Cuối tuần, người lớn mong được nghỉ ngơi sau những ngày làm việc. Còn với những học sinh đang chuẩn bị chuyển cấp, thứ Bảy, Chủ nhật có khi lại là thời gian dành cho một lịch học khác.
Học chính khóa, học bổ trợ, học tại trung tâm, làm bài tập ở nhà. Trong nỗi lo của cha mẹ, mỗi lớp học thêm là một cơ hội. Nhưng nhìn từ phía đứa trẻ, thêm một lớp cũng có thể là bớt một buổi chơi, một bữa cơm thong thả, một khoảng thời gian được tự mình lựa chọn.
Không thể lấy vài hoàn cảnh để khẳng định mọi học sinh đều quá tải. Cũng không thể vì chưa có một con số bao quát mà bỏ qua câu hỏi rất gần gũi: lịch học chúng ta đang sắp xếp có còn chỗ cho một đứa trẻ được lớn lên bình thường?
Một vụ bạo lực, nhiều điều phải nhìn lại
Ngày 21/10/2026, thông tin trên VietNamNet cho biết Công an Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với một học sinh lớp 12 Trường THPT Mạc Đĩnh Chi để điều tra về hành vi cố ý gây thương tích, sau vụ hành hung cô giáo trong lớp học ngày 19/10. Đây là vụ việc nghiêm trọng, cần được xử lý theo pháp luật, đồng thời bảo vệ sức khỏe và sự an toàn của giáo viên.
Bạo lực với thầy cô không thể được biện minh bằng sự bực tức hay áp lực học tập. Nhà trường phải có kỷ cương; giáo viên có quyền được làm việc trong môi trường an toàn; học sinh phải chịu trách nhiệm phù hợp với hành vi của mình.
Nhưng sau xử lý, giáo dục vẫn còn một nhiệm vụ dài hơn: giúp học sinh biết ứng xử khi tức giận, khi bị nhắc nhở, khi không đạt điều mong muốn.
Chúng ta dành nhiều công sức dạy trẻ giải một bài toán khó. Liệu đã dành đủ thời gian dạy trẻ giải quyết một bất đồng? Chúng ta yêu cầu trẻ nhận lỗi. Liệu đã tạo được môi trường để trẻ có thể thừa nhận sai lầm mà không sợ bị làm nhục?
Những câu hỏi ấy cần được đặt ra cùng với yêu cầu xử lý nghiêm hành vi bạo lực. Tìm cách phòng ngừa là trách nhiệm đối với cả người thầy và học trò.
Cũng cần tránh từ một vụ việc mà kết luận cả thế hệ trẻ xuống cấp. Sự quy chụp chỉ làm khoảng cách giữa người lớn và học sinh rộng thêm, trong khi điều cần thiết là nhận diện đúng hành vi, đúng trách nhiệm và đúng những thiếu hụt cần sửa chữa.
Đừng vội giải thích một bi kịch bằng một nguyên nhân
Những thông tin về người trẻ tự làm hại bản thân luôn khiến cộng đồng đau lòng. Tuy nhiên, sự thương cảm cần đi cùng thận trọng.
Ngay trong năm nay, ngày 29/1, Báo Người Lao Động dẫn thông tin cơ quan chức năng bác bỏ câu chuyện lan truyền về một học sinh 15 tuổi ở Nghệ An tự tử vì áp lực học tập. Sự việc cho thấy một thông tin chưa được kiểm chứng có thể nhanh chóng trở thành căn cứ cho rất nhiều lời bình luận.
Bởi vậy, không nên gom các tin trên mạng thành kết luận rằng những vụ việc đau lòng đều bắt nguồn từ học hành, gia đình hay một lời trách mắng. Càng không nên khai thác hình ảnh, thư từ riêng tư và chi tiết của người gặp nạn để gây chú ý.
Điều có ích hơn là xây dựng những nơi trẻ có thể tìm đến trước khi rơi vào tình thế nguy hiểm: một người thân biết nghe, một giáo viên đáng tin, một bộ phận tư vấn học đường hoạt động thực chất.
Một đứa trẻ nói “con mệt” cần được hỏi han trước khi bị đánh giá là lười. Một học sinh sa sút cần được tìm hiểu trước khi bị kết luận là thiếu cố gắng. Sự quan tâm bắt đầu từ việc người lớn chấp nhận rằng có những khó khăn trẻ chưa biết diễn đạt thành lời.
Học thêm: quyền lựa chọn phải có trong thực tế
Học thêm có thể giúp học sinh củng cố kiến thức, bù phần còn yếu hoặc theo đuổi năng lực riêng. Giáo viên và cơ sở giáo dục cung cấp dịch vụ đúng quy định có quyền hoạt động, được ghi nhận công sức và thu nhập chính đáng.
Báo Chính phủ khi giới thiệu Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT cũng nêu rõ: quy định tiếp tục cho phép nhu cầu dạy thêm, học thêm chính đáng; trọng tâm quản lý là ngăn chặn hoạt động trái phép, ép buộc và trục lợi.
Vấn đề cần xem xét là học sinh có thực sự được lựa chọn hay không.
Một lá đơn ghi “tự nguyện” chưa trả lời hết câu hỏi ấy. Nếu trẻ đi học vì sợ bị bỏ lại, phụ huynh đăng ký vì lo con chịu thiệt, thì phía sau sự đồng ý vẫn là nỗi bất an cần được giải quyết.
Với học sinh cuối cấp THCS, kỳ thi vào lớp 10 dễ trở thành tâm điểm của cả gia đình. Cha mẹ lo một lần chuyển cấp sẽ ảnh hưởng đến tương lai nên cố tìm thêm thầy, thêm lớp, thêm tài liệu. Từng lựa chọn có thể xuất phát từ tình thương, nhưng cộng lại thành một lịch học mà chính người lớn cũng khó theo nổi.
Một môn học, học sinh có thể gặp nhiều người dạy. Tổng thời gian học, di chuyển và làm bài của em lại dễ nằm ngoài tầm nhìn của từng người.
Vì thế, đánh giá việc học thêm cần nhìn vào toàn bộ một tuần sống của học sinh. Các em còn đủ thời gian nghỉ ngơi, vận động, tự học và trò chuyện với gia đình hay không? Việc học có giúp hiểu bài tốt hơn, hay chỉ khiến các em liên tục hoàn thành những nhiệm vụ được giao?
Sự xuất hiện của công ty, trung tâm dạy thêm cũng cần được nhìn nhận công bằng. Có cơ sở đáp ứng nhu cầu thực. Có hoạt động cần được kiểm tra, chấn chỉnh. Muốn kết luận phải có chứng cứ cụ thể.
Dù được tổ chức dưới hình thức nào, điều cần giám sát vẫn là chất lượng, sự minh bạch và quyền lợi người học. Một bộ hồ sơ hợp lệ không thể thay cho việc xem hoạt động thực tế có đúng quy định, có gây sức ép lên học sinh hay không.
Tiền quỹ và sự im lặng của phụ huynh
Bên cạnh thời gian, chuyện tiền bạc cũng tác động đến niềm tin trong nhà trường.
Không phải mọi khoản đóng góp đều sai. Có những hoạt động chung thiết thực, được phụ huynh đồng thuận và thực hiện minh bạch. Nhưng danh nghĩa “vì các con” không thể thay thế căn cứ thu, mục đích chi và trách nhiệm giải trình.
Điều đáng lo là một khoản được gọi tự nguyện nhưng người chưa đóng lại thấy mình phải giải thích; một cuộc họp có vẻ đồng thuận nhưng người có ý kiến khác ngại lên tiếng vì sợ ảnh hưởng đến con.
Báo Thanh Niên ngày 2/10 phân tích rằng quy định đang áp dụng đã yêu cầu việc đóng góp phải tự nguyện, công khai, không quy định mức ủng hộ bình quân. Bài báo đồng thời lưu ý Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, quy định ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ. Cần phân biệt rõ thời điểm hiệu lực khi đánh giá từng khoản thu.
Với những phản ánh về “thu quỹ ngầm”, cơ quan quản lý cần xác minh từng trường hợp. Phải làm rõ ai vận động, ai giữ tiền, chi cho việc gì và người không đóng có chịu sức ép hay không.
Công khai một bảng thu chi vẫn chưa đủ nếu phụ huynh không thể đặt câu hỏi. Một cơ chế minh bạch phải bảo đảm rằng ý kiến phản biện được tiếp nhận và học sinh luôn được đối xử công bằng, bất kể cha mẹ có đóng góp hay không.
Thành tích giáo dục cần nhìn từ đời sống học sinh
Những câu chuyện trên không có chung một nguyên nhân. Không thể dùng học thêm để giải thích bạo lực, cũng không thể lấy một bi kịch làm bằng chứng kết tội gia đình hay nhà trường.
Nhưng khi đặt cạnh nhau, chúng buộc người lớn xem lại cách mình tổ chức việc học và ứng xử với trẻ.
Cha mẹ cần được biết con đang học gì, cần hỗ trợ ở đâu và có những con đường học tập nào phù hợp. Nhà trường cần bảo vệ giáo viên, thực hiện kỷ luật công bằng, tiếp nhận phản ánh an toàn và duy trì tư vấn học đường có người phụ trách, có thời gian, có khả năng kết nối hỗ trợ.
Cơ quan quản lý cần kiểm tra từ trải nghiệm thực tế của học sinh và phụ huynh. Hồ sơ ghi tự nguyện thì phải xem có sức ép hay không. Báo cáo ghi công khai thì phải xem người đóng tiền có hiểu và được hỏi hay không. Kế hoạch ghi phát triển toàn diện thì phải xem lịch sống của trẻ có dành chỗ cho vận động, nghệ thuật, nghỉ ngơi và những mối quan hệ lành mạnh hay không.
Giáo dục cần sự cố gắng. Trẻ cần được rèn tính kỷ luật và khả năng vượt khó. Nhưng sự cố gắng phải có mục đích, có giới hạn phù hợp và có người đồng hành.
Cuối tuần này, có lẽ mỗi gia đình nên cùng con nhìn lại thời khóa biểu. Bớt một lớp chưa cần thiết, dành lại một bữa cơm không vội, nghe hết một câu chuyện của con - đó đều là những việc có thể bắt đầu ngay.
Một nền giáo dục đáng tin phải giúp học sinh tiến bộ trong kiến thức, biết chịu trách nhiệm và cảm thấy an toàn khi cần được giúp đỡ. Tương lai của trẻ được chuẩn bị từ chính cách chúng ta đối xử với các em hôm nay.
HÀ LÊ
Lê Khánh Ngân
24/10/2026 11:18:58Người dùng
GÓC NHÌN CUỐI TUẦN
Những vụ bạo lực học đường, những thông tin đau lòng về người trẻ tự làm hại bản thân, những tranh luận quanh học thêm và tiền quỹ phụ huynh khiến dư luận day dứt. Mỗi câu chuyện có nguyên nhân riêng, nhưng cùng đặt ra một yêu cầu: phải nhìn đời sống học đường từ sự an toàn, phẩm giá và nhu cầu trưởng thành của học sinh.
Cuối tuần, người lớn mong được nghỉ ngơi sau những ngày làm việc. Còn với những học sinh đang chuẩn bị chuyển cấp, thứ Bảy, Chủ nhật có khi lại là thời gian dành cho một lịch học khác.
Học chính khóa, học bổ trợ, học tại trung tâm, làm bài tập ở nhà. Trong nỗi lo của cha mẹ, mỗi lớp học thêm là một cơ hội. Nhưng nhìn từ phía đứa trẻ, thêm một lớp cũng có thể là bớt một buổi chơi, một bữa cơm thong thả, một khoảng thời gian được tự mình lựa chọn.
Không thể lấy vài hoàn cảnh để khẳng định mọi học sinh đều quá tải. Cũng không thể vì chưa có một con số bao quát mà bỏ qua câu hỏi rất gần gũi: lịch học chúng ta đang sắp xếp có còn chỗ cho một đứa trẻ được lớn lên bình thường?
Một vụ bạo lực, nhiều điều phải nhìn lại
Ngày 21/10/2026, thông tin trên VietNamNet cho biết Công an Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với một học sinh lớp 12 Trường THPT Mạc Đĩnh Chi để điều tra về hành vi cố ý gây thương tích, sau vụ hành hung cô giáo trong lớp học ngày 19/10. Đây là vụ việc nghiêm trọng, cần được xử lý theo pháp luật, đồng thời bảo vệ sức khỏe và sự an toàn của giáo viên.
Bạo lực với thầy cô không thể được biện minh bằng sự bực tức hay áp lực học tập. Nhà trường phải có kỷ cương; giáo viên có quyền được làm việc trong môi trường an toàn; học sinh phải chịu trách nhiệm phù hợp với hành vi của mình.
Nhưng sau xử lý, giáo dục vẫn còn một nhiệm vụ dài hơn: giúp học sinh biết ứng xử khi tức giận, khi bị nhắc nhở, khi không đạt điều mong muốn.
Chúng ta dành nhiều công sức dạy trẻ giải một bài toán khó. Liệu đã dành đủ thời gian dạy trẻ giải quyết một bất đồng? Chúng ta yêu cầu trẻ nhận lỗi. Liệu đã tạo được môi trường để trẻ có thể thừa nhận sai lầm mà không sợ bị làm nhục?
Những câu hỏi ấy cần được đặt ra cùng với yêu cầu xử lý nghiêm hành vi bạo lực. Tìm cách phòng ngừa là trách nhiệm đối với cả người thầy và học trò.
Cũng cần tránh từ một vụ việc mà kết luận cả thế hệ trẻ xuống cấp. Sự quy chụp chỉ làm khoảng cách giữa người lớn và học sinh rộng thêm, trong khi điều cần thiết là nhận diện đúng hành vi, đúng trách nhiệm và đúng những thiếu hụt cần sửa chữa.
Đừng vội giải thích một bi kịch bằng một nguyên nhân
Những thông tin về người trẻ tự làm hại bản thân luôn khiến cộng đồng đau lòng. Tuy nhiên, sự thương cảm cần đi cùng thận trọng.
Ngay trong năm nay, ngày 29/1, Báo Người Lao Động dẫn thông tin cơ quan chức năng bác bỏ câu chuyện lan truyền về một học sinh 15 tuổi ở Nghệ An tự tử vì áp lực học tập. Sự việc cho thấy một thông tin chưa được kiểm chứng có thể nhanh chóng trở thành căn cứ cho rất nhiều lời bình luận.
Bởi vậy, không nên gom các tin trên mạng thành kết luận rằng những vụ việc đau lòng đều bắt nguồn từ học hành, gia đình hay một lời trách mắng. Càng không nên khai thác hình ảnh, thư từ riêng tư và chi tiết của người gặp nạn để gây chú ý.
Điều có ích hơn là xây dựng những nơi trẻ có thể tìm đến trước khi rơi vào tình thế nguy hiểm: một người thân biết nghe, một giáo viên đáng tin, một bộ phận tư vấn học đường hoạt động thực chất.
Một đứa trẻ nói “con mệt” cần được hỏi han trước khi bị đánh giá là lười. Một học sinh sa sút cần được tìm hiểu trước khi bị kết luận là thiếu cố gắng. Sự quan tâm bắt đầu từ việc người lớn chấp nhận rằng có những khó khăn trẻ chưa biết diễn đạt thành lời.
Học thêm: quyền lựa chọn phải có trong thực tế
Học thêm có thể giúp học sinh củng cố kiến thức, bù phần còn yếu hoặc theo đuổi năng lực riêng. Giáo viên và cơ sở giáo dục cung cấp dịch vụ đúng quy định có quyền hoạt động, được ghi nhận công sức và thu nhập chính đáng.
Báo Chính phủ khi giới thiệu Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT cũng nêu rõ: quy định tiếp tục cho phép nhu cầu dạy thêm, học thêm chính đáng; trọng tâm quản lý là ngăn chặn hoạt động trái phép, ép buộc và trục lợi.
Vấn đề cần xem xét là học sinh có thực sự được lựa chọn hay không.
Một lá đơn ghi “tự nguyện” chưa trả lời hết câu hỏi ấy. Nếu trẻ đi học vì sợ bị bỏ lại, phụ huynh đăng ký vì lo con chịu thiệt, thì phía sau sự đồng ý vẫn là nỗi bất an cần được giải quyết.
Với học sinh cuối cấp THCS, kỳ thi vào lớp 10 dễ trở thành tâm điểm của cả gia đình. Cha mẹ lo một lần chuyển cấp sẽ ảnh hưởng đến tương lai nên cố tìm thêm thầy, thêm lớp, thêm tài liệu. Từng lựa chọn có thể xuất phát từ tình thương, nhưng cộng lại thành một lịch học mà chính người lớn cũng khó theo nổi.
Một môn học, học sinh có thể gặp nhiều người dạy. Tổng thời gian học, di chuyển và làm bài của em lại dễ nằm ngoài tầm nhìn của từng người.
Vì thế, đánh giá việc học thêm cần nhìn vào toàn bộ một tuần sống của học sinh. Các em còn đủ thời gian nghỉ ngơi, vận động, tự học và trò chuyện với gia đình hay không? Việc học có giúp hiểu bài tốt hơn, hay chỉ khiến các em liên tục hoàn thành những nhiệm vụ được giao?
Sự xuất hiện của công ty, trung tâm dạy thêm cũng cần được nhìn nhận công bằng. Có cơ sở đáp ứng nhu cầu thực. Có hoạt động cần được kiểm tra, chấn chỉnh. Muốn kết luận phải có chứng cứ cụ thể.
Dù được tổ chức dưới hình thức nào, điều cần giám sát vẫn là chất lượng, sự minh bạch và quyền lợi người học. Một bộ hồ sơ hợp lệ không thể thay cho việc xem hoạt động thực tế có đúng quy định, có gây sức ép lên học sinh hay không.
Tiền quỹ và sự im lặng của phụ huynh
Bên cạnh thời gian, chuyện tiền bạc cũng tác động đến niềm tin trong nhà trường.
Không phải mọi khoản đóng góp đều sai. Có những hoạt động chung thiết thực, được phụ huynh đồng thuận và thực hiện minh bạch. Nhưng danh nghĩa “vì các con” không thể thay thế căn cứ thu, mục đích chi và trách nhiệm giải trình.
Điều đáng lo là một khoản được gọi tự nguyện nhưng người chưa đóng lại thấy mình phải giải thích; một cuộc họp có vẻ đồng thuận nhưng người có ý kiến khác ngại lên tiếng vì sợ ảnh hưởng đến con.
Báo Thanh Niên ngày 2/10 phân tích rằng quy định đang áp dụng đã yêu cầu việc đóng góp phải tự nguyện, công khai, không quy định mức ủng hộ bình quân. Bài báo đồng thời lưu ý Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, quy định ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ. Cần phân biệt rõ thời điểm hiệu lực khi đánh giá từng khoản thu.
Với những phản ánh về “thu quỹ ngầm”, cơ quan quản lý cần xác minh từng trường hợp. Phải làm rõ ai vận động, ai giữ tiền, chi cho việc gì và người không đóng có chịu sức ép hay không.
Công khai một bảng thu chi vẫn chưa đủ nếu phụ huynh không thể đặt câu hỏi. Một cơ chế minh bạch phải bảo đảm rằng ý kiến phản biện được tiếp nhận và học sinh luôn được đối xử công bằng, bất kể cha mẹ có đóng góp hay không.
Thành tích giáo dục cần nhìn từ đời sống học sinh
Những câu chuyện trên không có chung một nguyên nhân. Không thể dùng học thêm để giải thích bạo lực, cũng không thể lấy một bi kịch làm bằng chứng kết tội gia đình hay nhà trường.
Nhưng khi đặt cạnh nhau, chúng buộc người lớn xem lại cách mình tổ chức việc học và ứng xử với trẻ.
Cha mẹ cần được biết con đang học gì, cần hỗ trợ ở đâu và có những con đường học tập nào phù hợp. Nhà trường cần bảo vệ giáo viên, thực hiện kỷ luật công bằng, tiếp nhận phản ánh an toàn và duy trì tư vấn học đường có người phụ trách, có thời gian, có khả năng kết nối hỗ trợ.
Cơ quan quản lý cần kiểm tra từ trải nghiệm thực tế của học sinh và phụ huynh. Hồ sơ ghi tự nguyện thì phải xem có sức ép hay không. Báo cáo ghi công khai thì phải xem người đóng tiền có hiểu và được hỏi hay không. Kế hoạch ghi phát triển toàn diện thì phải xem lịch sống của trẻ có dành chỗ cho vận động, nghệ thuật, nghỉ ngơi và những mối quan hệ lành mạnh hay không.
Giáo dục cần sự cố gắng. Trẻ cần được rèn tính kỷ luật và khả năng vượt khó. Nhưng sự cố gắng phải có mục đích, có giới hạn phù hợp và có người đồng hành.
Cuối tuần này, có lẽ mỗi gia đình nên cùng con nhìn lại thời khóa biểu. Bớt một lớp chưa cần thiết, dành lại một bữa cơm không vội, nghe hết một câu chuyện của con - đó đều là những việc có thể bắt đầu ngay.
Một nền giáo dục đáng tin phải giúp học sinh tiến bộ trong kiến thức, biết chịu trách nhiệm và cảm thấy an toàn khi cần được giúp đỡ. Tương lai của trẻ được chuẩn bị từ chính cách chúng ta đối xử với các em hôm nay.
HÀ LÊ