Trong nhiều năm qua, ngành giáo dục luôn được xem là nền tảng cho sự phát triển của một quốc gia. Người thầy vẫn được xã hội tôn vinh bằng những mỹ từ đẹp nhất. Nhưng phía sau bục giảng, sau những danh hiệu thi đua, sau các phong trào đổi mới giáo dục… là không ít áp lực, những góc khuất và cả những “vùng tối” mà nhiều giáo viên lựa chọn im lặng để tồn tại.
Hình ảnh minh họa( Ảnh mạng internet)
Sau loạt bài phản ánh của thoinetso.vn về:
- “Lương giáo viên, thi đua và góc khuất phía sau bục giảng”
- “Thống nhất sách giáo khoa toàn quốc: Giảm áp lực cho giáo viên hay bước đầu điều chỉnh sau 10 năm đa bộ sách”
Ban Biên tập tiếp tục nhận được nhiều chia sẻ từ giáo viên tại các tỉnh phía Nam. Có những tâm sự rất thật, rất buồn và kéo dài suốt nhiều năm trong môi trường giáo dục.
“Nguyên tắc ứng xử” hay áp lực phục tùng?
Trong ngành giáo dục hiện nay, ngoài chuyên môn giảng dạy còn tồn tại một thứ áp lực vô hình mang tên “quan hệ nội bộ” và “ứng xử với cấp trên”.
Không ít giáo viên cho rằng:
- giỏi nghề chưa chắc được trọng dụng,
- tận tâm chưa chắc được ghi nhận,
- nhưng “biết điều”, “không phản biện”, “không lên tiếng” lại dễ tồn tại hơn.
Nhiều quy định về văn hóa ứng xử trong trường học vốn được xây dựng để giữ môi trường sư phạm chuẩn mực. Tuy nhiên ở một số nơi, điều đó lại bị hiểu lệch thành:
- không được nói trái ý lãnh đạo,
- không phản ánh tiêu cực,
- không chia sẻ quan điểm cá nhân trên mạng xã hội,
- không được “làm ảnh hưởng hình ảnh đơn vị”.
Có giáo viên phản ánh, chỉ vì chia sẻ một bài viết về thực trạng giáo dục mà bị nhắc nhở, gọi lên làm việc hoặc bị nhìn nhận là “có tư tưởng chống đối”.
Điều đáng nói là đa số giáo viên không muốn đối đầu. Họ chỉ muốn được nói lên thực tế nghề nghiệp của mình:
- áp lực thi đua,
- dạy thêm biến tướng,
- lựa chọn sách giáo khoa,
- bệnh thành tích,
- hồ sơ hình thức,
- những lớp kỹ năng, phong trào kéo dài ngoài giờ.
Nhưng trong một cơ chế mà quyền đánh giá thi đua, nâng lương, đề xuất danh hiệu, phân công chuyên môn… gần như tập trung ở cấp quản lý trực tiếp, nhiều giáo viên chọn im lặng để tránh va chạm.
Khi quyền lực trong trường học trở thành “vùng nhạy cảm”
Không thể phủ nhận phần lớn lãnh đạo ngành giáo dục hiện nay đang làm việc trách nhiệm. Tuy nhiên, điều khiến nhiều giáo viên trăn trở là ở một số nơi, quyền lực quản lý trường học gần như trở thành “vùng nhạy cảm”, nơi giáo viên khó phản biện hoặc góp ý thẳng thắn.
Có những câu chuyện được chia sẻ:
- giáo viên phản ánh việc dạy thêm không phép,
- phản ánh cơ sở tư thục hoạt động chưa đúng quy định,
- góp ý các khoản vận động,
- hoặc bày tỏ quan điểm về sách giáo khoa…
Sau đó lại bị “mời làm việc”, bị soi xét thi đua hoặc bị cô lập trong môi trường công tác.
Một giáo viên chia sẻ với Ban Biên tập:
“Có những điều ai cũng biết nhưng không ai muốn nói. Vì nói ra có khi mất cơ hội phát triển, mất thi đua hoặc bị nhìn bằng ánh mắt khác.”
Đó chính là những khoảng tối chưa được gọi tên đầy đủ trong giáo dục:
- sự e dè trước quyền lực quản lý,
- tâm lý sợ va chạm,
- sự im lặng kéo dài nhiều năm.
Giáo viên giỏi nghề nhưng “kẹt” trong cơ chế
Điều đáng tiếc nhất là trong không ít trường học hiện nay, có những giáo viên:
- chuyên môn rất tốt,
- học sinh yêu quý,
- phụ huynh tin tưởng,
- nhiều sáng kiến thực tế,
nhưng lại không có nhiều cơ hội phát triển vì:
- không khéo quan hệ,
- không tham gia “phong trào hình thức”,
- không giỏi lấy lòng cấp trên,
- hoặc thẳng tính, thích nói thật.
Trong khi đó, cơ chế thi đua đôi khi vẫn nặng về hồ sơ, thành tích bề nổi hơn là chất lượng thực chất.
Một số giáo viên cho rằng:
“Có người cả đời đứng lớp rất giỏi nhưng vẫn mãi ở vị trí bình thường. Trong khi có người đi họp nhiều hơn dạy học lại thăng tiến rất nhanh.”
Dù đây không phải là bức tranh chung của toàn ngành, nhưng là thực tế đang tồn tại ở không ít địa phương.
Học sinh đứng trước nguy cơ lệch chuẩn giáo dục
Điều đáng lo hơn cả không chỉ là đời sống giáo viên, mà là tác động lâu dài đến học sinh.
Khi giáo viên:
- mất động lực,
- bị áp lực thành tích,
- phải chạy theo hồ sơ,
- hoặc không dám nói thật,
thì học sinh cũng bị cuốn vào một môi trường giáo dục dễ lệch khỏi giá trị cốt lõi.
Nhiều phụ huynh hiện nay lo lắng:
- học sinh học quá tải nhưng thiếu kỹ năng sống,
- chạy theo điểm số,
- học thêm từ quá sớm,
- thiếu tư duy phản biện,
- thiếu khả năng tự lập.
Trong khi đó, không ít trường học vẫn chạy theo:
- tỷ lệ đỗ,
- thành tích thi cử,
- các cuộc thi phong trào,
- báo cáo đẹp.
Một nền giáo dục nếu quá nặng thành tích và quyền lực hành chính mà thiếu sự cởi mở phản biện sẽ rất dễ tạo ra thế hệ học sinh giỏi làm bài nhưng thiếu trải nghiệm thực tế và kỹ năng đối diện cuộc sống.
Đổi mới giáo dục không thể chỉ bắt đầu từ sách giáo khoa
Việc thống nhất chương trình, cải cách sách giáo khoa hay thay đổi phương pháp thi cử là cần thiết. Nhưng nhiều giáo viên cho rằng điều quan trọng hơn là phải thay đổi môi trường quản lý giáo dục theo hướng:
- minh bạch hơn,
- lắng nghe hơn,
- giảm áp lực hình thức,
- bảo vệ giáo viên nói thật,
- đánh giá đúng năng lực thực chất.
Một nền giáo dục lành mạnh không chỉ cần học sinh ngoan và giáo viên giỏi, mà còn cần một môi trường mà người thầy được tôn trọng đúng nghĩa, được phản biện trong khuôn khổ xây dựng và không phải sống trong tâm lý e dè trước những “vùng nhạy cảm” của quyền lực nội bộ.
Ban Biên tập thoinetso.vn cho rằng, nếu những góc khuất này không được nhìn nhận thẳng thắn, nguy cơ lệch chuẩn giáo dục sẽ không chỉ nằm ở sách giáo khoa hay chương trình học, mà còn nằm ở chính môi trường đào tạo con người cho tương lai. Sẽ tiếp tục tìm hiểu, ghi nhận và phản ánh nhiều hơn nữa những góc khuất phía sau môi trường giáo dục tại một số địa phương, đặc biệt là các tỉnh miền Tây Nam Bộ – nơi nhiều giáo viên cho rằng áp lực thi đua, dạy thêm, quan hệ nội bộ và cơ chế quản lý hành chính vẫn đang âm thầm tồn tại qua nhiều năm.
Những thông tin phản ánh từ giáo viên, phụ huynh và cả học sinh sẽ được tiếp cận theo hướng khách quan, nhiều chiều, nhằm góp phần nhìn nhận đúng thực trạng giáo dục ở cơ sở. Không nhằm quy kết hay tạo dư luận tiêu cực, mà hướng tới việc lắng nghe tiếng nói từ chính những người đang trực tiếp đứng lớp và những người chịu tác động của môi trường giáo dục hiện nay.
Thoinetso.vn cũng mong muốn qua các tuyến bài tiếp theo sẽ góp thêm tiếng nói để xã hội hiểu hơn những áp lực phía sau bục giảng, đồng thời góp phần thúc đẩy một môi trường giáo dục minh bạch, nhân văn và thực chất hơn cho cả giáo viên lẫn học sinh trong giai đoạn đổi mới hiện nay.
BT: Hà Lê
Lê Khánh Ngân
03/06/2026 19:05:32Người dùng
Khi giáo viên giỏi nghề bị “kẹt” trong cơ chế: Góc khuất quyền lực và những khoảng tối chưa được gọi tên trong ngành giáo dục
Sau loạt bài phản ánh của thoinetso.vn về:
Ban Biên tập tiếp tục nhận được nhiều chia sẻ từ giáo viên tại các tỉnh phía Nam. Có những tâm sự rất thật, rất buồn và kéo dài suốt nhiều năm trong môi trường giáo dục.
“Nguyên tắc ứng xử” hay áp lực phục tùng?
Trong ngành giáo dục hiện nay, ngoài chuyên môn giảng dạy còn tồn tại một thứ áp lực vô hình mang tên “quan hệ nội bộ” và “ứng xử với cấp trên”.
Không ít giáo viên cho rằng:
Nhiều quy định về văn hóa ứng xử trong trường học vốn được xây dựng để giữ môi trường sư phạm chuẩn mực. Tuy nhiên ở một số nơi, điều đó lại bị hiểu lệch thành:
Có giáo viên phản ánh, chỉ vì chia sẻ một bài viết về thực trạng giáo dục mà bị nhắc nhở, gọi lên làm việc hoặc bị nhìn nhận là “có tư tưởng chống đối”.
Điều đáng nói là đa số giáo viên không muốn đối đầu. Họ chỉ muốn được nói lên thực tế nghề nghiệp của mình:
Nhưng trong một cơ chế mà quyền đánh giá thi đua, nâng lương, đề xuất danh hiệu, phân công chuyên môn… gần như tập trung ở cấp quản lý trực tiếp, nhiều giáo viên chọn im lặng để tránh va chạm.
Khi quyền lực trong trường học trở thành “vùng nhạy cảm”
Không thể phủ nhận phần lớn lãnh đạo ngành giáo dục hiện nay đang làm việc trách nhiệm. Tuy nhiên, điều khiến nhiều giáo viên trăn trở là ở một số nơi, quyền lực quản lý trường học gần như trở thành “vùng nhạy cảm”, nơi giáo viên khó phản biện hoặc góp ý thẳng thắn.
Có những câu chuyện được chia sẻ:
Sau đó lại bị “mời làm việc”, bị soi xét thi đua hoặc bị cô lập trong môi trường công tác.
Một giáo viên chia sẻ với Ban Biên tập:
“Có những điều ai cũng biết nhưng không ai muốn nói. Vì nói ra có khi mất cơ hội phát triển, mất thi đua hoặc bị nhìn bằng ánh mắt khác.”
Đó chính là những khoảng tối chưa được gọi tên đầy đủ trong giáo dục:
Giáo viên giỏi nghề nhưng “kẹt” trong cơ chế
Điều đáng tiếc nhất là trong không ít trường học hiện nay, có những giáo viên:
nhưng lại không có nhiều cơ hội phát triển vì:
Trong khi đó, cơ chế thi đua đôi khi vẫn nặng về hồ sơ, thành tích bề nổi hơn là chất lượng thực chất.
Một số giáo viên cho rằng:
“Có người cả đời đứng lớp rất giỏi nhưng vẫn mãi ở vị trí bình thường. Trong khi có người đi họp nhiều hơn dạy học lại thăng tiến rất nhanh.”
Dù đây không phải là bức tranh chung của toàn ngành, nhưng là thực tế đang tồn tại ở không ít địa phương.
Học sinh đứng trước nguy cơ lệch chuẩn giáo dục
Điều đáng lo hơn cả không chỉ là đời sống giáo viên, mà là tác động lâu dài đến học sinh.
Khi giáo viên:
thì học sinh cũng bị cuốn vào một môi trường giáo dục dễ lệch khỏi giá trị cốt lõi.
Nhiều phụ huynh hiện nay lo lắng:
Trong khi đó, không ít trường học vẫn chạy theo:
Một nền giáo dục nếu quá nặng thành tích và quyền lực hành chính mà thiếu sự cởi mở phản biện sẽ rất dễ tạo ra thế hệ học sinh giỏi làm bài nhưng thiếu trải nghiệm thực tế và kỹ năng đối diện cuộc sống.
Đổi mới giáo dục không thể chỉ bắt đầu từ sách giáo khoa
Việc thống nhất chương trình, cải cách sách giáo khoa hay thay đổi phương pháp thi cử là cần thiết. Nhưng nhiều giáo viên cho rằng điều quan trọng hơn là phải thay đổi môi trường quản lý giáo dục theo hướng:
Một nền giáo dục lành mạnh không chỉ cần học sinh ngoan và giáo viên giỏi, mà còn cần một môi trường mà người thầy được tôn trọng đúng nghĩa, được phản biện trong khuôn khổ xây dựng và không phải sống trong tâm lý e dè trước những “vùng nhạy cảm” của quyền lực nội bộ.
Ban Biên tập thoinetso.vn cho rằng, nếu những góc khuất này không được nhìn nhận thẳng thắn, nguy cơ lệch chuẩn giáo dục sẽ không chỉ nằm ở sách giáo khoa hay chương trình học, mà còn nằm ở chính môi trường đào tạo con người cho tương lai. Sẽ tiếp tục tìm hiểu, ghi nhận và phản ánh nhiều hơn nữa những góc khuất phía sau môi trường giáo dục tại một số địa phương, đặc biệt là các tỉnh miền Tây Nam Bộ – nơi nhiều giáo viên cho rằng áp lực thi đua, dạy thêm, quan hệ nội bộ và cơ chế quản lý hành chính vẫn đang âm thầm tồn tại qua nhiều năm.
Những thông tin phản ánh từ giáo viên, phụ huynh và cả học sinh sẽ được tiếp cận theo hướng khách quan, nhiều chiều, nhằm góp phần nhìn nhận đúng thực trạng giáo dục ở cơ sở. Không nhằm quy kết hay tạo dư luận tiêu cực, mà hướng tới việc lắng nghe tiếng nói từ chính những người đang trực tiếp đứng lớp và những người chịu tác động của môi trường giáo dục hiện nay.
Thoinetso.vn cũng mong muốn qua các tuyến bài tiếp theo sẽ góp thêm tiếng nói để xã hội hiểu hơn những áp lực phía sau bục giảng, đồng thời góp phần thúc đẩy một môi trường giáo dục minh bạch, nhân văn và thực chất hơn cho cả giáo viên lẫn học sinh trong giai đoạn đổi mới hiện nay.
BT: Hà Lê