Ngày 15/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 161/2026/NĐ-CP quy định về mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Tiếp đó, ngày 22/5/2026 ban hành Nghị định số 182/2026/NĐ-CP quy định chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân sự hỗ trợ giáo dục trong các cơ sở giáo dục công lập.
Hình minh họa ( Ảnh mạng internet)
Đây không chỉ là chính sách tăng thu nhập đơn thuần mà còn là sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước đối với đội ngũ nhà giáo, những người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ trồng người. Chính sách cũng thể hiện chủ trương cải cách tiền lương, nâng cao đời sống của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nói chung và ngành giáo dục nói riêng.
Thế nhưng, kể từ khi các nghị định có hiệu lực, nhiều nhà giáo vẫn đang trong tâm trạng chờ đợi. Điều họ mong không chỉ là khoản tiền được truy lĩnh hay phần phụ cấp tăng thêm, mà là một câu trả lời rõ ràng: vì sao chính sách đã có nhưng việc thực hiện vẫn còn chậm?
Ở nhiều đơn vị, khi giáo viên thắc mắc, câu trả lời thường gặp là:
"Đơn vị phải cân đối ngân sách cả năm, sợ cuối năm thiếu nguồn chi lương tháng 12 nên chưa thể thực hiện ngay."
Đó có thể là sự thận trọng của người đứng đầu đơn vị trong công tác quản lý tài chính. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, câu trả lời này cũng làm phát sinh nhiều vấn đề cần được giải thích rõ.
Điều đầu tiên cần làm rõ là nguồn kinh phí thực hiện Nghị định 161 và Nghị định 182 được hình thành từ đâu?
Theo cơ chế quản lý ngân sách nhà nước hiện hành, kinh phí thực hiện chính sách tiền lương và phụ cấp không phải do từng trường học tự tạo ra, mà được bố trí trong dự toán ngân sách hằng năm trên cơ sở khả năng cân đối của ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. Sau khi Chính phủ ban hành nghị định, các bộ, ngành trung ương hướng dẫn thực hiện; Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm bố trí, phân bổ dự toán; Sở Tài chính tham mưu nguồn kinh phí; Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp triển khai; Kho bạc Nhà nước thực hiện kiểm soát chi; cuối cùng đơn vị sử dụng ngân sách tổ chức chi trả cho người được hưởng theo đúng quy định.
Như vậy, trường học không phải là nơi quyết định có hay không có nguồn kinh phí. Nhà trường là đơn vị trực tiếp sử dụng ngân sách và thực hiện chi trả trên cơ sở dự toán được giao.
Chính vì vậy, nếu giáo viên được thông báo rằng "đang giữ nguồn để phòng cuối năm thiếu lương", thì nhiều người băn khoăn:
Nếu nguồn kinh phí thực hiện chính sách đã được cấp thì hiện đang được quản lý như thế nào?
Khoản kinh phí đó đã được phân bổ riêng hay vẫn nằm trong nguồn chi thường xuyên?
Nguồn này có được phép sử dụng tạm thời cho các khoản chi khác của đơn vị hay không?
Nếu có thì căn cứ pháp luật nào cho phép?
Nếu không thì vì sao việc chi trả vẫn chưa được thực hiện?
Đây đều là những câu hỏi mang tính quản lý ngân sách, hoàn toàn không phải sự nghi ngờ đối với bất kỳ cá nhân hay đơn vị nào.
Theo Luật Ngân sách nhà nước, mọi khoản kinh phí ngân sách đều phải được quản lý theo dự toán đã được cấp có thẩm quyền giao, bảo đảm đúng mục đích, đúng đối tượng và đúng chế độ. Khi Chính phủ đã ban hành một chính sách tiền lương, phụ cấp thì việc tổ chức thực hiện không chỉ là trách nhiệm của riêng trường học mà là trách nhiệm của cả hệ thống quản lý ngân sách từ cấp tỉnh đến cơ sở.
Nếu thực sự chưa có nguồn, cơ quan tài chính cần công khai việc cân đối ngân sách và lộ trình bố trí.
Nếu nguồn đã được bố trí nhưng còn vướng thủ tục, cơ quan chuyên môn cần thông tin rõ đang vướng ở văn bản nào, ở cấp nào, thời điểm nào sẽ hoàn thành.
Nếu nguồn đã được giao về đơn vị nhưng chưa thể chi trả thì cũng cần có giải trình rõ căn cứ pháp lý của việc tạm thời chưa thực hiện.
Minh bạch không chỉ giúp giáo viên yên tâm mà còn giúp người đứng đầu đơn vị tránh những áp lực, những hiểu lầm không đáng có.
Có lẽ điều khiến nhiều nhà giáo trăn trở nhất không phải chỉ là số tiền được tăng thêm. Đó là cảm giác chính sách đã ban hành, nghị định đã có hiệu lực, quyền lợi đã được xác lập nhưng việc thực hiện vẫn chưa có một mốc thời gian cụ thể.
Người thầy vốn quen với sự kiên nhẫn. Họ có thể chờ vài tháng, thậm chí lâu hơn nếu ngân sách thực sự khó khăn. Nhưng điều họ mong đợi là sự minh bạch.
Một thông báo rõ ràng sẽ có giá trị hơn rất nhiều những câu trả lời chung chung như: "chờ thêm", "chia sẻ khó khăn", "sợ cuối năm thiếu ngân sách".
Bởi lẽ, ngân sách nhà nước được lập theo năm tài chính, được dự toán, phân bổ và quyết toán theo quy định của pháp luật. Khi viện dẫn lý do "cân đối ngân sách cả năm", cơ quan có thẩm quyền cũng cần giải thích cho đội ngũ nhà giáo hiểu:
Nguồn ngân sách thực hiện hai nghị định được hình thành từ nguồn nào?
Được giao vào thời điểm nào?
Đã được phân bổ đến đâu?
Đơn vị nào đang chịu trách nhiệm ở từng khâu?
Đang vướng mắc ở cấp nào?
Khi những câu hỏi đó được trả lời công khai, đầy đủ và có căn cứ pháp luật, chắc chắn đội ngũ nhà giáo sẽ tiếp tục chia sẻ với khó khăn chung.
Bởi điều giáo viên mong muốn hôm nay không chỉ là đồng lương, mà còn là sự minh bạch trong việc thực hiện một chính sách mà Chính phủ đã ban hành để chăm lo cho chính họ.
BT: HÀ LÊ
Lê Đài Trinh
21/07/2026 11:16:11Người dùng
NGHỊ ĐỊNH ĐÃ CÓ HIỆU LỰC, GIÁO VIÊN CHỈ MONG ĐƯỢC BIẾT NGUỒN KINH PHÍ ĐANG VƯỚNG Ở ĐÂU?
Đây không chỉ là chính sách tăng thu nhập đơn thuần mà còn là sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước đối với đội ngũ nhà giáo, những người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ trồng người. Chính sách cũng thể hiện chủ trương cải cách tiền lương, nâng cao đời sống của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nói chung và ngành giáo dục nói riêng.
Thế nhưng, kể từ khi các nghị định có hiệu lực, nhiều nhà giáo vẫn đang trong tâm trạng chờ đợi. Điều họ mong không chỉ là khoản tiền được truy lĩnh hay phần phụ cấp tăng thêm, mà là một câu trả lời rõ ràng: vì sao chính sách đã có nhưng việc thực hiện vẫn còn chậm?
Ở nhiều đơn vị, khi giáo viên thắc mắc, câu trả lời thường gặp là:
"Đơn vị phải cân đối ngân sách cả năm, sợ cuối năm thiếu nguồn chi lương tháng 12 nên chưa thể thực hiện ngay."
Đó có thể là sự thận trọng của người đứng đầu đơn vị trong công tác quản lý tài chính. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, câu trả lời này cũng làm phát sinh nhiều vấn đề cần được giải thích rõ.
Điều đầu tiên cần làm rõ là nguồn kinh phí thực hiện Nghị định 161 và Nghị định 182 được hình thành từ đâu?
Theo cơ chế quản lý ngân sách nhà nước hiện hành, kinh phí thực hiện chính sách tiền lương và phụ cấp không phải do từng trường học tự tạo ra, mà được bố trí trong dự toán ngân sách hằng năm trên cơ sở khả năng cân đối của ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. Sau khi Chính phủ ban hành nghị định, các bộ, ngành trung ương hướng dẫn thực hiện; Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm bố trí, phân bổ dự toán; Sở Tài chính tham mưu nguồn kinh phí; Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp triển khai; Kho bạc Nhà nước thực hiện kiểm soát chi; cuối cùng đơn vị sử dụng ngân sách tổ chức chi trả cho người được hưởng theo đúng quy định.
Như vậy, trường học không phải là nơi quyết định có hay không có nguồn kinh phí. Nhà trường là đơn vị trực tiếp sử dụng ngân sách và thực hiện chi trả trên cơ sở dự toán được giao.
Chính vì vậy, nếu giáo viên được thông báo rằng "đang giữ nguồn để phòng cuối năm thiếu lương", thì nhiều người băn khoăn:
Nếu nguồn kinh phí thực hiện chính sách đã được cấp thì hiện đang được quản lý như thế nào?
Khoản kinh phí đó đã được phân bổ riêng hay vẫn nằm trong nguồn chi thường xuyên?
Nguồn này có được phép sử dụng tạm thời cho các khoản chi khác của đơn vị hay không?
Nếu có thì căn cứ pháp luật nào cho phép?
Nếu không thì vì sao việc chi trả vẫn chưa được thực hiện?
Đây đều là những câu hỏi mang tính quản lý ngân sách, hoàn toàn không phải sự nghi ngờ đối với bất kỳ cá nhân hay đơn vị nào.
Theo Luật Ngân sách nhà nước, mọi khoản kinh phí ngân sách đều phải được quản lý theo dự toán đã được cấp có thẩm quyền giao, bảo đảm đúng mục đích, đúng đối tượng và đúng chế độ. Khi Chính phủ đã ban hành một chính sách tiền lương, phụ cấp thì việc tổ chức thực hiện không chỉ là trách nhiệm của riêng trường học mà là trách nhiệm của cả hệ thống quản lý ngân sách từ cấp tỉnh đến cơ sở.
Nếu thực sự chưa có nguồn, cơ quan tài chính cần công khai việc cân đối ngân sách và lộ trình bố trí.
Nếu nguồn đã được bố trí nhưng còn vướng thủ tục, cơ quan chuyên môn cần thông tin rõ đang vướng ở văn bản nào, ở cấp nào, thời điểm nào sẽ hoàn thành.
Nếu nguồn đã được giao về đơn vị nhưng chưa thể chi trả thì cũng cần có giải trình rõ căn cứ pháp lý của việc tạm thời chưa thực hiện.
Minh bạch không chỉ giúp giáo viên yên tâm mà còn giúp người đứng đầu đơn vị tránh những áp lực, những hiểu lầm không đáng có.
Có lẽ điều khiến nhiều nhà giáo trăn trở nhất không phải chỉ là số tiền được tăng thêm. Đó là cảm giác chính sách đã ban hành, nghị định đã có hiệu lực, quyền lợi đã được xác lập nhưng việc thực hiện vẫn chưa có một mốc thời gian cụ thể.
Người thầy vốn quen với sự kiên nhẫn. Họ có thể chờ vài tháng, thậm chí lâu hơn nếu ngân sách thực sự khó khăn. Nhưng điều họ mong đợi là sự minh bạch.
Một thông báo rõ ràng sẽ có giá trị hơn rất nhiều những câu trả lời chung chung như: "chờ thêm", "chia sẻ khó khăn", "sợ cuối năm thiếu ngân sách".
Bởi lẽ, ngân sách nhà nước được lập theo năm tài chính, được dự toán, phân bổ và quyết toán theo quy định của pháp luật. Khi viện dẫn lý do "cân đối ngân sách cả năm", cơ quan có thẩm quyền cũng cần giải thích cho đội ngũ nhà giáo hiểu:
Nguồn ngân sách thực hiện hai nghị định được hình thành từ nguồn nào?
Được giao vào thời điểm nào?
Đã được phân bổ đến đâu?
Đơn vị nào đang chịu trách nhiệm ở từng khâu?
Đang vướng mắc ở cấp nào?
Khi những câu hỏi đó được trả lời công khai, đầy đủ và có căn cứ pháp luật, chắc chắn đội ngũ nhà giáo sẽ tiếp tục chia sẻ với khó khăn chung.
Bởi điều giáo viên mong muốn hôm nay không chỉ là đồng lương, mà còn là sự minh bạch trong việc thực hiện một chính sách mà Chính phủ đã ban hành để chăm lo cho chính họ.
BT: HÀ LÊ