Từ ngày Thông tư 117/2026/TT-BCA có hiệu lực, việc thu thập, cập nhật, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành sẽ được thực hiện theo một quy trình thống nhất trên phạm vi cả nước.
Đây là bước tiến lớn trong cải cách hành chính, xây dựng Chính phủ số và giảm giấy tờ cho người dân.
Nhưng bên cạnh sự thuận tiện ấy cũng xuất hiện một câu hỏi được rất nhiều người quan tâm:
Nếu thông tin cá nhân của tôi bị lộ thì ai chịu trách nhiệm?
Đó không còn là câu chuyện của riêng cơ quan quản lý, mà là quyền lợi của hàng chục triệu công dân.
Dữ liệu cá nhân ngày càng có giá trị
Ngày trước, mất một chiếc ví là thiệt hại về tài sản.
Ngày nay, nhiều chuyên gia an ninh mạng cho rằng mất dữ liệu cá nhân còn nguy hiểm hơn.
Một số thông tin tưởng chừng rất bình thường như:
- Họ tên.
- Ngày tháng năm sinh.
- Số căn cước công dân.
- Địa chỉ thường trú.
- Số điện thoại.
- Thông tin người thân.
- Tài khoản ngân hàng.
- Dữ liệu sinh trắc học.
- Thông tin bảo hiểm.
- Hồ sơ khám chữa bệnh.
Nếu rơi vào tay kẻ xấu có thể bị sử dụng để:
- Mạo danh vay tiền.
- Mở tài khoản ngân hàng.
- Lừa đảo trực tuyến.
- Giả danh cơ quan Nhà nước.
- Chiếm đoạt tài sản.
- Xâm phạm đời tư.
- Tống tiền.
- Phát tán thông tin cá nhân trên mạng xã hội.
Đó là lý do vì sao dữ liệu cá nhân ngày nay được ví như "tài sản số" của mỗi công dân.
Thông tư 117/2026/TT-BCA thay đổi điều gì?
Điểm đáng chú ý của Thông tư không chỉ nằm ở việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.
Quan trọng hơn là mọi thao tác trên hệ thống đều được ghi nhận điện tử.
Từ lúc cán bộ Công an cấp xã tiếp nhận thông tin, kiểm tra hồ sơ, đối chiếu dữ liệu, cập nhật lên hệ thống đến khi Trưởng Công an cấp xã phê duyệt đều được lưu vết.
Hệ thống ghi nhận:
- Thời điểm xử lý.
- Người trực tiếp thực hiện.
- Người phê duyệt.
- Nội dung cập nhật.
- Nguồn dữ liệu.
- Quá trình khai thác.
Điều này tạo ra cơ chế truy vết khi xảy ra sự cố.
Nếu dữ liệu bị sửa trái phép hoặc bị khai thác không đúng quy định, cơ quan chức năng có căn cứ xác định trách nhiệm của từng cá nhân liên quan.
Luật đã bảo vệ dữ liệu cá nhân như thế nào?
Hiện nay, việc bảo vệ dữ liệu cá nhân được điều chỉnh bởi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, cùng các văn bản hướng dẫn thi hành.
Theo đó, dữ liệu cá nhân của công dân phải được xử lý đúng mục đích, đúng thẩm quyền và bảo đảm an toàn.
Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hoặc cá nhân được giao quản lý dữ liệu có trách nhiệm:
- bảo mật thông tin;
- không cung cấp cho người không có thẩm quyền;
- không sử dụng ngoài mục đích được pháp luật cho phép;
- áp dụng các biện pháp kỹ thuật để phòng ngừa mất dữ liệu.
Việc vi phạm có thể dẫn đến xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy tính chất và mức độ.
Người dân cần làm gì để tự bảo vệ mình?
Pháp luật có thể bảo vệ dữ liệu, nhưng chính người dân vẫn là "lá chắn" đầu tiên.
Một số nguyên tắc đơn giản nhưng rất quan trọng:
Không đăng công khai hai mặt căn cước công dân lên mạng xã hội.
Không gửi ảnh giấy tờ tùy thân qua các ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Không cung cấp mã OTP, mã xác thực cho bất kỳ ai.
Không chụp màn hình ứng dụng ngân hàng rồi gửi cho người khác.
Đổi mật khẩu định kỳ đối với tài khoản ngân hàng, email và các dịch vụ công.
Kích hoạt xác thực hai lớp đối với các tài khoản quan trọng.
Kiểm tra kỹ đường dẫn trước khi đăng nhập vào các cổng dịch vụ công.
Chỉ cung cấp thông tin cá nhân khi biết rõ cơ quan, tổ chức thu thập có thẩm quyền và mục đích hợp pháp.
Nếu phát hiện thông tin cá nhân bị lộ thì phải làm gì?
Khi nghi ngờ dữ liệu cá nhân bị sử dụng trái phép, người dân không nên chủ quan.
Cần thực hiện ngay các bước sau:
- Đổi toàn bộ mật khẩu các tài khoản liên quan.
- Khóa hoặc kiểm tra tài khoản ngân hàng nếu có dấu hiệu bất thường.
- Lưu lại hình ảnh, tin nhắn hoặc tài liệu chứng minh việc lộ dữ liệu.
- Thông báo cho cơ quan, tổ chức đang quản lý dữ liệu nếu nghi ngờ dữ liệu bị rò rỉ từ hệ thống của họ.
- Trình báo cơ quan Công an khi có dấu hiệu lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc sử dụng trái phép thông tin cá nhân.
Việc báo sớm không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của chính mình mà còn tạo điều kiện để cơ quan chức năng ngăn chặn các hành vi vi phạm đối với những người khác.
Trách nhiệm không chỉ thuộc về cơ quan quản lý
Thông tư 117/2026/TT-BCA đã tạo ra một quy trình quản lý dữ liệu chặt chẽ hơn.
Nhưng công nghệ hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế ý thức trách nhiệm của con người.
Một cú nhấp chuột sai, một lần chia sẻ thông tin không đúng quy định hay một phút lơ là của người được giao quản lý dữ liệu đều có thể ảnh hưởng đến quyền riêng tư của rất nhiều công dân.
Ngược lại, nếu mỗi cán bộ thực hiện đúng quy trình, mỗi cơ quan tăng cường kiểm tra, giám sát và mỗi người dân nâng cao ý thức bảo vệ thông tin của mình thì hệ thống dữ liệu quốc gia sẽ thực sự trở thành nền tảng phục vụ người dân, chứ không phải là nỗi lo về nguy cơ rò rỉ thông tin.
Dữ liệu cá nhân không chỉ là những con số trên màn hình máy tính. Đó là quyền riêng tư, danh dự, tài sản và sự an toàn của mỗi công dân. Bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng chính là bảo vệ quyền con người trong kỷ nguyên số.
BT: Hà Lê
Anh Bốc Trường Phú
21/07/2026 21:52:41Người dùng
DIỄN ĐÀN THỜI NÉT SỐ- DỮ LIỆU DÂN CƯ ĐƯỢC KẾT NỐI TOÀN QUỐC: AI CHỊU TRÁCH NHIỆM NẾU THÔNG TIN CÁ NHÂN BỊ LỘ?
Đây là bước tiến lớn trong cải cách hành chính, xây dựng Chính phủ số và giảm giấy tờ cho người dân.
Nhưng bên cạnh sự thuận tiện ấy cũng xuất hiện một câu hỏi được rất nhiều người quan tâm:
Nếu thông tin cá nhân của tôi bị lộ thì ai chịu trách nhiệm?
Đó không còn là câu chuyện của riêng cơ quan quản lý, mà là quyền lợi của hàng chục triệu công dân.
Dữ liệu cá nhân ngày càng có giá trị
Ngày trước, mất một chiếc ví là thiệt hại về tài sản.
Ngày nay, nhiều chuyên gia an ninh mạng cho rằng mất dữ liệu cá nhân còn nguy hiểm hơn.
Một số thông tin tưởng chừng rất bình thường như:
Nếu rơi vào tay kẻ xấu có thể bị sử dụng để:
Đó là lý do vì sao dữ liệu cá nhân ngày nay được ví như "tài sản số" của mỗi công dân.
Thông tư 117/2026/TT-BCA thay đổi điều gì?
Điểm đáng chú ý của Thông tư không chỉ nằm ở việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.
Quan trọng hơn là mọi thao tác trên hệ thống đều được ghi nhận điện tử.
Từ lúc cán bộ Công an cấp xã tiếp nhận thông tin, kiểm tra hồ sơ, đối chiếu dữ liệu, cập nhật lên hệ thống đến khi Trưởng Công an cấp xã phê duyệt đều được lưu vết.
Hệ thống ghi nhận:
Điều này tạo ra cơ chế truy vết khi xảy ra sự cố.
Nếu dữ liệu bị sửa trái phép hoặc bị khai thác không đúng quy định, cơ quan chức năng có căn cứ xác định trách nhiệm của từng cá nhân liên quan.
Luật đã bảo vệ dữ liệu cá nhân như thế nào?
Hiện nay, việc bảo vệ dữ liệu cá nhân được điều chỉnh bởi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, cùng các văn bản hướng dẫn thi hành.
Theo đó, dữ liệu cá nhân của công dân phải được xử lý đúng mục đích, đúng thẩm quyền và bảo đảm an toàn.
Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hoặc cá nhân được giao quản lý dữ liệu có trách nhiệm:
Việc vi phạm có thể dẫn đến xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy tính chất và mức độ.
Người dân cần làm gì để tự bảo vệ mình?
Pháp luật có thể bảo vệ dữ liệu, nhưng chính người dân vẫn là "lá chắn" đầu tiên.
Một số nguyên tắc đơn giản nhưng rất quan trọng:
Không đăng công khai hai mặt căn cước công dân lên mạng xã hội.
Không gửi ảnh giấy tờ tùy thân qua các ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Không cung cấp mã OTP, mã xác thực cho bất kỳ ai.
Không chụp màn hình ứng dụng ngân hàng rồi gửi cho người khác.
Đổi mật khẩu định kỳ đối với tài khoản ngân hàng, email và các dịch vụ công.
Kích hoạt xác thực hai lớp đối với các tài khoản quan trọng.
Kiểm tra kỹ đường dẫn trước khi đăng nhập vào các cổng dịch vụ công.
Chỉ cung cấp thông tin cá nhân khi biết rõ cơ quan, tổ chức thu thập có thẩm quyền và mục đích hợp pháp.
Nếu phát hiện thông tin cá nhân bị lộ thì phải làm gì?
Khi nghi ngờ dữ liệu cá nhân bị sử dụng trái phép, người dân không nên chủ quan.
Cần thực hiện ngay các bước sau:
Việc báo sớm không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của chính mình mà còn tạo điều kiện để cơ quan chức năng ngăn chặn các hành vi vi phạm đối với những người khác.
Trách nhiệm không chỉ thuộc về cơ quan quản lý
Thông tư 117/2026/TT-BCA đã tạo ra một quy trình quản lý dữ liệu chặt chẽ hơn.
Nhưng công nghệ hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế ý thức trách nhiệm của con người.
Một cú nhấp chuột sai, một lần chia sẻ thông tin không đúng quy định hay một phút lơ là của người được giao quản lý dữ liệu đều có thể ảnh hưởng đến quyền riêng tư của rất nhiều công dân.
Ngược lại, nếu mỗi cán bộ thực hiện đúng quy trình, mỗi cơ quan tăng cường kiểm tra, giám sát và mỗi người dân nâng cao ý thức bảo vệ thông tin của mình thì hệ thống dữ liệu quốc gia sẽ thực sự trở thành nền tảng phục vụ người dân, chứ không phải là nỗi lo về nguy cơ rò rỉ thông tin.
Dữ liệu cá nhân không chỉ là những con số trên màn hình máy tính. Đó là quyền riêng tư, danh dự, tài sản và sự an toàn của mỗi công dân. Bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng chính là bảo vệ quyền con người trong kỷ nguyên số.
BT: Hà Lê