Trong video, con đường nhỏ chạy qua khu dân cư được giới thiệu là “trục đường chiến lược”. Một bãi đất còn ngổn ngang cỏ dại được mô tả là “trung tâm đô thị tương lai”. Khu vực cách xa trường học, chợ và nơi làm việc lại được quảng cáo là “vị trí vàng để an cư và đầu tư”.
Người môi giới liên tục khẳng định:
“Anh không mua tuần này thì tuần sau giá khác.”
“Đường lớn sắp mở.”
“Quy hoạch gần như chắc chắn rồi.”
“Rất nhiều nhà đầu tư đang chờ xuống tiền.”
Nghe những lời ấy, người mua có cảm giác mình đang đứng trước một cơ hội chỉ xuất hiện một lần trong đời.
Nhưng khi được hỏi văn bản nào thể hiện việc mở đường, hồ sơ nào chứng minh quy hoạch, giá giao dịch thực tế trong khu vực ra sao, người môi giới không đưa ra được tài liệu cụ thể. Thứ duy nhất được nhắc đi nhắc lại là những cụm từ như “nghe thông tin”, “đang có chủ trương”, “sắp triển khai” và “người quen bên trong nói vậy”.
Người đàn ông cuối cùng không mua. Vài tháng sau, giá đất không tăng như lời giới thiệu. Con đường vẫn vậy, quy hoạch chưa được xác định, còn những người từng thúc giục ông xuống tiền cũng chuyển sang quảng cáo một khu vực khác.
Câu chuyện này không mới. Nó đã diễn ra dưới nhiều hình thức ở nhiều địa phương và qua nhiều giai đoạn của thị trường bất động sản.
Chính từ những câu chuyện như vậy, nghề môi giới bất động sản bị không ít người gọi bằng một cái tên vừa vui, vừa chua chát: “nghề nước bọt”.
Nhưng gọi cả nghề môi giới là “nghề nước bọt” có công bằng không?
Có lẽ là không.
Bởi nghề môi giới, nếu được thực hiện đúng nghĩa, là một nghề cần kiến thức, kỹ năng, dữ liệu, trách nhiệm và đạo đức. Tuy nhiên, để xã hội thay đổi cách nhìn, trước hết những người làm nghề phải chứng minh rằng giá trị của mình không chỉ nằm ở khả năng nói hay và chốt giao dịch.
Vì sao nghề môi giới bị gọi là “nghề nước bọt”?
Tên gọi này hình thành từ thực tế một bộ phận người bước vào thị trường bất động sản mà gần như không được đào tạo bài bản.
Chỉ cần có điện thoại, tài khoản mạng xã hội, một danh sách sản phẩm và vài câu quảng cáo hấp dẫn, một người đã có thể tự nhận mình là chuyên viên tư vấn bất động sản.
Có người chưa từng đọc kỹ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng vẫn tư vấn pháp lý.
Có người không nắm được quy hoạch nhưng vẫn cam kết đất sẽ tăng giá.
Có người chưa kiểm tra tình trạng tranh chấp, thế chấp, hạn chế giao dịch nhưng vẫn thúc giục khách hàng đặt cọc.
Cũng có người biết sản phẩm còn vướng mắc nhưng cố tình né tránh, chỉ tập trung mô tả khả năng sinh lời và khoản hoa hồng có thể nhận được.
Trong những trường hợp đó, lời nói không còn là công cụ tư vấn mà trở thành phương tiện dẫn dắt tâm lý.
Người mua càng thiếu thông tin, lời của người môi giới càng có sức nặng. Khi thị trường tăng nóng, nhiều lời nói thiếu căn cứ vẫn có thể được che lấp bởi việc giá đất tăng. Nhưng khi thị trường chững lại, thanh khoản suy giảm hoặc người mua cần sử dụng tài sản thực tế, các rủi ro mới dần lộ ra.
Vì vậy, “nghề nước bọt” thực chất không phải là tên gọi của nghề môi giới chân chính. Đó là cách xã hội phản ứng trước một kiểu hành nghề đặt kỹ năng nói trên kiến thức, đặt hoa hồng trên lợi ích khách hàng và đặt việc bán được hàng trên sự trung thực.
Thị trường hiện nay không còn dễ dàng cho những lời quảng cáo “có cánh”
Bất động sản là tài sản có giá trị lớn. Đối với nhiều gia đình, việc mua một căn nhà hoặc một mảnh đất có thể liên quan đến toàn bộ số tiền tích lũy trong nhiều năm, thậm chí phải vay ngân hàng và trả nợ trong thời gian dài.
Vì vậy, một lời tư vấn sai không chỉ khiến khách hàng mua nhầm một món hàng. Nó có thể làm đảo lộn kế hoạch tài chính, đời sống gia đình và tương lai của nhiều người.
Thị trường bất động sản hiện nay đang đòi hỏi người mua phải thận trọng hơn với pháp lý, giá trị sử dụng thực, khả năng tạo dòng tiền và mức độ phù hợp với nhu cầu. Người mua cũng có điều kiện tiếp cận nhiều nguồn thông tin hơn, từ dữ liệu quy hoạch, thông tin dự án, lịch sử giá đến phản ánh của cộng đồng dân cư.
Trong hoàn cảnh ấy, kiểu môi giới chỉ dựa vào lời nói, tạo cảm giác khan hiếm hoặc thúc ép khách hàng xuống tiền sẽ ngày càng khó tồn tại.
Một video đẹp có thể thu hút khách hàng ban đầu, nhưng không thể thay thế hồ sơ pháp lý.
Một bài quảng cáo do AI tạo ra có thể trôi chảy, nhưng không thể chứng minh quyền sở hữu.
Một chuyến tham quan thực tế ảo có thể giúp người mua hình dung không gian, nhưng không thể xác nhận bất động sản có tranh chấp, bị thế chấp hay nằm trong khu vực dự kiến thu hồi đất hay không.
Công nghệ có thể làm thay đổi phương thức môi giới. Tuy nhiên, nó không thể biến thông tin chưa được kiểm chứng thành sự thật.
Pháp luật đã đặt nghề môi giới vào khuôn khổ chuyên nghiệp hơn
Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 đã có hiệu lực từ ngày 1/8/2024 sau khi thời điểm thi hành được đẩy sớm hơn so với quy định ban đầu. Đây là một trong những nền tảng pháp lý quan trọng nhằm chuẩn hóa hoạt động kinh doanh và môi giới bất động sản.
Theo quy định hiện hành, cá nhân hành nghề môi giới bất động sản phải có chứng chỉ hành nghề và phải làm việc trong doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ sàn giao dịch bất động sản hoặc doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản. Điều đó đồng nghĩa với việc pháp luật không còn thừa nhận mô hình người môi giới hành nghề tự do, hoạt động riêng lẻ ngoài tổ chức như trước đây.
Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới cũng phải đáp ứng các điều kiện nhất định, có quy chế hoạt động và thực hiện việc cung cấp thông tin để cơ quan quản lý đăng tải trên hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản.
Những quy định này cho thấy nghề môi giới không còn được nhìn nhận đơn thuần là hoạt động giới thiệu người mua với người bán để lấy hoa hồng.
Đó là một hoạt động kinh doanh có điều kiện, được tổ chức trong khuôn khổ pháp luật và phải gắn với trách nhiệm cụ thể.
Tuy nhiên, chứng chỉ hành nghề chỉ là điều kiện đầu vào. Một tấm chứng chỉ không tự động tạo ra một môi giới có đạo đức. Điều quan trọng hơn là cách người đó sử dụng kiến thức và thực hiện trách nhiệm đối với khách hàng.
Môi giới phải cung cấp thông tin gì cho khách hàng?
Người môi giới chuyên nghiệp không chỉ có nhiệm vụ mở cửa cho khách xem nhà hoặc gửi vị trí mảnh đất.
Họ phải tìm hiểu và cung cấp trung thực những thông tin có ý nghĩa quyết định đối với giao dịch.
Trước hết là thông tin về người có quyền bán hoặc chuyển nhượng tài sản. Người đứng ra giao dịch có đúng là chủ sử dụng đất, chủ sở hữu nhà ở hay người được ủy quyền hợp pháp hay không?
Tiếp theo là tình trạng pháp lý của bất động sản. Tài sản đã có giấy chứng nhận chưa? Có đang thế chấp, bị ngăn chặn giao dịch, có tranh chấp hoặc thuộc trường hợp hạn chế chuyển nhượng hay không?
Một nội dung khác đặc biệt quan trọng là quy hoạch. Môi giới không được biến tin đồn, ý tưởng nghiên cứu hoặc thông tin chưa được cơ quan có thẩm quyền xác nhận thành lời cam kết chắc chắn với khách hàng.
Đối với nhà ở hình thành trong tương lai hoặc sản phẩm thuộc dự án, môi giới còn phải thận trọng kiểm tra điều kiện được đưa vào kinh doanh, thông tin chủ đầu tư, tiến độ, giấy phép, nghĩa vụ tài chính và các vấn đề liên quan.
Giá bán cũng phải được trình bày một cách có trách nhiệm. Việc chủ tài sản đưa ra mức giá nào là quyền của họ, nhưng môi giới không nên dùng giá rao bán của một vài sản phẩm để khẳng định đó là giá thị trường.
Một người môi giới có đạo đức phải phân biệt rõ:
- Đâu là thông tin đã được kiểm chứng;
- Đâu là nhận định nghề nghiệp;
- Đâu là dự báo;
- Đâu chỉ là tin đồn chưa có căn cứ.
Đó là ranh giới giữa tư vấn và dẫn dụ.
Không biết mà vẫn tư vấn có thể nguy hiểm không kém cố tình nói sai
Trong thực tế, có người môi giới cho rằng mình chỉ truyền đạt lại thông tin từ chủ đất hoặc chủ đầu tư nên không phải chịu trách nhiệm.
Cách hiểu này rất đáng lo ngại.
Khách hàng tìm đến môi giới chính vì tin rằng người môi giới có kiến thức và đã thực hiện bước kiểm tra cần thiết. Khi người môi giới nhắc lại một thông tin chưa được xác minh bằng giọng điệu khẳng định, khách hàng có thể coi đó là kết luận chuyên môn.
Do đó, câu nói “chủ đất bảo thế” không thể trở thành lý do để miễn trừ mọi trách nhiệm.
Người môi giới không nhất thiết phải thay thế luật sư, công chứng viên, cơ quan đăng ký đất đai hoặc tổ chức thẩm định giá. Nhưng họ phải nhận thức được giới hạn năng lực của mình.
Khi chưa đủ căn cứ, cần nói rõ là chưa đủ căn cứ.
Khi nội dung cần cơ quan chuyên môn xác nhận, phải hướng dẫn khách hàng kiểm tra.
Khi phát hiện dấu hiệu rủi ro, phải cảnh báo thay vì che giấu.
Trong nghề này, sự nguy hiểm đôi khi không chỉ đến từ người cố ý lừa khách hàng. Nó còn đến từ những người không hiểu rõ nhưng vẫn tư vấn như thể mình chắc chắn.
Đạo đức nghề nghiệp bắt đầu từ việc dám nói điều khách hàng không muốn nghe
Người mua thường muốn nghe rằng tài sản sẽ tăng giá, khu vực sắp phát triển, khoản đầu tư sẽ sinh lời và cơ hội gần như không có rủi ro.
Người bán muốn môi giới nói những điều có lợi nhất cho sản phẩm.
Doanh nghiệp muốn nhân viên đạt chỉ tiêu.
Môi giới muốn nhận hoa hồng.
Giữa những áp lực đó, đạo đức nghề nghiệp được thể hiện ở khả năng nói ra những điều không thuận lợi nhưng cần thiết.
Một mảnh đất có thể đẹp nhưng lối đi đang tranh chấp.
Một căn hộ có thể có giá hấp dẫn nhưng phí quản lý và chi phí sử dụng cao.
Một dự án có thể được quảng cáo tốt nhưng tiến độ chưa bảo đảm.
Một bất động sản có thể phù hợp để ở nhưng không phù hợp để đầu tư ngắn hạn.
Người môi giới có đạo đức phải nói rõ những vấn đề đó, kể cả khi lời cảnh báo có thể làm giao dịch chậm lại hoặc không thành công.
Hoa hồng chỉ được nhận một lần, nhưng hậu quả của lời tư vấn có thể theo khách hàng nhiều năm.
Một giao dịch không thành vì người môi giới trung thực chưa chắc là thất bại. Đôi khi, giúp khách hàng tránh được một giao dịch rủi ro chính là giá trị lớn nhất của nghề môi giới.
Trách nhiệm pháp lý không dừng lại ở việc bị thu hồi chứng chỉ
Khi cung cấp thông tin sai lệch, che giấu tình trạng của bất động sản hoặc vi phạm điều kiện hành nghề, cá nhân và doanh nghiệp môi giới có thể phải đối diện với nhiều dạng trách nhiệm khác nhau.
Trước hết là trách nhiệm hành chính.
Các hành vi như hành nghề không có chứng chỉ, cung cấp không đầy đủ hồ sơ và thông tin về bất động sản, môi giới sản phẩm chưa đủ điều kiện hoặc vi phạm quy định tổ chức hoạt động có thể bị xử lý theo pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng và kinh doanh bất động sản. Cơ quan quản lý từng cảnh báo và yêu cầu chấn chỉnh các hành vi không có chứng chỉ, rao bán tài sản chưa đủ điều kiện hoặc không cung cấp đầy đủ thông tin.
Tiếp theo là trách nhiệm dân sự.
Nếu thông tin hoặc hành vi của người môi giới gây thiệt hại cho khách hàng, vấn đề bồi thường có thể được đặt ra tùy theo thỏa thuận, quan hệ hợp đồng, mức độ lỗi và mối liên hệ giữa hành vi với thiệt hại thực tế.
Ví dụ, khách hàng đặt cọc vì được khẳng định sai rằng đất đủ điều kiện chuyển nhượng; mua tài sản vì người môi giới che giấu tranh chấp; hoặc thanh toán tiền dựa trên thông tin không đúng về pháp lý dự án. Khi đó, tranh chấp không chỉ diễn ra giữa người mua và người bán mà trách nhiệm của tổ chức, cá nhân môi giới cũng có thể được xem xét.
Trong trường hợp có dấu hiệu gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc giúp sức cho hành vi vi phạm nghiêm trọng, trách nhiệm hình sự cũng có thể phát sinh. Việc có bị xử lý hình sự hay không phải được cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá trên cơ sở hành vi, ý thức chủ quan, hậu quả và chứng cứ cụ thể.
Không nên tùy tiện quy kết mọi tư vấn sai đều là hành vi hình sự. Nhưng cũng không thể cho rằng người môi giới chỉ “nói vài câu” nên không phải chịu trách nhiệm.
Có những câu nói có thể khiến khách hàng quyết định giao hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ đồng. Khi lời nói trở thành yếu tố dẫn đến giao dịch, nó có thể mang theo hậu quả pháp lý.
Tiền đặt cọc – nơi lời nói dễ biến thành tranh chấp
Trong nhiều giao dịch bất động sản, môi giới tập trung thúc đẩy khách hàng đặt cọc thật nhanh.
Những câu quen thuộc thường được sử dụng là:
“Có khách khác đang chờ.”
“Anh chị cứ đặt cọc giữ chỗ rồi kiểm tra pháp lý sau.”
“Đặt cọc trước mới giữ được giá.”
“Giấy tờ chắc chắn không có vấn đề.”
Đây là thời điểm khách hàng dễ bị cuốn theo tâm lý sợ mất cơ hội nhất.
Nhưng khi đã ký giấy đặt cọc và chuyển tiền, vị thế của người mua thay đổi. Nếu sau đó phát hiện bất động sản có vấn đề, việc lấy lại tiền không phải lúc nào cũng thuận lợi.
Môi giới có trách nhiệm không nên thúc ép khách hàng đặt cọc trước khi các thông tin cơ bản được kiểm tra. Văn bản đặt cọc cũng cần ghi rõ chủ thể nhận cọc, thông tin tài sản, thời hạn ký hợp đồng, điều kiện hoàn trả tiền, trách nhiệm khi tài sản không đủ điều kiện giao dịch và cách xử lý nếu một bên vi phạm.
Đặc biệt, khách hàng cần thận trọng khi được yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân của môi giới mà không có văn bản xác định rõ người nhận, mục đích nhận và căn cứ ủy quyền.
Một giao dịch minh bạch không cần được xây dựng trên sự vội vàng.
Khi AI giúp “nước bọt” trở nên thuyết phục hơn
Trí tuệ nhân tạo đang mở ra nhiều cơ hội cho hoạt động môi giới bất động sản.
AI có thể hỗ trợ viết nội dung giới thiệu, phân loại khách hàng, dựng phối cảnh, xử lý hình ảnh, phân tích dữ liệu và chăm sóc khách hàng tự động.
Nhưng chính những khả năng đó cũng có thể bị lạm dụng.
Một căn nhà xuống cấp có thể được chỉnh sửa thành không gian sang trọng.
Một khu đất trống có thể được dựng thành khu đô thị tương lai.
Một nội dung dự báo có thể được viết bằng giọng văn chắc chắn như thông báo chính thức.
Một nhân vật ảo có thể xuất hiện trong video để quảng cáo liên tục mà người xem không biết ai chịu trách nhiệm về nội dung.
AI không tự xác minh giấy chứng nhận, không tự chịu trách nhiệm về quy hoạch và không bồi thường cho khách hàng khi quảng cáo sai.
Người nhập dữ liệu, sử dụng hình ảnh, phê duyệt nội dung và công bố thông tin mới là chủ thể phải chịu trách nhiệm.
Bởi vậy, chuyển đổi số không làm giảm yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp. Ngược lại, công nghệ càng mạnh thì trách nhiệm của người sử dụng càng lớn.
Doanh nghiệp môi giới nên xây dựng quy trình kiểm duyệt nội dung được tạo bằng AI; ghi chú rõ khi hình ảnh chỉ mang tính minh họa; không dựng cảnh khiến khách hàng hiểu nhầm về hiện trạng; lưu trữ nguồn dữ liệu; và xác định người chịu trách nhiệm trước khi nội dung được đăng tải.
Môi giới có phải bảo đảm bất động sản chắc chắn sinh lời?
Không.
Không ai có thể bảo đảm tuyệt đối rằng một bất động sản sẽ tăng giá trong tương lai.
Giá trị bất động sản chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố: kinh tế, tín dụng, lãi suất, quy hoạch, hạ tầng, nguồn cung, nhu cầu, pháp lý, khả năng khai thác và tâm lý thị trường.
Một môi giới có thể phân tích cơ hội và rủi ro trên cơ sở dữ liệu. Nhưng nếu khẳng định chắc chắn mức lợi nhuận, hứa bao tiêu không có căn cứ hoặc cam kết giá sẽ tăng theo một tỷ lệ cụ thể mà không có cơ chế bảo đảm rõ ràng thì khách hàng cần hết sức thận trọng.
Đặc biệt, không nên đánh đồng giá rao bán với giá giao dịch thành công.
Có những khu vực giá được đẩy lên bằng cách đăng nhiều tin giống nhau, tạo cảm giác mặt bằng giá đã thay đổi. Nếu người môi giới tiếp tục dùng những tin rao đó để thuyết phục khách hàng thì có thể hình thành một vòng tròn thổi giá mà không dựa trên nhu cầu thực.
Môi giới chuyên nghiệp phải giúp khách hàng nhìn thấy cả khả năng tăng giá lẫn khả năng giảm giá, cả cơ hội thanh khoản lẫn nguy cơ mắc kẹt dòng tiền.
Tư vấn đầu tư mà chỉ nói đến lợi nhuận, không nói đến rủi ro, chưa thể gọi là tư vấn đầy đủ.
Chứng chỉ hành nghề có đủ để lấy lại niềm tin?
Chứng chỉ là cần thiết, nhưng chưa đủ.
Một người có thể vượt qua kỳ sát hạch nhưng vẫn hành nghề thiếu trung thực.
Một doanh nghiệp có thể đáp ứng đủ điều kiện thành lập nhưng vẫn đặt doanh số cao hơn quyền lợi của khách hàng.
Do đó, quá trình chuyên nghiệp hóa cần được xây dựng trên ba tầng.
Tầng thứ nhất là điều kiện pháp lý: chứng chỉ, doanh nghiệp, quy chế hoạt động, hợp đồng dịch vụ và quản lý nhân sự.
Tầng thứ hai là năng lực chuyên môn: kiến thức đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản, thuế, tài chính, quy hoạch, công nghệ và kỹ năng kiểm tra hồ sơ.
Tầng thứ ba là đạo đức: trung thực, bảo mật thông tin, không xung đột lợi ích, không tạo thông tin sai lệch, không ép khách hàng và sẵn sàng chịu trách nhiệm.
Nếu chỉ có tầng thứ nhất mà thiếu hai tầng còn lại, việc chuẩn hóa nghề môi giới mới dừng ở hình thức.
Doanh nghiệp không thể đẩy hết trách nhiệm cho nhân viên
Khi xảy ra tranh chấp, một số doanh nghiệp có thể cho rằng lời tư vấn sai là hành vi riêng của nhân viên.
Tuy nhiên, nếu người môi giới làm việc trong doanh nghiệp, sử dụng thương hiệu, dữ liệu, văn phòng, tài khoản truyền thông hoặc sản phẩm do doanh nghiệp phân phối thì trách nhiệm quản lý của doanh nghiệp là vấn đề không thể bỏ qua.
Doanh nghiệp cần kiểm tra người hành nghề có chứng chỉ hay không; đào tạo quy trình cung cấp thông tin; lưu trữ hồ sơ sản phẩm; kiểm duyệt quảng cáo; kiểm soát việc nhận tiền; và có cơ chế tiếp nhận, giải quyết phản ánh của khách hàng.
Không thể một mặt hưởng lợi từ hoạt động bán hàng của nhân viên, mặt khác phủ nhận hoàn toàn trách nhiệm khi phát sinh hậu quả.
Một sàn giao dịch chuyên nghiệp phải bảo đảm khách hàng biết rõ mình đang làm việc với ai, người môi giới thuộc đơn vị nào, phí dịch vụ ra sao, tiền được chuyển cho ai và ai chịu trách nhiệm về thông tin cung cấp.
Người mua cũng phải tự bảo vệ mình
Yêu cầu môi giới có đạo đức không đồng nghĩa với việc người mua được phép giao toàn bộ trách nhiệm kiểm tra cho môi giới.
Trước khi đặt cọc, người mua nên kiểm tra giấy tờ gốc; xác minh chủ thể giao dịch; kiểm tra tình trạng thế chấp, tranh chấp, ngăn chặn; tìm hiểu quy hoạch tại cơ quan có thẩm quyền; khảo sát thực địa; so sánh giá; đọc kỹ hợp đồng; và tìm kiếm hỗ trợ pháp lý khi cần thiết.
Không nên đưa ra quyết định chỉ dựa vào video trên mạng xã hội, ảnh phối cảnh, lời cam kết miệng hoặc cảm giác “nhiều người đang tranh mua”.
Người mua cũng nên yêu cầu môi giới thể hiện những nội dung quan trọng bằng văn bản hoặc tin nhắn có thể lưu lại.
Nếu người môi giới khẳng định đất có quy hoạch thuận lợi, hãy yêu cầu căn cứ.
Nếu nói tài sản không thế chấp, hãy kiểm tra.
Nếu nói dự án đủ điều kiện bán, hãy yêu cầu hồ sơ.
Nếu hứa lợi nhuận, hãy hỏi ai chịu trách nhiệm khi lời hứa không thành hiện thực.
Sự thận trọng không làm mất cơ hội tốt. Nó giúp loại bỏ những cơ hội chỉ đẹp trong lời quảng cáo.
Đã đến lúc nghề môi giới được gọi đúng tên
Nghề môi giới bất động sản không nên bị coi thường.
Một người môi giới giỏi có thể giúp khách hàng tiết kiệm thời gian, tiếp cận đúng sản phẩm, hiểu rõ thị trường, nhận diện rủi ro và hoàn thành giao dịch an toàn.
Họ có thể là cầu nối giữa người bán và người mua, giữa chủ đầu tư và khách hàng, giữa tài sản và nhu cầu sử dụng thực.
Nhưng để được xã hội tôn trọng, người môi giới phải tự rời khỏi hình ảnh “nghề nước bọt”.
Không thể lấy lời nói thay cho hồ sơ.
Không thể lấy quan hệ thay cho pháp luật.
Không thể lấy công nghệ thay cho sự thật.
Không thể lấy hoa hồng làm lý do để bỏ qua rủi ro của khách hàng.
Giá trị của người môi giới không nằm ở việc nói được bao nhiêu lời hấp dẫn, mà ở số lượng thông tin chính xác họ cung cấp; số rủi ro họ giúp khách hàng nhận diện; và mức độ trách nhiệm họ thể hiện sau khi giao dịch đã hoàn thành.
Cuối câu chuyện tại quán nước, người đàn ông nói một câu rất giản dị:
“Tôi không trách người ta giới thiệu để bán hàng. Nhưng bán mảnh đất thật thì phải nói bằng thông tin thật.”
Có lẽ đó cũng là yêu cầu căn bản nhất đối với nghề môi giới bất động sản.
Khách hàng không đòi hỏi người môi giới phải dự báo đúng mọi biến động của thị trường. Họ chỉ cần người tư vấn không biến điều chưa biết thành điều chắc chắn, không biến tin đồn thành quy hoạch và không biến lòng tin của khách hàng thành khoản hoa hồng bằng mọi giá.
Khi chữ tín được đặt trước doanh số, kiến thức được đặt trước lời quảng cáo và trách nhiệm pháp lý được đặt sau mỗi lời tư vấn, nghề môi giới sẽ không còn là “nghề nước bọt”.
Khi đó, nó sẽ được nhìn nhận đúng nghĩa là một nghề chuyên môn – nơi mỗi lời nói đều phải được bảo đảm bằng hiểu biết, sự trung thực và trách nhiệm.
( Kỳ 2: Một chữ ký đặt cọc – Bao nhiêu giọt nước mắt phía sau?)
BT; HÀ LÊ
Ban Tư vấn pháp luật Thời Nét Số
Phạm Thanh Tòan
12/07/2026 19:07:29Người dùng
Chuyên đề: Nghề môi giới bất động sản – Khi “nước bọt” không thể thay thế chữ tín và trách nhiệm pháp lý
Câu chuyện cuối tuần: Mảnh đất đẹp nhất nằm trong lời người bán
Một buổi chiều cuối tuần, tại quán nước ven đường, người đàn ông trung niên đặt chiếc điện thoại lên bàn rồi mở cho chúng tôi xem một đoạn video quảng cáo đất.
Trong video, con đường nhỏ chạy qua khu dân cư được giới thiệu là “trục đường chiến lược”. Một bãi đất còn ngổn ngang cỏ dại được mô tả là “trung tâm đô thị tương lai”. Khu vực cách xa trường học, chợ và nơi làm việc lại được quảng cáo là “vị trí vàng để an cư và đầu tư”.
Người môi giới liên tục khẳng định:
“Anh không mua tuần này thì tuần sau giá khác.”
“Đường lớn sắp mở.”
“Quy hoạch gần như chắc chắn rồi.”
“Rất nhiều nhà đầu tư đang chờ xuống tiền.”
Nghe những lời ấy, người mua có cảm giác mình đang đứng trước một cơ hội chỉ xuất hiện một lần trong đời.
Nhưng khi được hỏi văn bản nào thể hiện việc mở đường, hồ sơ nào chứng minh quy hoạch, giá giao dịch thực tế trong khu vực ra sao, người môi giới không đưa ra được tài liệu cụ thể. Thứ duy nhất được nhắc đi nhắc lại là những cụm từ như “nghe thông tin”, “đang có chủ trương”, “sắp triển khai” và “người quen bên trong nói vậy”.
Người đàn ông cuối cùng không mua. Vài tháng sau, giá đất không tăng như lời giới thiệu. Con đường vẫn vậy, quy hoạch chưa được xác định, còn những người từng thúc giục ông xuống tiền cũng chuyển sang quảng cáo một khu vực khác.
Câu chuyện này không mới. Nó đã diễn ra dưới nhiều hình thức ở nhiều địa phương và qua nhiều giai đoạn của thị trường bất động sản.
Chính từ những câu chuyện như vậy, nghề môi giới bất động sản bị không ít người gọi bằng một cái tên vừa vui, vừa chua chát: “nghề nước bọt”.
Nhưng gọi cả nghề môi giới là “nghề nước bọt” có công bằng không?
Có lẽ là không.
Bởi nghề môi giới, nếu được thực hiện đúng nghĩa, là một nghề cần kiến thức, kỹ năng, dữ liệu, trách nhiệm và đạo đức. Tuy nhiên, để xã hội thay đổi cách nhìn, trước hết những người làm nghề phải chứng minh rằng giá trị của mình không chỉ nằm ở khả năng nói hay và chốt giao dịch.
Vì sao nghề môi giới bị gọi là “nghề nước bọt”?
Tên gọi này hình thành từ thực tế một bộ phận người bước vào thị trường bất động sản mà gần như không được đào tạo bài bản.
Chỉ cần có điện thoại, tài khoản mạng xã hội, một danh sách sản phẩm và vài câu quảng cáo hấp dẫn, một người đã có thể tự nhận mình là chuyên viên tư vấn bất động sản.
Có người chưa từng đọc kỹ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng vẫn tư vấn pháp lý.
Có người không nắm được quy hoạch nhưng vẫn cam kết đất sẽ tăng giá.
Có người chưa kiểm tra tình trạng tranh chấp, thế chấp, hạn chế giao dịch nhưng vẫn thúc giục khách hàng đặt cọc.
Cũng có người biết sản phẩm còn vướng mắc nhưng cố tình né tránh, chỉ tập trung mô tả khả năng sinh lời và khoản hoa hồng có thể nhận được.
Trong những trường hợp đó, lời nói không còn là công cụ tư vấn mà trở thành phương tiện dẫn dắt tâm lý.
Người mua càng thiếu thông tin, lời của người môi giới càng có sức nặng. Khi thị trường tăng nóng, nhiều lời nói thiếu căn cứ vẫn có thể được che lấp bởi việc giá đất tăng. Nhưng khi thị trường chững lại, thanh khoản suy giảm hoặc người mua cần sử dụng tài sản thực tế, các rủi ro mới dần lộ ra.
Vì vậy, “nghề nước bọt” thực chất không phải là tên gọi của nghề môi giới chân chính. Đó là cách xã hội phản ứng trước một kiểu hành nghề đặt kỹ năng nói trên kiến thức, đặt hoa hồng trên lợi ích khách hàng và đặt việc bán được hàng trên sự trung thực.
Thị trường hiện nay không còn dễ dàng cho những lời quảng cáo “có cánh”
Bất động sản là tài sản có giá trị lớn. Đối với nhiều gia đình, việc mua một căn nhà hoặc một mảnh đất có thể liên quan đến toàn bộ số tiền tích lũy trong nhiều năm, thậm chí phải vay ngân hàng và trả nợ trong thời gian dài.
Vì vậy, một lời tư vấn sai không chỉ khiến khách hàng mua nhầm một món hàng. Nó có thể làm đảo lộn kế hoạch tài chính, đời sống gia đình và tương lai của nhiều người.
Thị trường bất động sản hiện nay đang đòi hỏi người mua phải thận trọng hơn với pháp lý, giá trị sử dụng thực, khả năng tạo dòng tiền và mức độ phù hợp với nhu cầu. Người mua cũng có điều kiện tiếp cận nhiều nguồn thông tin hơn, từ dữ liệu quy hoạch, thông tin dự án, lịch sử giá đến phản ánh của cộng đồng dân cư.
Trong hoàn cảnh ấy, kiểu môi giới chỉ dựa vào lời nói, tạo cảm giác khan hiếm hoặc thúc ép khách hàng xuống tiền sẽ ngày càng khó tồn tại.
Một video đẹp có thể thu hút khách hàng ban đầu, nhưng không thể thay thế hồ sơ pháp lý.
Một bài quảng cáo do AI tạo ra có thể trôi chảy, nhưng không thể chứng minh quyền sở hữu.
Một chuyến tham quan thực tế ảo có thể giúp người mua hình dung không gian, nhưng không thể xác nhận bất động sản có tranh chấp, bị thế chấp hay nằm trong khu vực dự kiến thu hồi đất hay không.
Công nghệ có thể làm thay đổi phương thức môi giới. Tuy nhiên, nó không thể biến thông tin chưa được kiểm chứng thành sự thật.
Pháp luật đã đặt nghề môi giới vào khuôn khổ chuyên nghiệp hơn
Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 đã có hiệu lực từ ngày 1/8/2024 sau khi thời điểm thi hành được đẩy sớm hơn so với quy định ban đầu. Đây là một trong những nền tảng pháp lý quan trọng nhằm chuẩn hóa hoạt động kinh doanh và môi giới bất động sản.
Theo quy định hiện hành, cá nhân hành nghề môi giới bất động sản phải có chứng chỉ hành nghề và phải làm việc trong doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ sàn giao dịch bất động sản hoặc doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản. Điều đó đồng nghĩa với việc pháp luật không còn thừa nhận mô hình người môi giới hành nghề tự do, hoạt động riêng lẻ ngoài tổ chức như trước đây.
Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới cũng phải đáp ứng các điều kiện nhất định, có quy chế hoạt động và thực hiện việc cung cấp thông tin để cơ quan quản lý đăng tải trên hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản.
Những quy định này cho thấy nghề môi giới không còn được nhìn nhận đơn thuần là hoạt động giới thiệu người mua với người bán để lấy hoa hồng.
Đó là một hoạt động kinh doanh có điều kiện, được tổ chức trong khuôn khổ pháp luật và phải gắn với trách nhiệm cụ thể.
Tuy nhiên, chứng chỉ hành nghề chỉ là điều kiện đầu vào. Một tấm chứng chỉ không tự động tạo ra một môi giới có đạo đức. Điều quan trọng hơn là cách người đó sử dụng kiến thức và thực hiện trách nhiệm đối với khách hàng.
Môi giới phải cung cấp thông tin gì cho khách hàng?
Người môi giới chuyên nghiệp không chỉ có nhiệm vụ mở cửa cho khách xem nhà hoặc gửi vị trí mảnh đất.
Họ phải tìm hiểu và cung cấp trung thực những thông tin có ý nghĩa quyết định đối với giao dịch.
Trước hết là thông tin về người có quyền bán hoặc chuyển nhượng tài sản. Người đứng ra giao dịch có đúng là chủ sử dụng đất, chủ sở hữu nhà ở hay người được ủy quyền hợp pháp hay không?
Tiếp theo là tình trạng pháp lý của bất động sản. Tài sản đã có giấy chứng nhận chưa? Có đang thế chấp, bị ngăn chặn giao dịch, có tranh chấp hoặc thuộc trường hợp hạn chế chuyển nhượng hay không?
Một nội dung khác đặc biệt quan trọng là quy hoạch. Môi giới không được biến tin đồn, ý tưởng nghiên cứu hoặc thông tin chưa được cơ quan có thẩm quyền xác nhận thành lời cam kết chắc chắn với khách hàng.
Đối với nhà ở hình thành trong tương lai hoặc sản phẩm thuộc dự án, môi giới còn phải thận trọng kiểm tra điều kiện được đưa vào kinh doanh, thông tin chủ đầu tư, tiến độ, giấy phép, nghĩa vụ tài chính và các vấn đề liên quan.
Giá bán cũng phải được trình bày một cách có trách nhiệm. Việc chủ tài sản đưa ra mức giá nào là quyền của họ, nhưng môi giới không nên dùng giá rao bán của một vài sản phẩm để khẳng định đó là giá thị trường.
Một người môi giới có đạo đức phải phân biệt rõ:
Đó là ranh giới giữa tư vấn và dẫn dụ.
Không biết mà vẫn tư vấn có thể nguy hiểm không kém cố tình nói sai
Trong thực tế, có người môi giới cho rằng mình chỉ truyền đạt lại thông tin từ chủ đất hoặc chủ đầu tư nên không phải chịu trách nhiệm.
Cách hiểu này rất đáng lo ngại.
Khách hàng tìm đến môi giới chính vì tin rằng người môi giới có kiến thức và đã thực hiện bước kiểm tra cần thiết. Khi người môi giới nhắc lại một thông tin chưa được xác minh bằng giọng điệu khẳng định, khách hàng có thể coi đó là kết luận chuyên môn.
Do đó, câu nói “chủ đất bảo thế” không thể trở thành lý do để miễn trừ mọi trách nhiệm.
Người môi giới không nhất thiết phải thay thế luật sư, công chứng viên, cơ quan đăng ký đất đai hoặc tổ chức thẩm định giá. Nhưng họ phải nhận thức được giới hạn năng lực của mình.
Khi chưa đủ căn cứ, cần nói rõ là chưa đủ căn cứ.
Khi nội dung cần cơ quan chuyên môn xác nhận, phải hướng dẫn khách hàng kiểm tra.
Khi phát hiện dấu hiệu rủi ro, phải cảnh báo thay vì che giấu.
Trong nghề này, sự nguy hiểm đôi khi không chỉ đến từ người cố ý lừa khách hàng. Nó còn đến từ những người không hiểu rõ nhưng vẫn tư vấn như thể mình chắc chắn.
Đạo đức nghề nghiệp bắt đầu từ việc dám nói điều khách hàng không muốn nghe
Người mua thường muốn nghe rằng tài sản sẽ tăng giá, khu vực sắp phát triển, khoản đầu tư sẽ sinh lời và cơ hội gần như không có rủi ro.
Người bán muốn môi giới nói những điều có lợi nhất cho sản phẩm.
Doanh nghiệp muốn nhân viên đạt chỉ tiêu.
Môi giới muốn nhận hoa hồng.
Giữa những áp lực đó, đạo đức nghề nghiệp được thể hiện ở khả năng nói ra những điều không thuận lợi nhưng cần thiết.
Một mảnh đất có thể đẹp nhưng lối đi đang tranh chấp.
Một căn hộ có thể có giá hấp dẫn nhưng phí quản lý và chi phí sử dụng cao.
Một dự án có thể được quảng cáo tốt nhưng tiến độ chưa bảo đảm.
Một bất động sản có thể phù hợp để ở nhưng không phù hợp để đầu tư ngắn hạn.
Người môi giới có đạo đức phải nói rõ những vấn đề đó, kể cả khi lời cảnh báo có thể làm giao dịch chậm lại hoặc không thành công.
Hoa hồng chỉ được nhận một lần, nhưng hậu quả của lời tư vấn có thể theo khách hàng nhiều năm.
Một giao dịch không thành vì người môi giới trung thực chưa chắc là thất bại. Đôi khi, giúp khách hàng tránh được một giao dịch rủi ro chính là giá trị lớn nhất của nghề môi giới.
Trách nhiệm pháp lý không dừng lại ở việc bị thu hồi chứng chỉ
Khi cung cấp thông tin sai lệch, che giấu tình trạng của bất động sản hoặc vi phạm điều kiện hành nghề, cá nhân và doanh nghiệp môi giới có thể phải đối diện với nhiều dạng trách nhiệm khác nhau.
Trước hết là trách nhiệm hành chính.
Các hành vi như hành nghề không có chứng chỉ, cung cấp không đầy đủ hồ sơ và thông tin về bất động sản, môi giới sản phẩm chưa đủ điều kiện hoặc vi phạm quy định tổ chức hoạt động có thể bị xử lý theo pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng và kinh doanh bất động sản. Cơ quan quản lý từng cảnh báo và yêu cầu chấn chỉnh các hành vi không có chứng chỉ, rao bán tài sản chưa đủ điều kiện hoặc không cung cấp đầy đủ thông tin.
Tiếp theo là trách nhiệm dân sự.
Nếu thông tin hoặc hành vi của người môi giới gây thiệt hại cho khách hàng, vấn đề bồi thường có thể được đặt ra tùy theo thỏa thuận, quan hệ hợp đồng, mức độ lỗi và mối liên hệ giữa hành vi với thiệt hại thực tế.
Ví dụ, khách hàng đặt cọc vì được khẳng định sai rằng đất đủ điều kiện chuyển nhượng; mua tài sản vì người môi giới che giấu tranh chấp; hoặc thanh toán tiền dựa trên thông tin không đúng về pháp lý dự án. Khi đó, tranh chấp không chỉ diễn ra giữa người mua và người bán mà trách nhiệm của tổ chức, cá nhân môi giới cũng có thể được xem xét.
Trong trường hợp có dấu hiệu gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc giúp sức cho hành vi vi phạm nghiêm trọng, trách nhiệm hình sự cũng có thể phát sinh. Việc có bị xử lý hình sự hay không phải được cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá trên cơ sở hành vi, ý thức chủ quan, hậu quả và chứng cứ cụ thể.
Không nên tùy tiện quy kết mọi tư vấn sai đều là hành vi hình sự. Nhưng cũng không thể cho rằng người môi giới chỉ “nói vài câu” nên không phải chịu trách nhiệm.
Có những câu nói có thể khiến khách hàng quyết định giao hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ đồng. Khi lời nói trở thành yếu tố dẫn đến giao dịch, nó có thể mang theo hậu quả pháp lý.
Tiền đặt cọc – nơi lời nói dễ biến thành tranh chấp
Trong nhiều giao dịch bất động sản, môi giới tập trung thúc đẩy khách hàng đặt cọc thật nhanh.
Những câu quen thuộc thường được sử dụng là:
“Có khách khác đang chờ.”
“Anh chị cứ đặt cọc giữ chỗ rồi kiểm tra pháp lý sau.”
“Đặt cọc trước mới giữ được giá.”
“Giấy tờ chắc chắn không có vấn đề.”
Đây là thời điểm khách hàng dễ bị cuốn theo tâm lý sợ mất cơ hội nhất.
Nhưng khi đã ký giấy đặt cọc và chuyển tiền, vị thế của người mua thay đổi. Nếu sau đó phát hiện bất động sản có vấn đề, việc lấy lại tiền không phải lúc nào cũng thuận lợi.
Môi giới có trách nhiệm không nên thúc ép khách hàng đặt cọc trước khi các thông tin cơ bản được kiểm tra. Văn bản đặt cọc cũng cần ghi rõ chủ thể nhận cọc, thông tin tài sản, thời hạn ký hợp đồng, điều kiện hoàn trả tiền, trách nhiệm khi tài sản không đủ điều kiện giao dịch và cách xử lý nếu một bên vi phạm.
Đặc biệt, khách hàng cần thận trọng khi được yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân của môi giới mà không có văn bản xác định rõ người nhận, mục đích nhận và căn cứ ủy quyền.
Một giao dịch minh bạch không cần được xây dựng trên sự vội vàng.
Khi AI giúp “nước bọt” trở nên thuyết phục hơn
Trí tuệ nhân tạo đang mở ra nhiều cơ hội cho hoạt động môi giới bất động sản.
AI có thể hỗ trợ viết nội dung giới thiệu, phân loại khách hàng, dựng phối cảnh, xử lý hình ảnh, phân tích dữ liệu và chăm sóc khách hàng tự động.
Nhưng chính những khả năng đó cũng có thể bị lạm dụng.
Một căn nhà xuống cấp có thể được chỉnh sửa thành không gian sang trọng.
Một khu đất trống có thể được dựng thành khu đô thị tương lai.
Một nội dung dự báo có thể được viết bằng giọng văn chắc chắn như thông báo chính thức.
Một nhân vật ảo có thể xuất hiện trong video để quảng cáo liên tục mà người xem không biết ai chịu trách nhiệm về nội dung.
AI không tự xác minh giấy chứng nhận, không tự chịu trách nhiệm về quy hoạch và không bồi thường cho khách hàng khi quảng cáo sai.
Người nhập dữ liệu, sử dụng hình ảnh, phê duyệt nội dung và công bố thông tin mới là chủ thể phải chịu trách nhiệm.
Bởi vậy, chuyển đổi số không làm giảm yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp. Ngược lại, công nghệ càng mạnh thì trách nhiệm của người sử dụng càng lớn.
Doanh nghiệp môi giới nên xây dựng quy trình kiểm duyệt nội dung được tạo bằng AI; ghi chú rõ khi hình ảnh chỉ mang tính minh họa; không dựng cảnh khiến khách hàng hiểu nhầm về hiện trạng; lưu trữ nguồn dữ liệu; và xác định người chịu trách nhiệm trước khi nội dung được đăng tải.
Môi giới có phải bảo đảm bất động sản chắc chắn sinh lời?
Không.
Không ai có thể bảo đảm tuyệt đối rằng một bất động sản sẽ tăng giá trong tương lai.
Giá trị bất động sản chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố: kinh tế, tín dụng, lãi suất, quy hoạch, hạ tầng, nguồn cung, nhu cầu, pháp lý, khả năng khai thác và tâm lý thị trường.
Một môi giới có thể phân tích cơ hội và rủi ro trên cơ sở dữ liệu. Nhưng nếu khẳng định chắc chắn mức lợi nhuận, hứa bao tiêu không có căn cứ hoặc cam kết giá sẽ tăng theo một tỷ lệ cụ thể mà không có cơ chế bảo đảm rõ ràng thì khách hàng cần hết sức thận trọng.
Đặc biệt, không nên đánh đồng giá rao bán với giá giao dịch thành công.
Có những khu vực giá được đẩy lên bằng cách đăng nhiều tin giống nhau, tạo cảm giác mặt bằng giá đã thay đổi. Nếu người môi giới tiếp tục dùng những tin rao đó để thuyết phục khách hàng thì có thể hình thành một vòng tròn thổi giá mà không dựa trên nhu cầu thực.
Môi giới chuyên nghiệp phải giúp khách hàng nhìn thấy cả khả năng tăng giá lẫn khả năng giảm giá, cả cơ hội thanh khoản lẫn nguy cơ mắc kẹt dòng tiền.
Tư vấn đầu tư mà chỉ nói đến lợi nhuận, không nói đến rủi ro, chưa thể gọi là tư vấn đầy đủ.
Chứng chỉ hành nghề có đủ để lấy lại niềm tin?
Chứng chỉ là cần thiết, nhưng chưa đủ.
Một người có thể vượt qua kỳ sát hạch nhưng vẫn hành nghề thiếu trung thực.
Một doanh nghiệp có thể đáp ứng đủ điều kiện thành lập nhưng vẫn đặt doanh số cao hơn quyền lợi của khách hàng.
Do đó, quá trình chuyên nghiệp hóa cần được xây dựng trên ba tầng.
Tầng thứ nhất là điều kiện pháp lý: chứng chỉ, doanh nghiệp, quy chế hoạt động, hợp đồng dịch vụ và quản lý nhân sự.
Tầng thứ hai là năng lực chuyên môn: kiến thức đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản, thuế, tài chính, quy hoạch, công nghệ và kỹ năng kiểm tra hồ sơ.
Tầng thứ ba là đạo đức: trung thực, bảo mật thông tin, không xung đột lợi ích, không tạo thông tin sai lệch, không ép khách hàng và sẵn sàng chịu trách nhiệm.
Nếu chỉ có tầng thứ nhất mà thiếu hai tầng còn lại, việc chuẩn hóa nghề môi giới mới dừng ở hình thức.
Doanh nghiệp không thể đẩy hết trách nhiệm cho nhân viên
Khi xảy ra tranh chấp, một số doanh nghiệp có thể cho rằng lời tư vấn sai là hành vi riêng của nhân viên.
Tuy nhiên, nếu người môi giới làm việc trong doanh nghiệp, sử dụng thương hiệu, dữ liệu, văn phòng, tài khoản truyền thông hoặc sản phẩm do doanh nghiệp phân phối thì trách nhiệm quản lý của doanh nghiệp là vấn đề không thể bỏ qua.
Doanh nghiệp cần kiểm tra người hành nghề có chứng chỉ hay không; đào tạo quy trình cung cấp thông tin; lưu trữ hồ sơ sản phẩm; kiểm duyệt quảng cáo; kiểm soát việc nhận tiền; và có cơ chế tiếp nhận, giải quyết phản ánh của khách hàng.
Không thể một mặt hưởng lợi từ hoạt động bán hàng của nhân viên, mặt khác phủ nhận hoàn toàn trách nhiệm khi phát sinh hậu quả.
Một sàn giao dịch chuyên nghiệp phải bảo đảm khách hàng biết rõ mình đang làm việc với ai, người môi giới thuộc đơn vị nào, phí dịch vụ ra sao, tiền được chuyển cho ai và ai chịu trách nhiệm về thông tin cung cấp.
Người mua cũng phải tự bảo vệ mình
Yêu cầu môi giới có đạo đức không đồng nghĩa với việc người mua được phép giao toàn bộ trách nhiệm kiểm tra cho môi giới.
Trước khi đặt cọc, người mua nên kiểm tra giấy tờ gốc; xác minh chủ thể giao dịch; kiểm tra tình trạng thế chấp, tranh chấp, ngăn chặn; tìm hiểu quy hoạch tại cơ quan có thẩm quyền; khảo sát thực địa; so sánh giá; đọc kỹ hợp đồng; và tìm kiếm hỗ trợ pháp lý khi cần thiết.
Không nên đưa ra quyết định chỉ dựa vào video trên mạng xã hội, ảnh phối cảnh, lời cam kết miệng hoặc cảm giác “nhiều người đang tranh mua”.
Người mua cũng nên yêu cầu môi giới thể hiện những nội dung quan trọng bằng văn bản hoặc tin nhắn có thể lưu lại.
Nếu người môi giới khẳng định đất có quy hoạch thuận lợi, hãy yêu cầu căn cứ.
Nếu nói tài sản không thế chấp, hãy kiểm tra.
Nếu nói dự án đủ điều kiện bán, hãy yêu cầu hồ sơ.
Nếu hứa lợi nhuận, hãy hỏi ai chịu trách nhiệm khi lời hứa không thành hiện thực.
Sự thận trọng không làm mất cơ hội tốt. Nó giúp loại bỏ những cơ hội chỉ đẹp trong lời quảng cáo.
Đã đến lúc nghề môi giới được gọi đúng tên
Nghề môi giới bất động sản không nên bị coi thường.
Một người môi giới giỏi có thể giúp khách hàng tiết kiệm thời gian, tiếp cận đúng sản phẩm, hiểu rõ thị trường, nhận diện rủi ro và hoàn thành giao dịch an toàn.
Họ có thể là cầu nối giữa người bán và người mua, giữa chủ đầu tư và khách hàng, giữa tài sản và nhu cầu sử dụng thực.
Nhưng để được xã hội tôn trọng, người môi giới phải tự rời khỏi hình ảnh “nghề nước bọt”.
Không thể lấy lời nói thay cho hồ sơ.
Không thể lấy quan hệ thay cho pháp luật.
Không thể lấy công nghệ thay cho sự thật.
Không thể lấy hoa hồng làm lý do để bỏ qua rủi ro của khách hàng.
Giá trị của người môi giới không nằm ở việc nói được bao nhiêu lời hấp dẫn, mà ở số lượng thông tin chính xác họ cung cấp; số rủi ro họ giúp khách hàng nhận diện; và mức độ trách nhiệm họ thể hiện sau khi giao dịch đã hoàn thành.
Cuối câu chuyện tại quán nước, người đàn ông nói một câu rất giản dị:
“Tôi không trách người ta giới thiệu để bán hàng. Nhưng bán mảnh đất thật thì phải nói bằng thông tin thật.”
Có lẽ đó cũng là yêu cầu căn bản nhất đối với nghề môi giới bất động sản.
Khách hàng không đòi hỏi người môi giới phải dự báo đúng mọi biến động của thị trường. Họ chỉ cần người tư vấn không biến điều chưa biết thành điều chắc chắn, không biến tin đồn thành quy hoạch và không biến lòng tin của khách hàng thành khoản hoa hồng bằng mọi giá.
Khi chữ tín được đặt trước doanh số, kiến thức được đặt trước lời quảng cáo và trách nhiệm pháp lý được đặt sau mỗi lời tư vấn, nghề môi giới sẽ không còn là “nghề nước bọt”.
Khi đó, nó sẽ được nhìn nhận đúng nghĩa là một nghề chuyên môn – nơi mỗi lời nói đều phải được bảo đảm bằng hiểu biết, sự trung thực và trách nhiệm.
( Kỳ 2: Một chữ ký đặt cọc – Bao nhiêu giọt nước mắt phía sau?)
BT; HÀ LÊ
Ban Tư vấn pháp luật Thời Nét Số