Đó có thể là những màn chửi bới, thách thức nhau; những video khoe tiền, khoe của, khoe “đàn em”; những hình ảnh ăn mặc, tạo dáng phản cảm; livestream dùng ngôn từ tục tĩu; những clip đánh nhau, bạo lực; những câu chuyện tình ái được khai thác đến mức dung tục; những trò nguy hiểm được dàn dựng chỉ để đổi lấy lượt xem.
Đáng lo ngại hơn, một số người còn xây dựng hình ảnh theo kiểu “anh chị xã hội”, thể hiện sức mạnh, tiền bạc, quan hệ và lối hành xử bất chấp chuẩn mực.
Người lớn có thể gọi đó là “giang hồ mạng”.
Nhưng với một đứa trẻ 10, 12 hay 15 tuổi, nếu những hình ảnh ấy liên tục xuất hiện trên màn hình và người thực hiện lại sở hữu hàng trăm nghìn người theo dõi, câu chuyện hoàn toàn khác.
Điều lệch chuẩn rất có thể dần được trẻ nhìn nhận như một thứ bình thường, thậm chí trở thành hình mẫu để bắt chước.
TỪ NHỮNG VỤ VIỆC “GIANG HỒ MẠNG”: MỘT CẢNH BÁO KHÔNG THỂ XEM NHẸ
Thời gian qua, dư luận liên tục chứng kiến những trường hợp người nổi tiếng trên mạng, chủ tài khoản, người livestream hoặc những nhân vật xây dựng hình ảnh kiểu “giang hồ mạng” bị cơ quan chức năng mời làm việc, xác minh, xử phạt; có những vụ việc khi đủ căn cứ còn bị khởi tố và áp dụng các biện pháp tố tụng theo quy định.
Không cần nêu tên từng cá nhân, bởi điều đáng bàn không nằm ở một cái tên.
Điều đáng bàn là vì sao một hiện tượng lệch chuẩn lại có thể thu hút hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu lượt xem trước khi xã hội lên tiếng hoặc cơ quan chức năng xử lý?
Một tài khoản mạng xã hội có hàng triệu người theo dõi thực chất đã có sức ảnh hưởng không nhỏ hơn một kênh truyền thông.
Chỉ khác rằng một cơ quan báo chí phải có tổng biên tập, quy trình biên tập, kiểm chứng và chịu trách nhiệm về nội dung; còn một cá nhân chỉ cần chiếc điện thoại đã có thể livestream trực tiếp tới hàng trăm nghìn người.
Chính vì vậy, sức mạnh truyền thông cá nhân càng lớn thì trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm xã hội càng không thể xem nhẹ.
TÀI KHOẢN CÓ THỂ LÀ “ẢO”, NHƯNG TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ LÀ THẬT
Ngày 10/12/2025, Quốc hội thông qua Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Luật gồm 8 chương, 45 điều và tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo vệ an ninh mạng, bổ sung, cụ thể hóa các hành vi bị nghiêm cấm để đáp ứng những nguy cơ mới phát sinh trên không gian mạng.
Đây là một thông điệp pháp lý rất rõ:
Không gian mạng không phải “vùng ngoài pháp luật”.
Một câu nói trong quán nước có thể chỉ vài người nghe.
Nhưng một câu nói trong livestream có thể được hàng trăm nghìn người tiếp nhận, ghi lại, cắt ghép và chia sẻ.
Một lời xúc phạm có thể gây tổn hại danh dự.
Một thông tin giả có thể gây hoang mang xã hội.
Một lời kích động có thể dẫn tới hành động ngoài đời thực.
Một video độc hại có thể ảnh hưởng tới nhận thức của hàng nghìn trẻ em.
Bởi vậy, tự do phát ngôn trên mạng phải đi cùng trách nhiệm.
Quyền tự do biểu đạt không đồng nghĩa với quyền vu khống, xúc phạm, kích động bạo lực, lừa đảo, phát tán thông tin bị pháp luật cấm hoặc xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.
FACEBOOK, TIKTOK, ZALO: TẠI SAO NỘI DUNG PHẢN CẢM VẪN LEN LỎI?
Đây là vấn đề cần được nhìn nhận thẳng thắn.
Trên Facebook, TikTok, Zalo và nhiều nền tảng khác, nội dung được tạo ra từng giây.
Một video phản cảm vừa xuất hiện có thể lập tức được tải xuống, cắt ghép, chia sẻ sang nhóm khác, nền tảng khác hoặc đăng lại bằng nhiều tài khoản.
Có video chỉ tồn tại vài giờ rồi bị xóa.
Nhưng trước khi bị xóa, hàng chục nghìn người đã xem.
Có livestream kết thúc chỉ sau một buổi tối.
Nhưng những đoạn gây sốc nhất đã được người khác ghi lại và phát tán.
Vì vậy, sẽ không chính xác nếu nói rằng “không có cơ quan nào ngăn chặn được”.
Các cơ quan chức năng vẫn đang phát hiện, yêu cầu xử lý và đấu tranh với vi phạm trên không gian mạng.
Nhưng cũng phải nhìn nhận một thực tế:
Tốc độ tạo ra và phát tán nội dung độc hại nhiều khi nhanh hơn tốc độ phát hiện và xử lý.
Đây chính là khoảng trống cần tiếp tục được thu hẹp.
PHÁP LUẬT ĐÃ CÓ – NHƯNG AI PHẢI “CANH CỬA”?
Nghị định 147/2024/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng đã có hiệu lực từ ngày 25/12/2024.
Cùng với Luật An ninh mạng hiện hành, Việt Nam đã hình thành một hành lang pháp lý ngày càng rõ hơn cho quản lý hoạt động trên môi trường số.
Nhưng câu hỏi tiếp theo cần đặt ra là:
Pháp luật đã có, công nghệ lọc nội dung đã có, tại sao một số nội dung phản cảm vẫn có thể tiếp cận trẻ em?
Nếu thuật toán có thể nhận biết một người vừa xem ô tô để tiếp tục giới thiệu hàng loạt video ô tô;
nếu thuật toán biết một người thích du lịch để liên tục đề xuất khách sạn, vé máy bay;
nếu công nghệ có thể phân tích sở thích của người dùng để phân phối quảng cáo gần như chính xác tới từng cá nhân;
thì xã hội có quyền đặt câu hỏi:
Tại sao công nghệ ấy chưa thể được sử dụng hiệu quả hơn để ngăn nội dung bạo lực, tục tĩu, phản cảm và nguy hiểm trước khi chúng đến với trẻ em?
Đây không chỉ là câu hỏi dành cho cơ quan quản lý.
Đó còn là câu hỏi về trách nhiệm của chính các nền tảng.
KHÔNG THỂ ĐỂ NỀN TẢNG CHỈ LÀ “NGƯỜI CHO THUÊ SÂN”
Một nền tảng có thể thu hút hàng chục triệu người sử dụng, phân phối quảng cáo và khai thác lợi ích kinh tế từ lượng người xem thì cũng phải có trách nhiệm tương xứng trong việc xây dựng môi trường mạng an toàn.
Không thể để xảy ra tình trạng:
Thuật toán phát hiện rất nhanh thứ người dùng thích – nhưng lại quá chậm trong nhận diện thứ có thể gây hại cho trẻ em.
Đó là vấn đề cần được các cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và xã hội tiếp tục đặt lên bàn nghị sự.
Nghị định 147/2024/NĐ-CP đã đặt ra khuôn khổ quản lý đối với việc cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng.
Nhưng hiệu quả cuối cùng không chỉ nằm ở văn bản.
Hiệu quả phải được đo bằng việc một đứa trẻ được bảo vệ như thế nào khi cầm điện thoại trên tay.
TRẺ EM ĐANG ĐỨNG TRƯỚC NGUY CƠ LỚN HƠN NHỮNG VIDEO PHẢN CẢM
“Giang hồ mạng” và nội dung phản cảm mới chỉ là phần dễ nhìn thấy.
Phía sau màn hình còn có những nguy cơ nguy hiểm hơn.
Bộ Công an từng cảnh báo các đối tượng xấu lợi dụng Facebook, Zalo, Instagram, phòng chat, trò chơi trực tuyến và các ứng dụng khác để tiếp cận trẻ em.
Ban đầu chúng có thể hỏi chuyện học hành, sở thích.
Sau khi tạo được lòng tin, đối tượng từng bước chuyển sang những nội dung nhạy cảm, dụ dỗ trẻ cung cấp hình ảnh cá nhân và có thể sử dụng chính những hình ảnh ấy để đe dọa hoặc thực hiện hành vi xâm hại.
Như vậy, bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không đơn thuần là chuyện “đừng cho trẻ xem video xấu”.
Đó còn là bảo vệ dữ liệu cá nhân, danh dự, nhân phẩm, sức khỏe tinh thần và thậm chí sự an toàn ngoài đời thực của trẻ.
PHÁP LUẬT ĐÃ ĐẶT TRÁCH NHIỆM BẢO VỆ TRẺ EM TỪ RẤT SỚM
Ngay từ Luật Công nghệ thông tin, pháp luật Việt Nam đã quy định trách nhiệm của Nhà nước, xã hội và nhà trường trong việc bảo vệ trẻ em không bị tác động tiêu cực bởi thông tin trên môi trường mạng.
Đáng chú ý, pháp luật còn đặt trách nhiệm đối với nhà cung cấp dịch vụ trong việc có biện pháp ngăn ngừa trẻ em truy nhập thông tin không có lợi trên môi trường mạng.
Điều này rất quan trọng.
Bảo vệ trẻ em không thể chỉ được hiểu là:
“Cha mẹ phải quản lý con mình”.
Gia đình có trách nhiệm.
Nhưng nhà trường có trách nhiệm.
Cơ quan quản lý có trách nhiệm.
Nhà cung cấp dịch vụ có trách nhiệm.
Và người tạo ra nội dung cũng phải chịu trách nhiệm.
BỘ CÔNG AN KHÔNG CHỈ XỬ LÝ – MÀ ĐANG ĐẶT TRỌNG TÂM VÀO PHÒNG NGỪA
Một tín hiệu đáng chú ý là công tác bảo đảm an ninh mạng đang chuyển mạnh sang giáo dục và phòng ngừa từ sớm.
Năm 2026, Bộ Công an và các đơn vị liên quan tiếp tục triển khai những chương trình nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng an toàn mạng cho học sinh.
Thông điệp ở đây rất rõ:
Không thể đợi trẻ trở thành nạn nhân rồi mới bảo vệ.
Không thể đợi video độc hại đạt một triệu lượt xem rồi mới nghĩ tới việc gỡ bỏ.
Không thể đợi một nhân vật mạng tạo ảnh hưởng xấu tới hàng trăm nghìn thanh thiếu niên rồi mới đặt câu hỏi về trách nhiệm.
Quản lý không gian mạng trong thời đại mới phải chuyển mạnh từ:
PHÁT HIỆN – GỠ BỎ – XỬ LÝ
sang:
NHẬN DIỆN SỚM – HẠN CHẾ PHÂN PHỐI – CẢNH BÁO – BẢO VỆ TRẺ EM – GỠ BỎ NHANH – XỬ LÝ VI PHẠM.
ĐỪNG ĐỂ THUẬT TOÁN TRỞ THÀNH “NGƯỜI THẦY THỨ HAI” CỦA CON TRẺ
Đây có lẽ là điều xã hội cần suy nghĩ nhiều nhất.
Một đứa trẻ có thể chỉ ở trường với thầy cô vài giờ mỗi ngày.
Buổi tối, chiếc điện thoại lại ở bên cạnh các em.
TikTok chạy.
Facebook chạy.
YouTube chạy.
Các video nối tiếp nhau.
Nếu hôm nay trẻ tò mò xem một video đánh nhau, ngày mai thuật toán có thể đề xuất video tương tự.
Trẻ xem thêm.
Thuật toán tiếp tục “học”.
Và rồi chính chiếc điện thoại có thể từng bước tạo nên một thế giới riêng quanh đứa trẻ.
Nếu cha mẹ và nhà trường không định hướng, thuật toán rất có thể trở thành một “người thầy thứ hai”.
Nhưng đó là người thầy không biết đạo đức.
Không biết hoàn cảnh gia đình.
Không biết đứa trẻ đang 10 hay 15 tuổi nếu cơ chế xác định tuổi không hiệu quả.
Và mục tiêu của thuật toán trước hết vẫn là giữ người sử dụng tiếp tục xem.
Đây chính là lý do bảo vệ trẻ em phải được đặt vào trung tâm của quản trị không gian mạng.
XỬ LÝ “GIANG HỒ MẠNG” MỚI CHỈ LÀ PHẦN NGỌN
Những trường hợp người nổi tiếng trên mạng bị cơ quan chức năng triệu tập, xử phạt hoặc xử lý hình sự khi có đủ căn cứ pháp luật có tác dụng cảnh tỉnh rất lớn.
Thông điệp cần được khẳng định:
Nhiều người theo dõi không phải giấy phép để bất chấp pháp luật.
Nổi tiếng không tạo ra quyền đứng trên pháp luật.
Livestream không phải nơi có thể muốn nói gì thì nói.
Nhưng nếu xử lý một người hôm nay mà ngày mai lại xuất hiện thêm hàng chục tài khoản khác sử dụng chính công thức gây sốc – chửi bới – khoe tiền – kích động – câu view để nổi tiếng thì vấn đề chưa được giải quyết tận gốc.
Điều cần xử lý không chỉ là một vài “giang hồ mạng”.
Điều cần xây dựng là một môi trường mạng mà nội dung lệch chuẩn khó có cơ hội trở thành sản phẩm được thuật toán ưu tiên lan truyền.
AI PHẢI CHỊU TRÁCH NHIỆM?
Câu trả lời không thể chỉ là Bộ Công an.
Không một lực lượng nào có thể ngồi trước hàng triệu màn hình để kiểm tra từng video được đăng lên mỗi ngày.
Cũng không thể đẩy toàn bộ trách nhiệm cho cha mẹ.
Và càng không thể yêu cầu một đứa trẻ tự chống lại cả một hệ thống thuật toán.
Muốn bảo vệ trẻ em phải có nhiều lớp:
Nhà nước – hoàn thiện pháp luật và cơ chế quản lý.
Cơ quan Công an – phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh và xử lý vi phạm.
Các nền tảng – chủ động nhận diện, hạn chế phân phối và nhanh chóng xử lý nội dung độc hại.
Nhà trường – giáo dục kỹ năng số và khả năng nhận biết thông tin xấu.
Gia đình – đồng hành và định hướng.
Người sáng tạo nội dung – chịu trách nhiệm về những gì mình đưa ra cộng đồng.
Người sử dụng – không chia sẻ, không cổ súy và không biến nội dung phản cảm thành “triệu view”.
MỘT CÂU HỎI CẦN ĐƯỢC ĐẶT RA
Chúng ta đã có luật.
Đã có lực lượng chuyên trách về an ninh mạng.
Đã có trách nhiệm của nhà cung cấp dịch vụ.
Đã có công nghệ trí tuệ nhân tạo.
Đã có khả năng nhận diện hành vi và sở thích người dùng ngày càng chính xác.
Vậy liệu đã đến lúc phải xây dựng một cơ chế kỹ thuật mạnh hơn để nội dung độc hại bị hạn chế ngay từ trước khi nó tiếp cận trẻ em, thay vì chủ yếu xử lý sau khi đã lan truyền?
Đây không phải câu hỏi nhằm quy trách nhiệm cho riêng một cơ quan.
Đó là câu hỏi dành cho cả hệ thống quản lý, các doanh nghiệp nền tảng, gia đình, nhà trường và cộng đồng.
Bởi một video phản cảm bị gỡ sau khi đã có một triệu lượt xem vẫn là một triệu lần nội dung ấy đã xuất hiện trên màn hình.
Và chúng ta không biết trong một triệu lượt xem ấy có bao nhiêu đôi mắt trẻ thơ.
ĐỪNG CHỜ ĐẾN KHI MỘT ĐỨA TRẺ TRỞ THÀNH NẠN NHÂN
Luật An ninh mạng năm 2025 đã có hiệu lực.
Hành lang pháp lý về quản lý Internet và bảo vệ dữ liệu cá nhân ngày càng được hoàn thiện.
Các lực lượng chức năng đang tăng cường đấu tranh với hành vi vi phạm trên không gian mạng.
Nhưng cuối cùng, thước đo quan trọng nhất của một môi trường mạng an toàn không phải chỉ là đã xử phạt được bao nhiêu tài khoản.
Mà phải là:
Có bao nhiêu nội dung độc hại đã được ngăn chặn trước khi đến với trẻ em?
Có bao nhiêu đứa trẻ được trang bị kỹ năng để tự bảo vệ mình?
Và các nền tảng đã thực sự làm hết trách nhiệm tương xứng với sức mạnh công nghệ mà họ đang sở hữu hay chưa?
Không gian mạng đã trở thành một phần của đời sống thật.
Vì vậy, lập lại trật tự trên không gian mạng cũng chính là bảo vệ trật tự xã hội ngoài đời thực.
Trước khi bấm “ĐĂNG” – hãy nghĩ tới hậu quả.
Trước khi bấm “CHIA SẺ” – hãy kiểm chứng.
Trước khi bấm “THEO DÕI” – hãy xem người đó đang truyền tải giá trị gì.
Và trước khi trao chiếc điện thoại cho một đứa trẻ, người lớn cần hiểu rằng:
Chúng ta không chỉ trao cho con một thiết bị liên lạc. Chúng ta đang mở cho con một cánh cửa bước vào cả thế giới.
Cánh cửa ấy không nên bị đóng lại.
Nhưng nhất định phải có người canh giữ.
HÀ LÊ
Ban Tư vấn pháp luật – THỜI NÉT SỐ
Cù Thị Phượng
18/08/2026 11:24:24Người dùng
“GIANG HỒ MẠNG”, NỘI DUNG PHẢN CẢM VÀ TRẺ EM: PHÁP LUẬT ĐÃ CÓ, VÌ SAO “RÁC MẠNG” VẪN LEN LỎI TỪNG NGÀY?
Chỉ cần mở điện thoại và lướt mạng xã hội vài phút, không khó để bắt gặp những hình ảnh, video và phát ngôn khiến nhiều người phải đặt câu hỏi: Tại sao những nội dung như thế vẫn có thể xuất hiện trước mắt trẻ em?
Đó có thể là những màn chửi bới, thách thức nhau; những video khoe tiền, khoe của, khoe “đàn em”; những hình ảnh ăn mặc, tạo dáng phản cảm; livestream dùng ngôn từ tục tĩu; những clip đánh nhau, bạo lực; những câu chuyện tình ái được khai thác đến mức dung tục; những trò nguy hiểm được dàn dựng chỉ để đổi lấy lượt xem.
Đáng lo ngại hơn, một số người còn xây dựng hình ảnh theo kiểu “anh chị xã hội”, thể hiện sức mạnh, tiền bạc, quan hệ và lối hành xử bất chấp chuẩn mực.
Người lớn có thể gọi đó là “giang hồ mạng”.
Nhưng với một đứa trẻ 10, 12 hay 15 tuổi, nếu những hình ảnh ấy liên tục xuất hiện trên màn hình và người thực hiện lại sở hữu hàng trăm nghìn người theo dõi, câu chuyện hoàn toàn khác.
Điều lệch chuẩn rất có thể dần được trẻ nhìn nhận như một thứ bình thường, thậm chí trở thành hình mẫu để bắt chước.
TỪ NHỮNG VỤ VIỆC “GIANG HỒ MẠNG”: MỘT CẢNH BÁO KHÔNG THỂ XEM NHẸ
Thời gian qua, dư luận liên tục chứng kiến những trường hợp người nổi tiếng trên mạng, chủ tài khoản, người livestream hoặc những nhân vật xây dựng hình ảnh kiểu “giang hồ mạng” bị cơ quan chức năng mời làm việc, xác minh, xử phạt; có những vụ việc khi đủ căn cứ còn bị khởi tố và áp dụng các biện pháp tố tụng theo quy định.
Không cần nêu tên từng cá nhân, bởi điều đáng bàn không nằm ở một cái tên.
Điều đáng bàn là vì sao một hiện tượng lệch chuẩn lại có thể thu hút hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu lượt xem trước khi xã hội lên tiếng hoặc cơ quan chức năng xử lý?
Một tài khoản mạng xã hội có hàng triệu người theo dõi thực chất đã có sức ảnh hưởng không nhỏ hơn một kênh truyền thông.
Chỉ khác rằng một cơ quan báo chí phải có tổng biên tập, quy trình biên tập, kiểm chứng và chịu trách nhiệm về nội dung; còn một cá nhân chỉ cần chiếc điện thoại đã có thể livestream trực tiếp tới hàng trăm nghìn người.
Chính vì vậy, sức mạnh truyền thông cá nhân càng lớn thì trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm xã hội càng không thể xem nhẹ.
TÀI KHOẢN CÓ THỂ LÀ “ẢO”, NHƯNG TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ LÀ THẬT
Ngày 10/12/2025, Quốc hội thông qua Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Luật gồm 8 chương, 45 điều và tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo vệ an ninh mạng, bổ sung, cụ thể hóa các hành vi bị nghiêm cấm để đáp ứng những nguy cơ mới phát sinh trên không gian mạng.
Đây là một thông điệp pháp lý rất rõ:
Không gian mạng không phải “vùng ngoài pháp luật”.
Một câu nói trong quán nước có thể chỉ vài người nghe.
Nhưng một câu nói trong livestream có thể được hàng trăm nghìn người tiếp nhận, ghi lại, cắt ghép và chia sẻ.
Một lời xúc phạm có thể gây tổn hại danh dự.
Một thông tin giả có thể gây hoang mang xã hội.
Một lời kích động có thể dẫn tới hành động ngoài đời thực.
Một video độc hại có thể ảnh hưởng tới nhận thức của hàng nghìn trẻ em.
Bởi vậy, tự do phát ngôn trên mạng phải đi cùng trách nhiệm.
Quyền tự do biểu đạt không đồng nghĩa với quyền vu khống, xúc phạm, kích động bạo lực, lừa đảo, phát tán thông tin bị pháp luật cấm hoặc xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.
FACEBOOK, TIKTOK, ZALO: TẠI SAO NỘI DUNG PHẢN CẢM VẪN LEN LỎI?
Đây là vấn đề cần được nhìn nhận thẳng thắn.
Trên Facebook, TikTok, Zalo và nhiều nền tảng khác, nội dung được tạo ra từng giây.
Một video phản cảm vừa xuất hiện có thể lập tức được tải xuống, cắt ghép, chia sẻ sang nhóm khác, nền tảng khác hoặc đăng lại bằng nhiều tài khoản.
Có video chỉ tồn tại vài giờ rồi bị xóa.
Nhưng trước khi bị xóa, hàng chục nghìn người đã xem.
Có livestream kết thúc chỉ sau một buổi tối.
Nhưng những đoạn gây sốc nhất đã được người khác ghi lại và phát tán.
Vì vậy, sẽ không chính xác nếu nói rằng “không có cơ quan nào ngăn chặn được”.
Các cơ quan chức năng vẫn đang phát hiện, yêu cầu xử lý và đấu tranh với vi phạm trên không gian mạng.
Nhưng cũng phải nhìn nhận một thực tế:
Tốc độ tạo ra và phát tán nội dung độc hại nhiều khi nhanh hơn tốc độ phát hiện và xử lý.
Đây chính là khoảng trống cần tiếp tục được thu hẹp.
PHÁP LUẬT ĐÃ CÓ – NHƯNG AI PHẢI “CANH CỬA”?
Nghị định 147/2024/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng đã có hiệu lực từ ngày 25/12/2024.
Cùng với Luật An ninh mạng hiện hành, Việt Nam đã hình thành một hành lang pháp lý ngày càng rõ hơn cho quản lý hoạt động trên môi trường số.
Nhưng câu hỏi tiếp theo cần đặt ra là:
Pháp luật đã có, công nghệ lọc nội dung đã có, tại sao một số nội dung phản cảm vẫn có thể tiếp cận trẻ em?
Nếu thuật toán có thể nhận biết một người vừa xem ô tô để tiếp tục giới thiệu hàng loạt video ô tô;
nếu thuật toán biết một người thích du lịch để liên tục đề xuất khách sạn, vé máy bay;
nếu công nghệ có thể phân tích sở thích của người dùng để phân phối quảng cáo gần như chính xác tới từng cá nhân;
thì xã hội có quyền đặt câu hỏi:
Tại sao công nghệ ấy chưa thể được sử dụng hiệu quả hơn để ngăn nội dung bạo lực, tục tĩu, phản cảm và nguy hiểm trước khi chúng đến với trẻ em?
Đây không chỉ là câu hỏi dành cho cơ quan quản lý.
Đó còn là câu hỏi về trách nhiệm của chính các nền tảng.
KHÔNG THỂ ĐỂ NỀN TẢNG CHỈ LÀ “NGƯỜI CHO THUÊ SÂN”
Một nền tảng có thể thu hút hàng chục triệu người sử dụng, phân phối quảng cáo và khai thác lợi ích kinh tế từ lượng người xem thì cũng phải có trách nhiệm tương xứng trong việc xây dựng môi trường mạng an toàn.
Không thể để xảy ra tình trạng:
Thuật toán phát hiện rất nhanh thứ người dùng thích – nhưng lại quá chậm trong nhận diện thứ có thể gây hại cho trẻ em.
Đó là vấn đề cần được các cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và xã hội tiếp tục đặt lên bàn nghị sự.
Nghị định 147/2024/NĐ-CP đã đặt ra khuôn khổ quản lý đối với việc cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng.
Nhưng hiệu quả cuối cùng không chỉ nằm ở văn bản.
Hiệu quả phải được đo bằng việc một đứa trẻ được bảo vệ như thế nào khi cầm điện thoại trên tay.
TRẺ EM ĐANG ĐỨNG TRƯỚC NGUY CƠ LỚN HƠN NHỮNG VIDEO PHẢN CẢM
“Giang hồ mạng” và nội dung phản cảm mới chỉ là phần dễ nhìn thấy.
Phía sau màn hình còn có những nguy cơ nguy hiểm hơn.
Bộ Công an từng cảnh báo các đối tượng xấu lợi dụng Facebook, Zalo, Instagram, phòng chat, trò chơi trực tuyến và các ứng dụng khác để tiếp cận trẻ em.
Ban đầu chúng có thể hỏi chuyện học hành, sở thích.
Sau khi tạo được lòng tin, đối tượng từng bước chuyển sang những nội dung nhạy cảm, dụ dỗ trẻ cung cấp hình ảnh cá nhân và có thể sử dụng chính những hình ảnh ấy để đe dọa hoặc thực hiện hành vi xâm hại.
Như vậy, bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không đơn thuần là chuyện “đừng cho trẻ xem video xấu”.
Đó còn là bảo vệ dữ liệu cá nhân, danh dự, nhân phẩm, sức khỏe tinh thần và thậm chí sự an toàn ngoài đời thực của trẻ.
PHÁP LUẬT ĐÃ ĐẶT TRÁCH NHIỆM BẢO VỆ TRẺ EM TỪ RẤT SỚM
Ngay từ Luật Công nghệ thông tin, pháp luật Việt Nam đã quy định trách nhiệm của Nhà nước, xã hội và nhà trường trong việc bảo vệ trẻ em không bị tác động tiêu cực bởi thông tin trên môi trường mạng.
Đáng chú ý, pháp luật còn đặt trách nhiệm đối với nhà cung cấp dịch vụ trong việc có biện pháp ngăn ngừa trẻ em truy nhập thông tin không có lợi trên môi trường mạng.
Điều này rất quan trọng.
Bảo vệ trẻ em không thể chỉ được hiểu là:
“Cha mẹ phải quản lý con mình”.
Gia đình có trách nhiệm.
Nhưng nhà trường có trách nhiệm.
Cơ quan quản lý có trách nhiệm.
Nhà cung cấp dịch vụ có trách nhiệm.
Và người tạo ra nội dung cũng phải chịu trách nhiệm.
BỘ CÔNG AN KHÔNG CHỈ XỬ LÝ – MÀ ĐANG ĐẶT TRỌNG TÂM VÀO PHÒNG NGỪA
Một tín hiệu đáng chú ý là công tác bảo đảm an ninh mạng đang chuyển mạnh sang giáo dục và phòng ngừa từ sớm.
Năm 2026, Bộ Công an và các đơn vị liên quan tiếp tục triển khai những chương trình nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng an toàn mạng cho học sinh.
Thông điệp ở đây rất rõ:
Không thể đợi trẻ trở thành nạn nhân rồi mới bảo vệ.
Không thể đợi video độc hại đạt một triệu lượt xem rồi mới nghĩ tới việc gỡ bỏ.
Không thể đợi một nhân vật mạng tạo ảnh hưởng xấu tới hàng trăm nghìn thanh thiếu niên rồi mới đặt câu hỏi về trách nhiệm.
Quản lý không gian mạng trong thời đại mới phải chuyển mạnh từ:
PHÁT HIỆN – GỠ BỎ – XỬ LÝ
sang:
NHẬN DIỆN SỚM – HẠN CHẾ PHÂN PHỐI – CẢNH BÁO – BẢO VỆ TRẺ EM – GỠ BỎ NHANH – XỬ LÝ VI PHẠM.
ĐỪNG ĐỂ THUẬT TOÁN TRỞ THÀNH “NGƯỜI THẦY THỨ HAI” CỦA CON TRẺ
Đây có lẽ là điều xã hội cần suy nghĩ nhiều nhất.
Một đứa trẻ có thể chỉ ở trường với thầy cô vài giờ mỗi ngày.
Buổi tối, chiếc điện thoại lại ở bên cạnh các em.
TikTok chạy.
Facebook chạy.
YouTube chạy.
Các video nối tiếp nhau.
Nếu hôm nay trẻ tò mò xem một video đánh nhau, ngày mai thuật toán có thể đề xuất video tương tự.
Trẻ xem thêm.
Thuật toán tiếp tục “học”.
Và rồi chính chiếc điện thoại có thể từng bước tạo nên một thế giới riêng quanh đứa trẻ.
Nếu cha mẹ và nhà trường không định hướng, thuật toán rất có thể trở thành một “người thầy thứ hai”.
Nhưng đó là người thầy không biết đạo đức.
Không biết hoàn cảnh gia đình.
Không biết đứa trẻ đang 10 hay 15 tuổi nếu cơ chế xác định tuổi không hiệu quả.
Và mục tiêu của thuật toán trước hết vẫn là giữ người sử dụng tiếp tục xem.
Đây chính là lý do bảo vệ trẻ em phải được đặt vào trung tâm của quản trị không gian mạng.
XỬ LÝ “GIANG HỒ MẠNG” MỚI CHỈ LÀ PHẦN NGỌN
Những trường hợp người nổi tiếng trên mạng bị cơ quan chức năng triệu tập, xử phạt hoặc xử lý hình sự khi có đủ căn cứ pháp luật có tác dụng cảnh tỉnh rất lớn.
Thông điệp cần được khẳng định:
Nhiều người theo dõi không phải giấy phép để bất chấp pháp luật.
Nổi tiếng không tạo ra quyền đứng trên pháp luật.
Livestream không phải nơi có thể muốn nói gì thì nói.
Nhưng nếu xử lý một người hôm nay mà ngày mai lại xuất hiện thêm hàng chục tài khoản khác sử dụng chính công thức gây sốc – chửi bới – khoe tiền – kích động – câu view để nổi tiếng thì vấn đề chưa được giải quyết tận gốc.
Điều cần xử lý không chỉ là một vài “giang hồ mạng”.
Điều cần xây dựng là một môi trường mạng mà nội dung lệch chuẩn khó có cơ hội trở thành sản phẩm được thuật toán ưu tiên lan truyền.
AI PHẢI CHỊU TRÁCH NHIỆM?
Câu trả lời không thể chỉ là Bộ Công an.
Không một lực lượng nào có thể ngồi trước hàng triệu màn hình để kiểm tra từng video được đăng lên mỗi ngày.
Cũng không thể đẩy toàn bộ trách nhiệm cho cha mẹ.
Và càng không thể yêu cầu một đứa trẻ tự chống lại cả một hệ thống thuật toán.
Muốn bảo vệ trẻ em phải có nhiều lớp:
Nhà nước – hoàn thiện pháp luật và cơ chế quản lý.
Cơ quan Công an – phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh và xử lý vi phạm.
Các nền tảng – chủ động nhận diện, hạn chế phân phối và nhanh chóng xử lý nội dung độc hại.
Nhà trường – giáo dục kỹ năng số và khả năng nhận biết thông tin xấu.
Gia đình – đồng hành và định hướng.
Người sáng tạo nội dung – chịu trách nhiệm về những gì mình đưa ra cộng đồng.
Người sử dụng – không chia sẻ, không cổ súy và không biến nội dung phản cảm thành “triệu view”.
MỘT CÂU HỎI CẦN ĐƯỢC ĐẶT RA
Chúng ta đã có luật.
Đã có lực lượng chuyên trách về an ninh mạng.
Đã có trách nhiệm của nhà cung cấp dịch vụ.
Đã có công nghệ trí tuệ nhân tạo.
Đã có khả năng nhận diện hành vi và sở thích người dùng ngày càng chính xác.
Vậy liệu đã đến lúc phải xây dựng một cơ chế kỹ thuật mạnh hơn để nội dung độc hại bị hạn chế ngay từ trước khi nó tiếp cận trẻ em, thay vì chủ yếu xử lý sau khi đã lan truyền?
Đây không phải câu hỏi nhằm quy trách nhiệm cho riêng một cơ quan.
Đó là câu hỏi dành cho cả hệ thống quản lý, các doanh nghiệp nền tảng, gia đình, nhà trường và cộng đồng.
Bởi một video phản cảm bị gỡ sau khi đã có một triệu lượt xem vẫn là một triệu lần nội dung ấy đã xuất hiện trên màn hình.
Và chúng ta không biết trong một triệu lượt xem ấy có bao nhiêu đôi mắt trẻ thơ.
ĐỪNG CHỜ ĐẾN KHI MỘT ĐỨA TRẺ TRỞ THÀNH NẠN NHÂN
Luật An ninh mạng năm 2025 đã có hiệu lực.
Hành lang pháp lý về quản lý Internet và bảo vệ dữ liệu cá nhân ngày càng được hoàn thiện.
Các lực lượng chức năng đang tăng cường đấu tranh với hành vi vi phạm trên không gian mạng.
Nhưng cuối cùng, thước đo quan trọng nhất của một môi trường mạng an toàn không phải chỉ là đã xử phạt được bao nhiêu tài khoản.
Mà phải là:
Có bao nhiêu nội dung độc hại đã được ngăn chặn trước khi đến với trẻ em?
Có bao nhiêu đứa trẻ được trang bị kỹ năng để tự bảo vệ mình?
Và các nền tảng đã thực sự làm hết trách nhiệm tương xứng với sức mạnh công nghệ mà họ đang sở hữu hay chưa?
Không gian mạng đã trở thành một phần của đời sống thật.
Vì vậy, lập lại trật tự trên không gian mạng cũng chính là bảo vệ trật tự xã hội ngoài đời thực.
Trước khi bấm “ĐĂNG” – hãy nghĩ tới hậu quả.
Trước khi bấm “CHIA SẺ” – hãy kiểm chứng.
Trước khi bấm “THEO DÕI” – hãy xem người đó đang truyền tải giá trị gì.
Và trước khi trao chiếc điện thoại cho một đứa trẻ, người lớn cần hiểu rằng:
Chúng ta không chỉ trao cho con một thiết bị liên lạc. Chúng ta đang mở cho con một cánh cửa bước vào cả thế giới.
Cánh cửa ấy không nên bị đóng lại.
Nhưng nhất định phải có người canh giữ.
HÀ LÊ
Ban Tư vấn pháp luật – THỜI NÉT SỐ