng muỗng nhỏ và không nằm ngay sau ăn.
Không nên để người bệnh nằm quá lâu trên giường vì điều đó khiến cơ khớp cứng nhanh hơn. Nhà cửa cần gọn gàng, hạn chế vật cản, phòng tắm nên có tay vịn chống trơn trượt.
Người bệnh cũng cần kiêng rượu bia, thuốc lá, cà phê quá đặc, thức khuya và các loại thực phẩm quá nhiều dầu mỡ hoặc đường vì có thể làm tăng nguy cơ tim mạch, rối loạn đường huyết và khiến tình trạng thần kinh nặng hơn.
Về vận động, người bệnh cần tập luyện nhẹ nhàng nhưng đều đặn mỗi ngày. Đi bộ chậm từ 15–30 phút tùy thể trạng, tập co duỗi tay chân, xoay khớp, luyện giữ thăng bằng, tập phát âm và tập nuốt đều rất quan trọng.
Một số bài dưỡng sinh, khí công hoặc thái cực quyền nhẹ nhàng cũng phù hợp với người cao tuổi nếu có người hướng dẫn đúng kỹ thuật.
Điều đáng nói là Parkinson không chỉ là câu chuyện y học mà còn là câu chuyện của sự kiên nhẫn, trách nhiệm gia đình và hệ thống chăm sóc người cao tuổi trong xã hội hiện đại.
Khi tuổi thọ ngày càng tăng nhưng hệ thống chăm sóc lão khoa chuyên sâu vẫn còn hạn chế, nhiều gia đình đang phải tự xoay sở giữa Đông y, Tây y và vô số thông tin hỗn loạn trên mạng xã hội.
Điều người bệnh Parkinson cần nhất không phải những lời quảng cáo thần kỳ, mà là phác đồ điều trị khoa học, chế độ chăm sóc hợp lý, sự kiên trì tập luyện mỗi ngày và tình yêu thương đủ lớn từ gia đình để họ có thể sống an yên hơn trong những năm tháng tuổi già.
HÀ LÊ