Hình minh họa( Ảnh mạng internet)
Có người đọc tên hội nhóm đã lập tức nghĩ đến hai chữ “bất hiếu”. Có người lo rằng mạng xã hội đang khiến con trẻ quay lưng với gia đình. Cũng có người nhìn thấy phía sau những lời giận dữ ấy là một nhu cầu chưa được đáp ứng: được nói, được nghe và được coi trọng.
Không thể từ những bài đăng trên mạng mà kết luận về cả một thế hệ. Càng không thể lấy một câu chuyện được kể từ một phía để phán xét toàn bộ một gia đình. Nhưng nếu chỉ trách người trẻ hỗn hào rồi khép lại câu chuyện, chúng ta cũng bỏ lỡ cơ hội nhìn vào những khoảng trống trong cách người lớn và con trẻ sống cùng nhau.
Người trẻ đang lớn lên giữa những thước đo dày đặc
Mỗi thế hệ đều có khó khăn riêng. Cha mẹ từng trải qua thiếu thốn, lo bữa ăn, chỗ ở, học hành. Những trải nghiệm ấy khiến nhiều người tin rằng cho con cuộc sống đầy đủ hơn mình ngày trước đã là một thành công lớn.
Đó là sự hy sinh cần được ghi nhận. Tuy nhiên, đủ cơm ăn, áo mặc chưa giải quyết được mọi nhu cầu của một đứa trẻ.
Người trẻ có thể chịu áp lực từ điểm số, kỳ vọng gia đình, ngoại hình, quan hệ bạn bè và câu hỏi phải trở thành người như thế nào. Với người đã bước vào tuổi lao động, đó còn là thu nhập, việc làm, tiền thuê nhà, chuyện lập gia đình và khả năng tự đứng vững.
Mạng xã hội đưa những thước đo ấy đến gần hơn. Một người có thể liên tục nhìn thấy người cùng tuổi học giỏi, kiếm tiền tốt, mua nhà, đi du lịch, được yêu thương. Những hình ảnh được chọn lọc ấy dễ khiến cuộc sống bình thường của mình trở nên nhỏ bé trong mắt chính mình.
Về nhà, nếu lại nghe “con nhà người ta”, người trẻ có thể cảm thấy mình không có nơi nào được nghỉ khỏi cuộc so sánh.
Không phải mọi kỳ vọng đều sai. Cha mẹ cần hướng dẫn con cố gắng, biết trách nhiệm và không dễ bỏ cuộc. Nhưng kỳ vọng thiếu sự tìm hiểu về khả năng, hoàn cảnh và mong muốn của con có thể biến thành sức ép. Khi thành tích trở thành thước đo chủ yếu, đứa trẻ dễ nghĩ rằng mình chỉ đáng được yêu khi làm người lớn hài lòng.
Có những mái nhà đủ tiện nghi nhưng thiếu cuộc trò chuyện
Góc khuất của gia đình không phải lúc nào cũng hiện ra bằng những trận đòn hay tiếng cãi vã.
Có khi đó là bữa cơm ai cũng nhìn vào điện thoại. Là câu “để lúc khác” được lặp lại mỗi lần con muốn kể chuyện. Là một đứa trẻ nói mình buồn nhưng nhận được lời đáp: “Có ăn, có học còn buồn cái gì?”.
Cũng có khi cha mẹ chỉ hỏi điểm thi, ít hỏi con đang lo điều gì; biết con cần đóng bao nhiêu tiền học, nhưng không biết con đang mất một người bạn hay sợ đến lớp.
Những điều ấy có thể xảy ra cả trong gia đình khá giả lẫn gia đình chật vật. Tiền bạc giúp giải quyết nhiều khó khăn, nhưng không tự tạo ra sự gần gũi.
Ở chiều ngược lại, cũng cần nhìn thấy sự mệt mỏi của người làm cha mẹ. Sau một ngày làm việc, xoay xở tiền nhà, tiền học, chăm người già, nhiều người trở về với rất ít sức lực còn lại. Có người thương con nhưng không biết diễn đạt; có người muốn hỏi han nhưng mở lời bằng quát mắng; có người quen cách giáo dục nghiêm khắc vì chính mình từng được nuôi dạy như vậy.
Hiểu những khó khăn ấy giúp chúng ta bớt phán xét. Nhưng sự mệt mỏi của người lớn vẫn cần được nhận ra và xử lý, để con trẻ không trở thành nơi trút giận.
Khi yêu thương đi cùng quyền kiểm soát
Một mâu thuẫn khó nói trong nhiều gia đình là ranh giới giữa chăm sóc và kiểm soát.
Cha mẹ lo con gặp người xấu nên muốn biết con giao tiếp với ai. Lo con chọn sai nghề nên muốn quyết định thay. Lo con thất bại nên tìm cách sắp đặt mọi bước đi.
Sự lo lắng có thể xuất phát từ tình thương. Tuy nhiên, tình thương không làm cho mọi cách ứng xử đều trở nên hợp lý.
Kiểm tra điện thoại, đọc tin nhắn rồi đem chuyện riêng của con ra trách móc trước người khác có thể khiến con khép mình. Buộc con chọn ngành học, công việc hay người bạn đời chỉ để đáp ứng mong muốn của gia đình có thể làm sự quan tâm trở thành gánh nặng.
Người trẻ cần được hướng dẫn phù hợp với độ tuổi. Đồng thời, các em cũng cần từng bước học cách lựa chọn, chịu trách nhiệm và sửa sai. Nếu mọi quyết định đều có người làm thay, đến khi trưởng thành, sự thiếu tự lập lại có thể trở thành một lý do khác để bị trách.
Cha mẹ có thể góp ý rất kiên quyết mà vẫn tôn trọng con. Quyền riêng tư của con cũng cần đi cùng những giới hạn rõ ràng về an toàn và trách nhiệm. Điều quan trọng là những giới hạn ấy được giải thích và trao đổi, thay vì chỉ tồn tại dưới dạng mệnh lệnh.
Những tổn thương không nên bị che bằng chữ “chuyện nhà”
Có những bất đồng có thể tháo gỡ bằng một cuộc trò chuyện. Nhưng cũng có những câu chuyện vượt xa giận dỗi thông thường.
Đánh đập, làm nhục, đe dọa, bỏ mặc hay xâm hại không thể được giải thích đơn giản bằng câu “bố mẹ nào chẳng thương con”. Một người gây tổn thương có thể đồng thời có tình thương; tình thương ấy không xóa đi hậu quả của hành vi.
Cũng không nên mặc nhiên yêu cầu trẻ im lặng để giữ thể diện gia đình. Một mái nhà cần được đánh giá bằng sự an toàn của người sống trong đó, chứ không chỉ bằng hình ảnh đẹp trong mắt hàng xóm.
Khi có dấu hiệu bạo lực hoặc xâm hại, trẻ cần được tìm đến người lớn đáng tin cậy và sự hỗ trợ phù hợp. Khuyên chịu đựng hoặc hòa giải bằng mọi giá có thể khiến người đang bị tổn thương tiếp tục mắc kẹt.
Đây là phần góc khuất mà xã hội cần nhìn thẳng: có những gia đình cần học cách nói chuyện, nhưng cũng có những gia đình cần sự can thiệp để bảo vệ thành viên yếu thế.
Mạng xã hội có thể lắng nghe, nhưng cũng có thể đẩy cơn giận đi xa
Một cộng đồng trực tuyến có thể giúp người trẻ bớt cảm giác cô độc. Được ai đó đọc hết câu chuyện, không cắt lời, không lập tức kết tội đôi khi đã là một sự nâng đỡ.
Tuy nhiên, sự đồng cảm trên mạng cần đi cùng tỉnh táo.
Một bài đăng có thể thiếu bối cảnh, được viết lúc nóng giận hoặc chứa thông tin chưa được kiểm chứng. Người bình luận không sống trong gia đình ấy, nhưng đôi khi lại đưa ra lời khuyên rất quyết liệt: bỏ nhà đi, cắt đứt quan hệ, trả đũa hay công khai chuyện riêng.
Những lời cổ vũ như vậy có thể khiến người đang bức xúc cảm thấy được bênh vực, nhưng không chắc giúp họ giải quyết vấn đề.
Thông tin về trường học, nơi ở, hình ảnh, tin nhắn và danh tính người thân cũng có thể bị sao chép, phát tán ngoài phạm vi người đăng dự tính. Người đang cần được an ủi còn có thể trở thành mục tiêu của những kẻ giả vờ quan tâm để tiếp cận.
Vì vậy, một nhóm chia sẻ có trách nhiệm cần giữ chỗ cho tiếng nói của người trẻ, đồng thời ngăn hành vi làm nhục, kích động và khai thác đời tư. Lắng nghe không đồng nghĩa với tán thành mọi lời kể hay mọi cách phản ứng.
Người trẻ cũng cần học cách đối thoại
Tôn trọng cảm xúc của con không có nghĩa cha mẹ phải chấp nhận mọi hành vi.
Giận dữ không cho phép xúc phạm. Mong muốn tự do không xóa đi trách nhiệm học tập, lao động, giữ lời và quan tâm đến người khác. Có những lời nhắc nhở của cha mẹ là cần thiết, dù nghe không dễ chịu.
Người trẻ cần phân biệt giữa việc mình không thích một giới hạn với việc giới hạn ấy thực sự bất hợp lý. Cũng cần học cách nói rõ điều mình mong muốn: “Con cần bố mẹ nghe hết”, “Con muốn được thử và chịu trách nhiệm”, hay “Cách nói ấy khiến con bị tổn thương”.
Cha mẹ cũng cần có cơ hội giải thích những lo lắng của mình. Đối thoại chỉ có thể tiến lên khi cả hai phía được nói và cùng chịu trách nhiệm về lời nói.
Đừng chỉ sửa tên hội nhóm, hãy sửa cách trò chuyện trong nhà
Một cái tên gây sốc có thể làm người lớn khó chịu. Nhưng đổi tên hay đóng một hội nhóm sẽ không tự làm những bất đồng trong gia đình biến mất.
Điều mỗi gia đình có thể bắt đầu là dành một khoảng thời gian thực sự cho nhau. Nghe con nói hết trước khi góp ý. Không dùng chuyện con vừa tâm sự làm vũ khí trong cuộc cãi vã sau đó. Không đem nỗi buồn của con ra làm trò cười.
Cha mẹ có thể nói “bố mẹ đã hiểu nhầm” mà không mất đi vai trò của mình. Con cái có thể nói “con đã phản ứng quá lời” mà không phải phủ nhận tổn thương mình đang có. Một lời xin lỗi có giá trị khi đi cùng thay đổi.
Nhà trường và những người làm công tác với thanh thiếu niên cũng cần tạo được nơi tiếp nhận chuyện khó nói, thay vì chỉ tìm đến các em khi có vi phạm. Xã hội cần bớt dùng những nhãn như “thế hệ yếu đuối” hay “cha mẹ độc hại” để thay cho việc tìm hiểu từng hoàn cảnh.
Phía sau câu “con ghét bố mẹ” có thể là một cơn giận nhất thời, một bất đồng cần được giải thích, hoặc một tổn thương cần được bảo vệ. Không có một câu trả lời chung cho tất cả.
Nhưng có một việc người lớn có thể làm ngay: khi con lên tiếng, đừng vội kết thúc câu chuyện bằng phán xét.
Bởi một đứa trẻ còn muốn nói ra điều khó chịu vẫn đang mở một cánh cửa để người khác bước vào. Nếu cánh cửa ấy liên tục bị đóng lại bằng trách mắng, có thể đến một ngày cha mẹ không còn nghe lời phản đối nào nữa — và tưởng rằng mọi chuyện đã yên.
Điều đáng lo khi ấy là con đã thôi tin rằng nói với bố mẹ sẽ giúp mình được hiểu.
HÀ LÊ
Lê Khánh Ngân
04/10/2026 18:36:41Người dùng
KHI CON NÓI “GHÉT BỐ MẸ”: NHỮNG KHOẢNG TRỐNG PHÍA SAU MỘT MÁI NHÀ
Một hội nhóm mang tên “con ghét bố mẹ” khiến nhiều người lớn giật mình. Nhưng điều đáng suy nghĩ không chỉ là cách đặt tên gây phản ứng, mà còn là câu hỏi: Vì sao có những người trẻ dễ nói điều thầm kín với người xa lạ trên mạng hơn với người thân trong nhà?
Hình minh họa( Ảnh mạng internet)
Có người đọc tên hội nhóm đã lập tức nghĩ đến hai chữ “bất hiếu”. Có người lo rằng mạng xã hội đang khiến con trẻ quay lưng với gia đình. Cũng có người nhìn thấy phía sau những lời giận dữ ấy là một nhu cầu chưa được đáp ứng: được nói, được nghe và được coi trọng.
Không thể từ những bài đăng trên mạng mà kết luận về cả một thế hệ. Càng không thể lấy một câu chuyện được kể từ một phía để phán xét toàn bộ một gia đình. Nhưng nếu chỉ trách người trẻ hỗn hào rồi khép lại câu chuyện, chúng ta cũng bỏ lỡ cơ hội nhìn vào những khoảng trống trong cách người lớn và con trẻ sống cùng nhau.
Người trẻ đang lớn lên giữa những thước đo dày đặc
Mỗi thế hệ đều có khó khăn riêng. Cha mẹ từng trải qua thiếu thốn, lo bữa ăn, chỗ ở, học hành. Những trải nghiệm ấy khiến nhiều người tin rằng cho con cuộc sống đầy đủ hơn mình ngày trước đã là một thành công lớn.
Đó là sự hy sinh cần được ghi nhận. Tuy nhiên, đủ cơm ăn, áo mặc chưa giải quyết được mọi nhu cầu của một đứa trẻ.
Người trẻ có thể chịu áp lực từ điểm số, kỳ vọng gia đình, ngoại hình, quan hệ bạn bè và câu hỏi phải trở thành người như thế nào. Với người đã bước vào tuổi lao động, đó còn là thu nhập, việc làm, tiền thuê nhà, chuyện lập gia đình và khả năng tự đứng vững.
Mạng xã hội đưa những thước đo ấy đến gần hơn. Một người có thể liên tục nhìn thấy người cùng tuổi học giỏi, kiếm tiền tốt, mua nhà, đi du lịch, được yêu thương. Những hình ảnh được chọn lọc ấy dễ khiến cuộc sống bình thường của mình trở nên nhỏ bé trong mắt chính mình.
Về nhà, nếu lại nghe “con nhà người ta”, người trẻ có thể cảm thấy mình không có nơi nào được nghỉ khỏi cuộc so sánh.
Không phải mọi kỳ vọng đều sai. Cha mẹ cần hướng dẫn con cố gắng, biết trách nhiệm và không dễ bỏ cuộc. Nhưng kỳ vọng thiếu sự tìm hiểu về khả năng, hoàn cảnh và mong muốn của con có thể biến thành sức ép. Khi thành tích trở thành thước đo chủ yếu, đứa trẻ dễ nghĩ rằng mình chỉ đáng được yêu khi làm người lớn hài lòng.
Có những mái nhà đủ tiện nghi nhưng thiếu cuộc trò chuyện
Góc khuất của gia đình không phải lúc nào cũng hiện ra bằng những trận đòn hay tiếng cãi vã.
Có khi đó là bữa cơm ai cũng nhìn vào điện thoại. Là câu “để lúc khác” được lặp lại mỗi lần con muốn kể chuyện. Là một đứa trẻ nói mình buồn nhưng nhận được lời đáp: “Có ăn, có học còn buồn cái gì?”.
Cũng có khi cha mẹ chỉ hỏi điểm thi, ít hỏi con đang lo điều gì; biết con cần đóng bao nhiêu tiền học, nhưng không biết con đang mất một người bạn hay sợ đến lớp.
Những điều ấy có thể xảy ra cả trong gia đình khá giả lẫn gia đình chật vật. Tiền bạc giúp giải quyết nhiều khó khăn, nhưng không tự tạo ra sự gần gũi.
Ở chiều ngược lại, cũng cần nhìn thấy sự mệt mỏi của người làm cha mẹ. Sau một ngày làm việc, xoay xở tiền nhà, tiền học, chăm người già, nhiều người trở về với rất ít sức lực còn lại. Có người thương con nhưng không biết diễn đạt; có người muốn hỏi han nhưng mở lời bằng quát mắng; có người quen cách giáo dục nghiêm khắc vì chính mình từng được nuôi dạy như vậy.
Hiểu những khó khăn ấy giúp chúng ta bớt phán xét. Nhưng sự mệt mỏi của người lớn vẫn cần được nhận ra và xử lý, để con trẻ không trở thành nơi trút giận.
Khi yêu thương đi cùng quyền kiểm soát
Một mâu thuẫn khó nói trong nhiều gia đình là ranh giới giữa chăm sóc và kiểm soát.
Cha mẹ lo con gặp người xấu nên muốn biết con giao tiếp với ai. Lo con chọn sai nghề nên muốn quyết định thay. Lo con thất bại nên tìm cách sắp đặt mọi bước đi.
Sự lo lắng có thể xuất phát từ tình thương. Tuy nhiên, tình thương không làm cho mọi cách ứng xử đều trở nên hợp lý.
Kiểm tra điện thoại, đọc tin nhắn rồi đem chuyện riêng của con ra trách móc trước người khác có thể khiến con khép mình. Buộc con chọn ngành học, công việc hay người bạn đời chỉ để đáp ứng mong muốn của gia đình có thể làm sự quan tâm trở thành gánh nặng.
Người trẻ cần được hướng dẫn phù hợp với độ tuổi. Đồng thời, các em cũng cần từng bước học cách lựa chọn, chịu trách nhiệm và sửa sai. Nếu mọi quyết định đều có người làm thay, đến khi trưởng thành, sự thiếu tự lập lại có thể trở thành một lý do khác để bị trách.
Cha mẹ có thể góp ý rất kiên quyết mà vẫn tôn trọng con. Quyền riêng tư của con cũng cần đi cùng những giới hạn rõ ràng về an toàn và trách nhiệm. Điều quan trọng là những giới hạn ấy được giải thích và trao đổi, thay vì chỉ tồn tại dưới dạng mệnh lệnh.
Những tổn thương không nên bị che bằng chữ “chuyện nhà”
Có những bất đồng có thể tháo gỡ bằng một cuộc trò chuyện. Nhưng cũng có những câu chuyện vượt xa giận dỗi thông thường.
Đánh đập, làm nhục, đe dọa, bỏ mặc hay xâm hại không thể được giải thích đơn giản bằng câu “bố mẹ nào chẳng thương con”. Một người gây tổn thương có thể đồng thời có tình thương; tình thương ấy không xóa đi hậu quả của hành vi.
Cũng không nên mặc nhiên yêu cầu trẻ im lặng để giữ thể diện gia đình. Một mái nhà cần được đánh giá bằng sự an toàn của người sống trong đó, chứ không chỉ bằng hình ảnh đẹp trong mắt hàng xóm.
Khi có dấu hiệu bạo lực hoặc xâm hại, trẻ cần được tìm đến người lớn đáng tin cậy và sự hỗ trợ phù hợp. Khuyên chịu đựng hoặc hòa giải bằng mọi giá có thể khiến người đang bị tổn thương tiếp tục mắc kẹt.
Đây là phần góc khuất mà xã hội cần nhìn thẳng: có những gia đình cần học cách nói chuyện, nhưng cũng có những gia đình cần sự can thiệp để bảo vệ thành viên yếu thế.
Mạng xã hội có thể lắng nghe, nhưng cũng có thể đẩy cơn giận đi xa
Một cộng đồng trực tuyến có thể giúp người trẻ bớt cảm giác cô độc. Được ai đó đọc hết câu chuyện, không cắt lời, không lập tức kết tội đôi khi đã là một sự nâng đỡ.
Tuy nhiên, sự đồng cảm trên mạng cần đi cùng tỉnh táo.
Một bài đăng có thể thiếu bối cảnh, được viết lúc nóng giận hoặc chứa thông tin chưa được kiểm chứng. Người bình luận không sống trong gia đình ấy, nhưng đôi khi lại đưa ra lời khuyên rất quyết liệt: bỏ nhà đi, cắt đứt quan hệ, trả đũa hay công khai chuyện riêng.
Những lời cổ vũ như vậy có thể khiến người đang bức xúc cảm thấy được bênh vực, nhưng không chắc giúp họ giải quyết vấn đề.
Thông tin về trường học, nơi ở, hình ảnh, tin nhắn và danh tính người thân cũng có thể bị sao chép, phát tán ngoài phạm vi người đăng dự tính. Người đang cần được an ủi còn có thể trở thành mục tiêu của những kẻ giả vờ quan tâm để tiếp cận.
Vì vậy, một nhóm chia sẻ có trách nhiệm cần giữ chỗ cho tiếng nói của người trẻ, đồng thời ngăn hành vi làm nhục, kích động và khai thác đời tư. Lắng nghe không đồng nghĩa với tán thành mọi lời kể hay mọi cách phản ứng.
Người trẻ cũng cần học cách đối thoại
Tôn trọng cảm xúc của con không có nghĩa cha mẹ phải chấp nhận mọi hành vi.
Giận dữ không cho phép xúc phạm. Mong muốn tự do không xóa đi trách nhiệm học tập, lao động, giữ lời và quan tâm đến người khác. Có những lời nhắc nhở của cha mẹ là cần thiết, dù nghe không dễ chịu.
Người trẻ cần phân biệt giữa việc mình không thích một giới hạn với việc giới hạn ấy thực sự bất hợp lý. Cũng cần học cách nói rõ điều mình mong muốn: “Con cần bố mẹ nghe hết”, “Con muốn được thử và chịu trách nhiệm”, hay “Cách nói ấy khiến con bị tổn thương”.
Cha mẹ cũng cần có cơ hội giải thích những lo lắng của mình. Đối thoại chỉ có thể tiến lên khi cả hai phía được nói và cùng chịu trách nhiệm về lời nói.
Đừng chỉ sửa tên hội nhóm, hãy sửa cách trò chuyện trong nhà
Một cái tên gây sốc có thể làm người lớn khó chịu. Nhưng đổi tên hay đóng một hội nhóm sẽ không tự làm những bất đồng trong gia đình biến mất.
Điều mỗi gia đình có thể bắt đầu là dành một khoảng thời gian thực sự cho nhau. Nghe con nói hết trước khi góp ý. Không dùng chuyện con vừa tâm sự làm vũ khí trong cuộc cãi vã sau đó. Không đem nỗi buồn của con ra làm trò cười.
Cha mẹ có thể nói “bố mẹ đã hiểu nhầm” mà không mất đi vai trò của mình. Con cái có thể nói “con đã phản ứng quá lời” mà không phải phủ nhận tổn thương mình đang có. Một lời xin lỗi có giá trị khi đi cùng thay đổi.
Nhà trường và những người làm công tác với thanh thiếu niên cũng cần tạo được nơi tiếp nhận chuyện khó nói, thay vì chỉ tìm đến các em khi có vi phạm. Xã hội cần bớt dùng những nhãn như “thế hệ yếu đuối” hay “cha mẹ độc hại” để thay cho việc tìm hiểu từng hoàn cảnh.
Phía sau câu “con ghét bố mẹ” có thể là một cơn giận nhất thời, một bất đồng cần được giải thích, hoặc một tổn thương cần được bảo vệ. Không có một câu trả lời chung cho tất cả.
Nhưng có một việc người lớn có thể làm ngay: khi con lên tiếng, đừng vội kết thúc câu chuyện bằng phán xét.
Bởi một đứa trẻ còn muốn nói ra điều khó chịu vẫn đang mở một cánh cửa để người khác bước vào. Nếu cánh cửa ấy liên tục bị đóng lại bằng trách mắng, có thể đến một ngày cha mẹ không còn nghe lời phản đối nào nữa — và tưởng rằng mọi chuyện đã yên.
Điều đáng lo khi ấy là con đã thôi tin rằng nói với bố mẹ sẽ giúp mình được hiểu.
HÀ LÊ