
Hình minh họa ( Ảnh mạng internet)
Có một nghịch lý đáng suy ngẫm trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay: ngân hàng vẫn tăng trưởng tín dụng, lượng tiền gửi trong hệ thống tài chính tiếp tục gia tăng, nhiều cá nhân và doanh nghiệp sở hữu khối tài sản hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng, nhưng không ít doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận vốn, nhiều dự án bất động sản chậm triển khai, còn người lao động phải cân nhắc từng khoản chi tiêu.
Tiền không tự nhiên biến mất khỏi nền kinh tế.
Vậy tiền đang nằm ở đâu? Vì sao tín dụng tăng nhưng một bộ phận doanh nghiệp vẫn thiếu vốn? Vì sao có người sở hữu hàng chục bất động sản nhưng không đủ tiền thanh toán những khoản nợ đến hạn?
Và điều đáng quan tâm hơn: Khi dòng vốn tập trung quá lớn vào những tài sản khó chuyển đổi thành tiền, hệ thống ngân hàng sẽ đối mặt với những rủi ro gì?
Đây không đơn thuần là câu chuyện của thị trường bất động sản, mà là vấn đề về hiệu quả phân bổ nguồn lực tài chính của cả nền kinh tế.
- TÍN DỤNG VẪN TĂNG – VÌ SAO NHIỀU DOANH NGHIỆP VẪN THIẾU VỐN?
Theo Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội quý III và 9 tháng năm 2026 của Cục Thống kê, tính đến ngày 28/9/2026, tín dụng toàn nền kinh tế tăng 10,89% so với cuối năm 2025, trong khi huy động vốn của các tổ chức tín dụng tăng 9,78%.
Như vậy, không thể nói nền kinh tế đang thiếu tiền theo nghĩa hệ thống ngân hàng ngừng cung ứng vốn.
Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều tiếp cận được vốn.
Một doanh nghiệp sản xuất có đơn hàng, có thị trường tiêu thụ nhưng thiếu tài sản bảo đảm vẫn có thể gặp khó khăn khi vay ngân hàng.
Trong khi đó, doanh nghiệp có quỹ đất lớn, tài sản thế chấp và hồ sơ tài chính đáp ứng yêu cầu có thể tiếp cận những khoản tín dụng quy mô lớn hơn.
Sự khác biệt này xuất phát một phần từ nguyên tắc quản trị rủi ro của ngân hàng. Nhưng nó cũng đặt ra câu hỏi về hiệu quả phân bổ vốn.
Nếu dòng vốn được đưa vào sản xuất, doanh nghiệp có thể mua nguyên liệu, trả lương, tạo ra hàng hóa và doanh thu.
Nếu dòng vốn được đưa vào đầu tư bất động sản, hiệu quả kinh tế phụ thuộc vào việc dự án có được triển khai, hoàn thành, đưa vào sử dụng và tạo ra dòng tiền hay không.
Bất động sản phục vụ nhu cầu thực vẫn tạo ra giá trị. Nhưng đầu cơ đất đai chỉ nhằm chờ tăng giá có thể khiến nguồn lực tài chính bị sử dụng kém hiệu quả.
Điều đáng lo không phải tín dụng bất động sản tăng, mà là tín dụng tăng nhanh hơn khả năng tạo ra dòng tiền trả nợ.
- NGƯỜI GIÀU NẮM GIỮ PHẦN LỚN TÀI SẢN – CÓ PHẢI TIỀN ĐANG TẬP TRUNG VÀO SỐ ÍT?
Trong đời sống xã hội thường xuất hiện nhận định rằng 70–80% tiền của nền kinh tế đang nằm trong tay nhóm người giàu.
Nhận định này cần được làm rõ.
Tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, cổ phiếu, quyền sở hữu doanh nghiệp, nhà đất và tổng tài sản của một cá nhân là những khái niệm khác nhau.
Một người sở hữu khối bất động sản trị giá 100 tỷ đồng không có nghĩa người đó đang giữ 100 tỷ đồng tiền mặt.
Tương tự, một doanh nghiệp có tổng tài sản hàng nghìn tỷ đồng vẫn có thể thiếu tiền trả nợ nếu phần lớn tài sản nằm trong các dự án chưa tạo ra doanh thu.
Vấn đề tập trung tài sản là có thật và cần được nghiên cứu, nhưng không nên dùng tỷ lệ 70–80% để mô tả lượng tiền nằm trong tay người giàu khi chưa có thống kê đáng tin cậy.
Điều quan trọng hơn là tác động của sự tập trung tài sản đối với tiêu dùng và đầu tư.
Một người có tài sản hàng trăm tỷ đồng không nhất thiết chi tiêu gấp hàng trăm lần một gia đình có thu nhập trung bình.
Trong khi đó, hàng triệu gia đình dành phần lớn thu nhập cho thực phẩm, giáo dục, y tế, đi lại và nhà ở.
Khi thu nhập của số đông được cải thiện, nhu cầu tiêu dùng thường tăng, tạo thêm doanh thu cho doanh nghiệp.
Ngược lại, nếu nguồn lực tài chính tập trung ngày càng nhiều vào tài sản nhưng không chuyển hóa tương xứng thành đầu tư sản xuất, việc làm và thu nhập, nền kinh tế có thể xuất hiện sự mất cân đối giữa tích lũy tài sản và sức mua xã hội.
Vì vậy, câu hỏi cần đặt ra không phải người giàu có bao nhiêu tiền, mà là nguồn lực tài sản ấy đang được sử dụng như thế nào để tạo ra giá trị mới.
- HƠN 5,2 TRIỆU TỶ ĐỒNG TÍN DỤNG BẤT ĐỘNG SẢN – CON SỐ ĐÁNG SUY NGẪM
Theo thông tin Ngân hàng Nhà nước công bố tại phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản tháng 10/2026, đến ngày 31/8/2026:
Tổng dư nợ tín dụng bất động sản đạt 5,21 triệu tỷ đồng.
Con số này chiếm 25,39% tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế.
Dư nợ kinh doanh bất động sản đạt khoảng 2,59 triệu tỷ đồng, tăng 19,59% so với cuối năm 2025.
Trong khi đó, dư nợ phục vụ nhu cầu tiêu dùng, tự sử dụng bất động sản đạt khoảng 2,61 triệu tỷ đồng, chỉ tăng 1,02%.
Những số liệu này phản ánh một vấn đề đáng quan tâm.
Cứ khoảng bốn đồng dư nợ tín dụng trong nền kinh tế thì có hơn một đồng gắn với bất động sản.
Đặc biệt, tốc độ tăng trưởng tín dụng kinh doanh bất động sản cao hơn nhiều so với tín dụng phục vụ nhu cầu tiêu dùng, tự sử dụng.
Điều đó không có nghĩa toàn bộ vốn kinh doanh bất động sản đều được sử dụng vào đầu cơ. Nhiều khoản vay phục vụ xây dựng dự án, phát triển đô thị và các hoạt động kinh doanh hợp pháp.
Tuy nhiên, sự chênh lệch về tốc độ tăng trưởng đặt ra yêu cầu phải đánh giá kỹ khả năng hấp thụ của thị trường.
Nếu doanh nghiệp vay vốn để xây dựng nhà ở nhưng sản phẩm có giá vượt khả năng chi trả của người mua, quá trình thu hồi vốn có thể kéo dài.
Nếu dự án chậm hoàn thiện pháp lý hoặc chậm triển khai, dòng tiền trả nợ cũng bị ảnh hưởng.
Khi đó, khoản tín dụng vẫn tồn tại trên bảng cân đối của ngân hàng, nhưng khả năng thu hồi phụ thuộc vào tình hình thực tế của dự án.
- BẤT ĐỘNG SẢN KHÓ BÁN – TIỀN CÓ THỰC SỰ BỊ CHÔN TRONG ĐẤT?
Trong nhiều năm, đất đai được xem là kênh tích lũy tài sản quen thuộc.
Có tiền mua đất.
Đất tăng giá tiếp tục dùng làm tài sản bảo đảm để vay vốn.
Có thêm vốn lại đầu tư dự án hoặc mua tài sản khác.
Khi thị trường thuận lợi, chu trình này có thể tạo ra lợi nhuận lớn.
Nhưng khi giao dịch chậm lại, những rủi ro bắt đầu xuất hiện.
Hãy lấy một ví dụ giả định.
Một nhà đầu tư mua mảnh đất giá 10 tỷ đồng, trong đó 6 tỷ đồng là vốn vay ngân hàng.
Sau một thời gian, giá chào bán tăng lên 13 tỷ đồng.
Trên giấy tờ, nhà đầu tư có thể kỳ vọng khoản lợi nhuận 3 tỷ đồng, chưa tính chi phí.
Nhưng nếu không có người mua ở mức giá đó, khoản lợi nhuận vẫn chỉ là kỳ vọng.
Trong khi ấy, tiền lãi vay vẫn phát sinh.
Giả sử lãi suất là 10%/năm, khoản vay 6 tỷ đồng tạo ra chi phí lãi khoảng 600 triệu đồng mỗi năm nếu dư nợ không thay đổi.
Nếu kéo dài hai năm mà không có nguồn thu khác, riêng tiền lãi đã có thể lên tới 1,2 tỷ đồng, chưa kể các khoản phí và nghĩa vụ tài chính khác.
Đây là một ví dụ cho thấy sự khác biệt giữa giá trị tài sản và dòng tiền.
Tài sản có thể được định giá cao nhưng chủ sở hữu vẫn mất khả năng thanh toán.
Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng tiền mua đất không biến mất khỏi nền kinh tế. Khi giao dịch hoàn tất, tiền chuyển từ người mua sang người bán.
Điều bị mắc kẹt là vốn của người đang nắm giữ tài sản, khả năng chuyển đổi tài sản thành tiền và dòng tiền cần thiết để trả nợ.
Đây mới là bản chất của tình trạng bất động sản mất thanh khoản.
- NỀN KINH TẾ VẪN TĂNG TRƯỞNG, NHƯNG KHÔNG PHẢI DOANH NGHIỆP NÀO CŨNG KHỎE MẠNH
Một điều cần nhìn nhận khách quan là nền kinh tế Việt Nam không rơi vào tình trạng đình trệ toàn diện.
Theo Cục Thống kê, trong 9 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt khoảng 5.925,7 nghìn tỷ đồng, tăng 13,4% theo giá hiện hành so với cùng kỳ năm trước.
Nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng đạt 7,8%.
Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 12,3%.
Đây là những tín hiệu tích cực.
Nhưng ở chiều ngược lại, trong cùng thời gian, cả nước có khoảng 172.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.
Con số này cho thấy bên cạnh những doanh nghiệp phát triển tốt, vẫn có một bộ phận đáng kể gặp khó khăn hoặc phải ngừng hoạt động.
Đáng chú ý, kết quả điều tra doanh nghiệp ngành chế biến, chế tạo trong quý III/2026 cho thấy 20,1% doanh nghiệp đánh giá tình hình sản xuất, kinh doanh khó khăn hơn quý trước.
Như vậy, vấn đề không phải toàn bộ nền kinh tế thiếu sức sống.
Vấn đề là sự phục hồi và tăng trưởng chưa diễn ra đồng đều giữa các doanh nghiệp, ngành nghề và nhóm dân cư.
Một nền kinh tế có thể đạt mức tăng trưởng cao nhưng vẫn tồn tại những doanh nghiệp thiếu vốn, người lao động có thu nhập thấp và thị trường tài sản khó thanh khoản.
Chính sự không đồng đều ấy đòi hỏi phải xem xét kỹ hơn cơ cấu phân bổ dòng tiền.
- DÒNG TIỀN LUẨN QUẨN TRONG HỆ THỐNG NGÂN HÀNG – NGUY CƠ NẰM Ở ĐÂU?
Ngân hàng huy động tiền gửi để cho vay và thực hiện các hoạt động tài chính theo quy định.
Về nguyên tắc, đây là quá trình chuyển vốn từ người có tiền nhàn rỗi sang người có nhu cầu sử dụng vốn.
Nhưng nếu vốn được sử dụng không hiệu quả, chu trình tín dụng có thể phát sinh rủi ro.
Một doanh nghiệp vay tiền phát triển dự án.
Dự án chậm triển khai hoặc không đạt doanh thu dự kiến.
Doanh nghiệp thiếu tiền trả nợ.
Ngân hàng xem xét cơ cấu lại khoản vay theo quy định.
Doanh nghiệp tiếp tục tìm nguồn tài chính để duy trì hoạt động.
Nếu dự án không phục hồi và không tạo ra nguồn thu mới, khó khăn tài chính có thể kéo dài.
Đây là nguy cơ cần giám sát.
Tuy nhiên, cơ cấu lại nợ đúng quy định là biện pháp hỗ trợ khách hàng, không đồng nghĩa với việc che giấu nợ xấu.
Chỉ khi hoạt động cấp tín dụng, phân loại nợ hoặc cơ cấu nợ được thực hiện sai quy định mới có cơ sở xem xét trách nhiệm pháp lý.
Điều quan trọng là phải đánh giá khả năng trả nợ thực tế, thay vì chỉ nhìn vào giá trị tài sản thế chấp.
Một ngân hàng có thể nắm giữ tài sản bảo đảm được định giá rất lớn, nhưng nếu tài sản khó bán, quá trình thu hồi nợ vẫn có thể kéo dài.
- NỢ XẤU – RỦI RO KHÔNG CHỈ CỦA RIÊNG NGÂN HÀNG
Khi khách hàng không trả được nợ, ngân hàng phải thực hiện phân loại nợ và trích lập dự phòng theo quy định.
Nợ xấu gia tăng có thể làm giảm lợi nhuận, ảnh hưởng đến khả năng mở rộng tín dụng và gia tăng chi phí xử lý nợ.
Đối với các khoản vay có tài sản bảo đảm là bất động sản, khó khăn có thể lớn hơn nếu thị trường thiếu thanh khoản.
Một dự án được định giá hàng nghìn tỷ đồng chưa chắc có thể bán ngay để thu hồi khoản nợ tương ứng.
Thời gian xử lý tài sản, tranh chấp pháp lý, chi phí phát sinh và biến động giá thị trường đều có thể ảnh hưởng đến kết quả thu hồi nợ.
Nhưng cũng không thể kết luận mọi khoản nợ xấu đều bắt nguồn từ bất động sản.
Nợ xấu còn phát sinh trong sản xuất, thương mại, tiêu dùng và nhiều lĩnh vực khác.
Muốn đánh giá mức độ rủi ro của hệ thống ngân hàng, cần xem xét tỷ lệ nợ xấu, khả năng bao phủ bằng dự phòng, năng lực vốn và mức độ tập trung tín dụng của từng tổ chức.
Điều đáng quan tâm là nếu nợ xấu tăng kéo dài, ngân hàng có thể phải thận trọng hơn trong việc cấp vốn mới.
Khi đó, những doanh nghiệp đang cần vốn để phục hồi sản xuất cũng có thể chịu tác động gián tiếp.
- KHÔNG THỂ ĐỂ GIÁ ĐẤT TĂNG NHANH HƠN KHẢ NĂNG TẠO RA THU NHẬP
Trong một nền kinh tế phát triển bền vững, tài sản phải gắn với khả năng tạo ra giá trị thực.
Nhà máy tạo ra sản phẩm.
Doanh nghiệp thương mại tạo ra dịch vụ và doanh thu.
Đất đai được đưa vào sử dụng hiệu quả có thể tạo ra nhà ở, hạ tầng, khu công nghiệp và hoạt động kinh tế.
Nhưng nếu đất chỉ được mua đi bán lại với kỳ vọng tăng giá, lợi ích kinh tế có thể không tương xứng với lượng vốn đầu tư.
Đáng lo hơn, giá bất động sản tăng quá nhanh so với thu nhập có thể khiến người dân khó tiếp cận nhà ở.
Một gia đình có thu nhập 25 triệu đồng mỗi tháng, tiết kiệm được 8 triệu đồng, sẽ tích lũy khoảng 96 triệu đồng mỗi năm, chưa tính lãi.
Nếu căn hộ có giá 3 tỷ đồng, việc mua nhà sẽ trở thành gánh nặng tài chính kéo dài nhiều năm.
Trong khi đó, thị trường vẫn có thể xuất hiện những dự án giá cao nhưng khó tiêu thụ.
Đây là sự mất cân đối giữa nguồn cung và khả năng thanh toán của người mua.
Vì vậy, chính sách bất động sản cần hướng tới nhu cầu ở thực, thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng tăng giá tài sản.
- CẦN LÀM GÌ ĐỂ DÒNG TIỀN PHỤC VỤ NỀN KINH TẾ HIỆU QUẢ HƠN?
Trước hết, cần tiếp tục nâng cao chất lượng phân bổ tín dụng, ưu tiên những dự án có hiệu quả kinh tế, phương án trả nợ khả thi và khả năng tạo ra sản phẩm, dịch vụ.
Thứ hai, cần tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho các dự án bất động sản có nhu cầu thực, đồng thời xử lý những dự án kéo dài, sử dụng đất kém hiệu quả.
Thứ ba, cần phát triển cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn dựa trên dòng tiền, hợp đồng và năng lực kinh doanh, không chỉ dựa vào tài sản thế chấp.
Thứ tư, phải tăng cường giám sát tín dụng bất động sản, đặc biệt là các khoản vay có giá trị lớn, thời gian thu hồi vốn dài và mức độ tập trung rủi ro cao.
Thứ năm, cần nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu, bảo đảm việc phân loại nợ và trích lập dự phòng phản ánh đúng chất lượng tín dụng.
Cuối cùng, cần quan tâm đến thu nhập thực tế và sức mua của người dân.
Bởi khi người dân có thu nhập ổn định, doanh nghiệp bán được hàng, hoạt động sản xuất phát triển, ngân hàng cũng có điều kiện thu hồi nợ và tiếp tục cung ứng vốn.
Đó mới là vòng tuần hoàn tài chính lành mạnh.
TIỀN PHẢI TẠO RA GIÁ TRỊ, KHÔNG CHỈ TẠO RA GIÁ ĐẤT
Một nền kinh tế không thể chỉ được đánh giá bằng giá trị bất động sản, quy mô tài sản doanh nghiệp hay tổng dư nợ tín dụng.
Điều quan trọng là những nguồn lực ấy đã tạo ra bao nhiêu sản phẩm, bao nhiêu việc làm, bao nhiêu thu nhập và đóng góp như thế nào cho đời sống người dân.
Khi tài sản tăng giá nhưng dòng tiền trả nợ không tăng tương ứng, rủi ro tài chính có thể tích tụ.
Khi tín dụng tăng nhưng doanh nghiệp sản xuất vẫn khó tiếp cận vốn, cần xem xét lại hiệu quả phân bổ nguồn lực.
Khi bất động sản khó thanh khoản và ngân hàng phải xử lý những khoản nợ lớn, cần nhìn nhận vấn đề từ chất lượng tín dụng, chứ không chỉ từ biến động giá đất.
Một nền kinh tế mạnh không phải là nền kinh tế có giá đất cao nhất, mà là nền kinh tế sử dụng đồng vốn hiệu quả nhất.
Tiền phải được chuyển hóa thành sản phẩm, việc làm, thu nhập và sự thịnh vượng thực chất.
Đó mới là nền tảng của phát triển bền vững.
HÀ LÊ
DIỄN ĐÀN THỜI NÉT SỐ
(Còn tiếp kỳ 2: NGÂN HÀNG ĐANG CHO AI VAY TIỀN? – Khi hàng triệu tỷ đồng tín dụng gắn với bất động sản, doanh nghiệp sản xuất được hưởng lợi bao nhiêu?)
Lê Khánh Ngân
22/11/2026 15:16:01Người dùng
DIỄN ĐÀN THỜI NÉT SỐ- KINH TẾ VÀ DÒNG TIỀN – KỲ 1
Khi tiền vẫn tăng, tài sản vẫn lớn nhưng doanh nghiệp thiếu vốn và bất động sản khó thanh khoản
Hình minh họa ( Ảnh mạng internet)
Có một nghịch lý đáng suy ngẫm trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay: ngân hàng vẫn tăng trưởng tín dụng, lượng tiền gửi trong hệ thống tài chính tiếp tục gia tăng, nhiều cá nhân và doanh nghiệp sở hữu khối tài sản hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng, nhưng không ít doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận vốn, nhiều dự án bất động sản chậm triển khai, còn người lao động phải cân nhắc từng khoản chi tiêu.
Tiền không tự nhiên biến mất khỏi nền kinh tế.
Vậy tiền đang nằm ở đâu? Vì sao tín dụng tăng nhưng một bộ phận doanh nghiệp vẫn thiếu vốn? Vì sao có người sở hữu hàng chục bất động sản nhưng không đủ tiền thanh toán những khoản nợ đến hạn?
Và điều đáng quan tâm hơn: Khi dòng vốn tập trung quá lớn vào những tài sản khó chuyển đổi thành tiền, hệ thống ngân hàng sẽ đối mặt với những rủi ro gì?
Đây không đơn thuần là câu chuyện của thị trường bất động sản, mà là vấn đề về hiệu quả phân bổ nguồn lực tài chính của cả nền kinh tế.
Theo Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội quý III và 9 tháng năm 2026 của Cục Thống kê, tính đến ngày 28/9/2026, tín dụng toàn nền kinh tế tăng 10,89% so với cuối năm 2025, trong khi huy động vốn của các tổ chức tín dụng tăng 9,78%.
Như vậy, không thể nói nền kinh tế đang thiếu tiền theo nghĩa hệ thống ngân hàng ngừng cung ứng vốn.
Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều tiếp cận được vốn.
Một doanh nghiệp sản xuất có đơn hàng, có thị trường tiêu thụ nhưng thiếu tài sản bảo đảm vẫn có thể gặp khó khăn khi vay ngân hàng.
Trong khi đó, doanh nghiệp có quỹ đất lớn, tài sản thế chấp và hồ sơ tài chính đáp ứng yêu cầu có thể tiếp cận những khoản tín dụng quy mô lớn hơn.
Sự khác biệt này xuất phát một phần từ nguyên tắc quản trị rủi ro của ngân hàng. Nhưng nó cũng đặt ra câu hỏi về hiệu quả phân bổ vốn.
Nếu dòng vốn được đưa vào sản xuất, doanh nghiệp có thể mua nguyên liệu, trả lương, tạo ra hàng hóa và doanh thu.
Nếu dòng vốn được đưa vào đầu tư bất động sản, hiệu quả kinh tế phụ thuộc vào việc dự án có được triển khai, hoàn thành, đưa vào sử dụng và tạo ra dòng tiền hay không.
Bất động sản phục vụ nhu cầu thực vẫn tạo ra giá trị. Nhưng đầu cơ đất đai chỉ nhằm chờ tăng giá có thể khiến nguồn lực tài chính bị sử dụng kém hiệu quả.
Điều đáng lo không phải tín dụng bất động sản tăng, mà là tín dụng tăng nhanh hơn khả năng tạo ra dòng tiền trả nợ.
Trong đời sống xã hội thường xuất hiện nhận định rằng 70–80% tiền của nền kinh tế đang nằm trong tay nhóm người giàu.
Nhận định này cần được làm rõ.
Tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, cổ phiếu, quyền sở hữu doanh nghiệp, nhà đất và tổng tài sản của một cá nhân là những khái niệm khác nhau.
Một người sở hữu khối bất động sản trị giá 100 tỷ đồng không có nghĩa người đó đang giữ 100 tỷ đồng tiền mặt.
Tương tự, một doanh nghiệp có tổng tài sản hàng nghìn tỷ đồng vẫn có thể thiếu tiền trả nợ nếu phần lớn tài sản nằm trong các dự án chưa tạo ra doanh thu.
Vấn đề tập trung tài sản là có thật và cần được nghiên cứu, nhưng không nên dùng tỷ lệ 70–80% để mô tả lượng tiền nằm trong tay người giàu khi chưa có thống kê đáng tin cậy.
Điều quan trọng hơn là tác động của sự tập trung tài sản đối với tiêu dùng và đầu tư.
Một người có tài sản hàng trăm tỷ đồng không nhất thiết chi tiêu gấp hàng trăm lần một gia đình có thu nhập trung bình.
Trong khi đó, hàng triệu gia đình dành phần lớn thu nhập cho thực phẩm, giáo dục, y tế, đi lại và nhà ở.
Khi thu nhập của số đông được cải thiện, nhu cầu tiêu dùng thường tăng, tạo thêm doanh thu cho doanh nghiệp.
Ngược lại, nếu nguồn lực tài chính tập trung ngày càng nhiều vào tài sản nhưng không chuyển hóa tương xứng thành đầu tư sản xuất, việc làm và thu nhập, nền kinh tế có thể xuất hiện sự mất cân đối giữa tích lũy tài sản và sức mua xã hội.
Vì vậy, câu hỏi cần đặt ra không phải người giàu có bao nhiêu tiền, mà là nguồn lực tài sản ấy đang được sử dụng như thế nào để tạo ra giá trị mới.
Theo thông tin Ngân hàng Nhà nước công bố tại phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản tháng 10/2026, đến ngày 31/8/2026:
Tổng dư nợ tín dụng bất động sản đạt 5,21 triệu tỷ đồng.
Con số này chiếm 25,39% tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế.
Dư nợ kinh doanh bất động sản đạt khoảng 2,59 triệu tỷ đồng, tăng 19,59% so với cuối năm 2025.
Trong khi đó, dư nợ phục vụ nhu cầu tiêu dùng, tự sử dụng bất động sản đạt khoảng 2,61 triệu tỷ đồng, chỉ tăng 1,02%.
Những số liệu này phản ánh một vấn đề đáng quan tâm.
Cứ khoảng bốn đồng dư nợ tín dụng trong nền kinh tế thì có hơn một đồng gắn với bất động sản.
Đặc biệt, tốc độ tăng trưởng tín dụng kinh doanh bất động sản cao hơn nhiều so với tín dụng phục vụ nhu cầu tiêu dùng, tự sử dụng.
Điều đó không có nghĩa toàn bộ vốn kinh doanh bất động sản đều được sử dụng vào đầu cơ. Nhiều khoản vay phục vụ xây dựng dự án, phát triển đô thị và các hoạt động kinh doanh hợp pháp.
Tuy nhiên, sự chênh lệch về tốc độ tăng trưởng đặt ra yêu cầu phải đánh giá kỹ khả năng hấp thụ của thị trường.
Nếu doanh nghiệp vay vốn để xây dựng nhà ở nhưng sản phẩm có giá vượt khả năng chi trả của người mua, quá trình thu hồi vốn có thể kéo dài.
Nếu dự án chậm hoàn thiện pháp lý hoặc chậm triển khai, dòng tiền trả nợ cũng bị ảnh hưởng.
Khi đó, khoản tín dụng vẫn tồn tại trên bảng cân đối của ngân hàng, nhưng khả năng thu hồi phụ thuộc vào tình hình thực tế của dự án.
Trong nhiều năm, đất đai được xem là kênh tích lũy tài sản quen thuộc.
Có tiền mua đất.
Đất tăng giá tiếp tục dùng làm tài sản bảo đảm để vay vốn.
Có thêm vốn lại đầu tư dự án hoặc mua tài sản khác.
Khi thị trường thuận lợi, chu trình này có thể tạo ra lợi nhuận lớn.
Nhưng khi giao dịch chậm lại, những rủi ro bắt đầu xuất hiện.
Hãy lấy một ví dụ giả định.
Một nhà đầu tư mua mảnh đất giá 10 tỷ đồng, trong đó 6 tỷ đồng là vốn vay ngân hàng.
Sau một thời gian, giá chào bán tăng lên 13 tỷ đồng.
Trên giấy tờ, nhà đầu tư có thể kỳ vọng khoản lợi nhuận 3 tỷ đồng, chưa tính chi phí.
Nhưng nếu không có người mua ở mức giá đó, khoản lợi nhuận vẫn chỉ là kỳ vọng.
Trong khi ấy, tiền lãi vay vẫn phát sinh.
Giả sử lãi suất là 10%/năm, khoản vay 6 tỷ đồng tạo ra chi phí lãi khoảng 600 triệu đồng mỗi năm nếu dư nợ không thay đổi.
Nếu kéo dài hai năm mà không có nguồn thu khác, riêng tiền lãi đã có thể lên tới 1,2 tỷ đồng, chưa kể các khoản phí và nghĩa vụ tài chính khác.
Đây là một ví dụ cho thấy sự khác biệt giữa giá trị tài sản và dòng tiền.
Tài sản có thể được định giá cao nhưng chủ sở hữu vẫn mất khả năng thanh toán.
Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng tiền mua đất không biến mất khỏi nền kinh tế. Khi giao dịch hoàn tất, tiền chuyển từ người mua sang người bán.
Điều bị mắc kẹt là vốn của người đang nắm giữ tài sản, khả năng chuyển đổi tài sản thành tiền và dòng tiền cần thiết để trả nợ.
Đây mới là bản chất của tình trạng bất động sản mất thanh khoản.
Một điều cần nhìn nhận khách quan là nền kinh tế Việt Nam không rơi vào tình trạng đình trệ toàn diện.
Theo Cục Thống kê, trong 9 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt khoảng 5.925,7 nghìn tỷ đồng, tăng 13,4% theo giá hiện hành so với cùng kỳ năm trước.
Nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng đạt 7,8%.
Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 12,3%.
Đây là những tín hiệu tích cực.
Nhưng ở chiều ngược lại, trong cùng thời gian, cả nước có khoảng 172.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.
Con số này cho thấy bên cạnh những doanh nghiệp phát triển tốt, vẫn có một bộ phận đáng kể gặp khó khăn hoặc phải ngừng hoạt động.
Đáng chú ý, kết quả điều tra doanh nghiệp ngành chế biến, chế tạo trong quý III/2026 cho thấy 20,1% doanh nghiệp đánh giá tình hình sản xuất, kinh doanh khó khăn hơn quý trước.
Như vậy, vấn đề không phải toàn bộ nền kinh tế thiếu sức sống.
Vấn đề là sự phục hồi và tăng trưởng chưa diễn ra đồng đều giữa các doanh nghiệp, ngành nghề và nhóm dân cư.
Một nền kinh tế có thể đạt mức tăng trưởng cao nhưng vẫn tồn tại những doanh nghiệp thiếu vốn, người lao động có thu nhập thấp và thị trường tài sản khó thanh khoản.
Chính sự không đồng đều ấy đòi hỏi phải xem xét kỹ hơn cơ cấu phân bổ dòng tiền.
Ngân hàng huy động tiền gửi để cho vay và thực hiện các hoạt động tài chính theo quy định.
Về nguyên tắc, đây là quá trình chuyển vốn từ người có tiền nhàn rỗi sang người có nhu cầu sử dụng vốn.
Nhưng nếu vốn được sử dụng không hiệu quả, chu trình tín dụng có thể phát sinh rủi ro.
Một doanh nghiệp vay tiền phát triển dự án.
Dự án chậm triển khai hoặc không đạt doanh thu dự kiến.
Doanh nghiệp thiếu tiền trả nợ.
Ngân hàng xem xét cơ cấu lại khoản vay theo quy định.
Doanh nghiệp tiếp tục tìm nguồn tài chính để duy trì hoạt động.
Nếu dự án không phục hồi và không tạo ra nguồn thu mới, khó khăn tài chính có thể kéo dài.
Đây là nguy cơ cần giám sát.
Tuy nhiên, cơ cấu lại nợ đúng quy định là biện pháp hỗ trợ khách hàng, không đồng nghĩa với việc che giấu nợ xấu.
Chỉ khi hoạt động cấp tín dụng, phân loại nợ hoặc cơ cấu nợ được thực hiện sai quy định mới có cơ sở xem xét trách nhiệm pháp lý.
Điều quan trọng là phải đánh giá khả năng trả nợ thực tế, thay vì chỉ nhìn vào giá trị tài sản thế chấp.
Một ngân hàng có thể nắm giữ tài sản bảo đảm được định giá rất lớn, nhưng nếu tài sản khó bán, quá trình thu hồi nợ vẫn có thể kéo dài.
Khi khách hàng không trả được nợ, ngân hàng phải thực hiện phân loại nợ và trích lập dự phòng theo quy định.
Nợ xấu gia tăng có thể làm giảm lợi nhuận, ảnh hưởng đến khả năng mở rộng tín dụng và gia tăng chi phí xử lý nợ.
Đối với các khoản vay có tài sản bảo đảm là bất động sản, khó khăn có thể lớn hơn nếu thị trường thiếu thanh khoản.
Một dự án được định giá hàng nghìn tỷ đồng chưa chắc có thể bán ngay để thu hồi khoản nợ tương ứng.
Thời gian xử lý tài sản, tranh chấp pháp lý, chi phí phát sinh và biến động giá thị trường đều có thể ảnh hưởng đến kết quả thu hồi nợ.
Nhưng cũng không thể kết luận mọi khoản nợ xấu đều bắt nguồn từ bất động sản.
Nợ xấu còn phát sinh trong sản xuất, thương mại, tiêu dùng và nhiều lĩnh vực khác.
Muốn đánh giá mức độ rủi ro của hệ thống ngân hàng, cần xem xét tỷ lệ nợ xấu, khả năng bao phủ bằng dự phòng, năng lực vốn và mức độ tập trung tín dụng của từng tổ chức.
Điều đáng quan tâm là nếu nợ xấu tăng kéo dài, ngân hàng có thể phải thận trọng hơn trong việc cấp vốn mới.
Khi đó, những doanh nghiệp đang cần vốn để phục hồi sản xuất cũng có thể chịu tác động gián tiếp.
Trong một nền kinh tế phát triển bền vững, tài sản phải gắn với khả năng tạo ra giá trị thực.
Nhà máy tạo ra sản phẩm.
Doanh nghiệp thương mại tạo ra dịch vụ và doanh thu.
Đất đai được đưa vào sử dụng hiệu quả có thể tạo ra nhà ở, hạ tầng, khu công nghiệp và hoạt động kinh tế.
Nhưng nếu đất chỉ được mua đi bán lại với kỳ vọng tăng giá, lợi ích kinh tế có thể không tương xứng với lượng vốn đầu tư.
Đáng lo hơn, giá bất động sản tăng quá nhanh so với thu nhập có thể khiến người dân khó tiếp cận nhà ở.
Một gia đình có thu nhập 25 triệu đồng mỗi tháng, tiết kiệm được 8 triệu đồng, sẽ tích lũy khoảng 96 triệu đồng mỗi năm, chưa tính lãi.
Nếu căn hộ có giá 3 tỷ đồng, việc mua nhà sẽ trở thành gánh nặng tài chính kéo dài nhiều năm.
Trong khi đó, thị trường vẫn có thể xuất hiện những dự án giá cao nhưng khó tiêu thụ.
Đây là sự mất cân đối giữa nguồn cung và khả năng thanh toán của người mua.
Vì vậy, chính sách bất động sản cần hướng tới nhu cầu ở thực, thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng tăng giá tài sản.
Trước hết, cần tiếp tục nâng cao chất lượng phân bổ tín dụng, ưu tiên những dự án có hiệu quả kinh tế, phương án trả nợ khả thi và khả năng tạo ra sản phẩm, dịch vụ.
Thứ hai, cần tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho các dự án bất động sản có nhu cầu thực, đồng thời xử lý những dự án kéo dài, sử dụng đất kém hiệu quả.
Thứ ba, cần phát triển cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn dựa trên dòng tiền, hợp đồng và năng lực kinh doanh, không chỉ dựa vào tài sản thế chấp.
Thứ tư, phải tăng cường giám sát tín dụng bất động sản, đặc biệt là các khoản vay có giá trị lớn, thời gian thu hồi vốn dài và mức độ tập trung rủi ro cao.
Thứ năm, cần nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu, bảo đảm việc phân loại nợ và trích lập dự phòng phản ánh đúng chất lượng tín dụng.
Cuối cùng, cần quan tâm đến thu nhập thực tế và sức mua của người dân.
Bởi khi người dân có thu nhập ổn định, doanh nghiệp bán được hàng, hoạt động sản xuất phát triển, ngân hàng cũng có điều kiện thu hồi nợ và tiếp tục cung ứng vốn.
Đó mới là vòng tuần hoàn tài chính lành mạnh.
TIỀN PHẢI TẠO RA GIÁ TRỊ, KHÔNG CHỈ TẠO RA GIÁ ĐẤT
Một nền kinh tế không thể chỉ được đánh giá bằng giá trị bất động sản, quy mô tài sản doanh nghiệp hay tổng dư nợ tín dụng.
Điều quan trọng là những nguồn lực ấy đã tạo ra bao nhiêu sản phẩm, bao nhiêu việc làm, bao nhiêu thu nhập và đóng góp như thế nào cho đời sống người dân.
Khi tài sản tăng giá nhưng dòng tiền trả nợ không tăng tương ứng, rủi ro tài chính có thể tích tụ.
Khi tín dụng tăng nhưng doanh nghiệp sản xuất vẫn khó tiếp cận vốn, cần xem xét lại hiệu quả phân bổ nguồn lực.
Khi bất động sản khó thanh khoản và ngân hàng phải xử lý những khoản nợ lớn, cần nhìn nhận vấn đề từ chất lượng tín dụng, chứ không chỉ từ biến động giá đất.
Một nền kinh tế mạnh không phải là nền kinh tế có giá đất cao nhất, mà là nền kinh tế sử dụng đồng vốn hiệu quả nhất.
Tiền phải được chuyển hóa thành sản phẩm, việc làm, thu nhập và sự thịnh vượng thực chất.
Đó mới là nền tảng của phát triển bền vững.
HÀ LÊ
DIỄN ĐÀN THỜI NÉT SỐ
(Còn tiếp kỳ 2: NGÂN HÀNG ĐANG CHO AI VAY TIỀN? – Khi hàng triệu tỷ đồng tín dụng gắn với bất động sản, doanh nghiệp sản xuất được hưởng lợi bao nhiêu?)