Ngày đầu trở lại thành phố sau chuyến công tác, tôi có hai cuộc gặp rất tình cờ.
Hai con người, hai công việc tưởng chẳng liên quan gì đến nhau. Nhưng sau vài câu chuyện, tôi lại thấy giữa họ có một sợi dây chung: đó là câu chuyện mưu sinh và sức chịu đựng của người lao động giữa một thành phố có mức sống ngày càng cao.
Người thứ nhất: Đi tìm khách mua những căn hộ tiền tỷ
Tại một quán cà phê, tôi gặp một người làm thị trường cho một doanh nghiệp bất động sản lớn.
Công việc của anh khá đơn giản khi nghe kể: đi đến các quán ăn, quán cà phê, những nơi đông người để phát tờ rơi, giới thiệu các dự án căn hộ cao cấp và tìm kiếm khách hàng có nhu cầu.
Tôi hỏi:
– Lương được bao nhiêu?
Anh nói mức lương cứng khoảng 8 triệu đồng/tháng, còn thu nhập cao hơn hay không phải trông vào hiệu quả bán hàng.
Tôi hơi bất ngờ.
Bất động sản vốn là lĩnh vực có giá trị giao dịch rất lớn. Một căn hộ có thể trị giá vài tỷ, thậm chí hàng chục tỷ đồng. Vậy mà đến lúc này, những doanh nghiệp lớn vẫn phải đưa nhân viên xuống tận quán ăn, quán cà phê, phát từng tờ giới thiệu để tìm kiếm khách hàng.
Có lẽ đây cũng là một lát cắt đáng suy nghĩ về thị trường bất động sản hiện nay.
Những số liệu thị trường công bố trong tháng 8/2026 cho thấy nguồn cung căn hộ TP.HCM đang có dấu hiệu phục hồi, nhưng giao dịch chưa thực sự sôi động. Trong nửa đầu năm 2026, nguồn cung mới khoảng 3.700 căn; riêng quý II khoảng 1.800 căn. Đáng chú ý, phần lớn nguồn cung mới vẫn nằm ở phân khúc giá cao. Có báo cáo cho thấy 80% nguồn cung mới vượt mức 120 triệu đồng/m², trong khi tỷ lệ hấp thụ toàn thị trường đến hết quý II chỉ khoảng 32%.
Như vậy, câu chuyện không hẳn là “không có nhà để bán”, mà dường như đang chuyển thành “có nhà, nhưng tìm người đủ khả năng và sẵn sàng mua ngày càng khó hơn”.
Vì vậy, việc nhân viên bất động sản phải xuống tận quán cà phê, quán ăn, tiếp cận từng khách hàng cũng không có gì khó hiểu.
Đó là lúc thị trường buộc người bán phải đi tìm người mua, thay vì chỉ ngồi chờ người mua tìm đến.
Người thứ hai: Ban ngày phụ xe, ban đêm chạy xe công nghệ
Rời quán cà phê, tôi gọi một chuyến xe công nghệ.
Người tài xế khá cởi mở. Trên đường đi, hai anh em nói chuyện.
Anh quê Hậu Giang, hai vợ chồng lên thành phố làm ăn, thuê một căn phòng trọ khoảng 2 triệu đồng/tháng. Gia đình có một đứa con đang học lớp 7.
Ban ngày anh làm phụ xe giao hàng, thu nhập khoảng 8 triệu đồng/tháng.
Buổi tối, nếu còn sức thì lại khoác áo chạy xe.
Anh kể:
– Bữa nào may thì được hai, ba trăm ngàn. Bữa ít khách thì vài chục ngàn thôi anh.
Tôi nghe mà nghĩ đến người nhân viên bất động sản vừa gặp.
Một người nhận lương cứng khoảng 8 triệu đồng để đi tìm khách mua căn hộ tiền tỷ.
Một người cũng khoảng 8 triệu đồng tiền lương, tối phải chạy thêm từng cuốc xe để lo tiền trọ, tiền ăn và việc học cho con.
Cùng một thành phố, nhưng khoảng cách giữa một căn hộ được rao bán và khả năng mua nhà của người lao động có khi xa hơn rất nhiều so với quãng đường chiếc xe máy đang chở tôi đi.
Rồi câu chuyện chuyển sang bộ sách lớp 7
Tôi hỏi anh:
– Năm nay thành phố có chính sách cho học sinh mượn sách giáo khoa miễn phí, vậy cũng đỡ được một khoản chứ?
Anh đáp ngay:
– Đâu có mượn anh. Nhà em vẫn mua hết.
Theo anh kể, tiền sách cùng một số khoản chuẩn bị đầu năm, trong đó có đồng phục, vào khoảng 1,8 triệu đồng.
Tôi hỏi tại sao không đăng ký mượn.
Anh nói đại ý rằng thủ tục, cam kết bảo quản khiến gia đình ngại. Trẻ con học thì thế nào cũng có lúc ghi, vẽ, làm nhàu sách. Anh sợ cuối năm hư hỏng rồi phải đền nên thôi, mua luôn cho yên tâm.
Tôi mới nói với anh rằng chính sách hiện nay không phải cứ sách có dấu vết sử dụng là bắt phụ huynh mua lại nguyên bộ.
Theo cơ chế TP.HCM triển khai năm học 2026–2027, học sinh được mượn sách giáo khoa tại thư viện trường và hoàn trả sau năm học. Thành phố cũng không cho phép thu tiền đặt cọc, phí bảo quản hay phí thư viện liên quan đến việc mượn sách. Trường hợp sách bị mất hoặc hư hỏng thì việc bồi thường được xác định theo mức độ, với các mức tương ứng 80%, 50% hoặc 20% giá trị sách; không phải mặc nhiên cứ hư là đền 100%.
Thực tế, trước đó nhiều trường tại TP.HCM cũng đã triển khai khảo sát nhu cầu mượn sách của phụ huynh, học sinh. Có trường đề nghị 100% phụ huynh tham gia khảo sát để xác định nhu cầu thực tế.
Vậy tại sao người cha chạy xe tôi gặp lại nói:
“Hầu như phụ huynh đều mua cả anh ơi”?
Tôi không vội kết luận.
Bởi một câu chuyện của một phụ huynh không thể đại diện cho tất cả các trường và cũng chưa đủ căn cứ để nói rằng chủ trương không được thực hiện.
Nhưng nó đặt ra một câu hỏi đáng để tìm hiểu.
Chính sách tốt, nhưng quan trọng là người dân có dám sử dụng hay không
TP.HCM đã có một chủ trương rất đáng ghi nhận: dùng ngân sách để mua sách, đưa vào thư viện và cho học sinh mượn – trả, tái sử dụng nhiều năm. Đối tượng áp dụng năm học 2026–2027 được mở rộng tới học sinh phổ thông tại cả cơ sở công lập và tư thục thực hiện chương trình giáo dục theo quy định.
Đây không chỉ là câu chuyện vài trăm nghìn đồng tiền sách.
Với gia đình khá giả, số tiền ấy có thể không đáng kể.
Nhưng với một gia đình thuê phòng trọ 2 triệu đồng mỗi tháng, người cha ban ngày phụ xe, tối chạy thêm xe công nghệ, thì vài trăm nghìn hay một triệu đồng đều là tiền.
Vấn đề tôi băn khoăn là:
Khi chủ trương đã có, vì sao một bộ phận phụ huynh vẫn lựa chọn mua sách thay vì mượn?
Có phải họ chưa được giải thích đầy đủ?
Có phải cách thông tin về trách nhiệm bảo quản và bồi thường khiến phụ huynh cảm thấy mượn sách là thêm một áp lực?
Hay đơn giản là cha mẹ muốn con mình được tự do ghi chú, đánh dấu vào sách nên chủ động mua?
Cũng có thể nguồn sách tại một số thời điểm, một số trường chưa đáp ứng ngay toàn bộ nhu cầu thực tế.
Tất cả đều là những khả năng cần được tìm hiểu bằng số liệu và phản ánh cụ thể, không nên vội quy trách nhiệm cho nhà trường hay giáo viên khi chưa có căn cứ.
Nhưng có một điều đáng suy nghĩ:
Một chính sách an sinh chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi người được hưởng hiểu rõ quyền lợi của mình, dễ dàng tiếp cận và không cảm thấy e ngại khi sử dụng quyền lợi ấy.
Hai mức lương 8 triệu và câu chuyện phía sau thành phố
Cuối ngày, tôi cứ nhớ mãi hai con người mình tình cờ gặp.
Một người lương cứng 8 triệu đồng, đi từng quán cà phê tìm người mua những căn hộ cao cấp.
Một người lương khoảng 8 triệu đồng, tối lại chạy thêm xe để nuôi gia đình và lo cho đứa con lớp 7.
Một bên là những căn nhà trị giá hàng tỷ đồng đang cần tìm khách.
Một bên là người lao động phải tính toán từng khoản tiền sách, tiền đồng phục, tiền phòng trọ.
Có lẽ đó cũng chính là một lát cắt của kinh tế đô thị hôm nay:
Thị trường không thiếu hàng hóa đắt tiền, nhưng điều xã hội cần quan tâm hơn là sức mua và khả năng tiếp cận những nhu cầu thiết yếu của người dân bình thường.
Bất động sản muốn phát triển bền vững thì cuối cùng vẫn phải quay về khả năng chi trả thật của người mua.
Chính sách giáo dục muốn nhân văn thì cuối cùng cũng phải được đo bằng việc một người cha chạy xe công nghệ có thực sự giảm được vài trăm nghìn đồng tiền sách cho con hay không.
Chính sách trên giấy có thể rất đúng.
Nhưng từ văn bản đến cuộc sống đôi khi vẫn còn một quãng đường.
Và quãng đường ấy dài hay ngắn, có lẽ chỉ những người dân trực tiếp đi qua mới trả lời đầy đủ nhất.
Chuyện cuối tuần xin dừng ở đây bằng một câu hỏi mở:
Nếu quý phụ huynh có con đang học tại TP.HCM trong năm học 2026–2027, xin chia sẻ thực tế tại trường của con mình:
Nhà trường có thông báo rõ việc mượn sách giáo khoa miễn phí không? Thủ tục có thuận tiện không? Gia đình đã chọn mượn hay vẫn phải mua? Nếu không mượn, lý do thực sự là gì?
Những ý kiến từ chính phụ huynh sẽ giúp chúng ta nhìn câu chuyện khách quan hơn — để một chính sách tốt không chỉ dừng lại ở chủ trương, mà thực sự đến được với từng gia đình.
HÀ LÊ
“Chuyện cuối tuần – Thời Nét Số"
Lê Thảo Nguyên
05/09/2026 19:31:48Người dùng
CHUYỆN CUỐI TUẦN
Ngày đầu trở lại thành phố sau chuyến công tác, tôi có hai cuộc gặp rất tình cờ.
Hai con người, hai công việc tưởng chẳng liên quan gì đến nhau. Nhưng sau vài câu chuyện, tôi lại thấy giữa họ có một sợi dây chung: đó là câu chuyện mưu sinh và sức chịu đựng của người lao động giữa một thành phố có mức sống ngày càng cao.
Người thứ nhất: Đi tìm khách mua những căn hộ tiền tỷ
Tại một quán cà phê, tôi gặp một người làm thị trường cho một doanh nghiệp bất động sản lớn.
Công việc của anh khá đơn giản khi nghe kể: đi đến các quán ăn, quán cà phê, những nơi đông người để phát tờ rơi, giới thiệu các dự án căn hộ cao cấp và tìm kiếm khách hàng có nhu cầu.
Tôi hỏi:
– Lương được bao nhiêu?
Anh nói mức lương cứng khoảng 8 triệu đồng/tháng, còn thu nhập cao hơn hay không phải trông vào hiệu quả bán hàng.
Tôi hơi bất ngờ.
Bất động sản vốn là lĩnh vực có giá trị giao dịch rất lớn. Một căn hộ có thể trị giá vài tỷ, thậm chí hàng chục tỷ đồng. Vậy mà đến lúc này, những doanh nghiệp lớn vẫn phải đưa nhân viên xuống tận quán ăn, quán cà phê, phát từng tờ giới thiệu để tìm kiếm khách hàng.
Có lẽ đây cũng là một lát cắt đáng suy nghĩ về thị trường bất động sản hiện nay.
Những số liệu thị trường công bố trong tháng 8/2026 cho thấy nguồn cung căn hộ TP.HCM đang có dấu hiệu phục hồi, nhưng giao dịch chưa thực sự sôi động. Trong nửa đầu năm 2026, nguồn cung mới khoảng 3.700 căn; riêng quý II khoảng 1.800 căn. Đáng chú ý, phần lớn nguồn cung mới vẫn nằm ở phân khúc giá cao. Có báo cáo cho thấy 80% nguồn cung mới vượt mức 120 triệu đồng/m², trong khi tỷ lệ hấp thụ toàn thị trường đến hết quý II chỉ khoảng 32%.
Như vậy, câu chuyện không hẳn là “không có nhà để bán”, mà dường như đang chuyển thành “có nhà, nhưng tìm người đủ khả năng và sẵn sàng mua ngày càng khó hơn”.
Vì vậy, việc nhân viên bất động sản phải xuống tận quán cà phê, quán ăn, tiếp cận từng khách hàng cũng không có gì khó hiểu.
Đó là lúc thị trường buộc người bán phải đi tìm người mua, thay vì chỉ ngồi chờ người mua tìm đến.
Người thứ hai: Ban ngày phụ xe, ban đêm chạy xe công nghệ
Rời quán cà phê, tôi gọi một chuyến xe công nghệ.
Người tài xế khá cởi mở. Trên đường đi, hai anh em nói chuyện.
Anh quê Hậu Giang, hai vợ chồng lên thành phố làm ăn, thuê một căn phòng trọ khoảng 2 triệu đồng/tháng. Gia đình có một đứa con đang học lớp 7.
Ban ngày anh làm phụ xe giao hàng, thu nhập khoảng 8 triệu đồng/tháng.
Buổi tối, nếu còn sức thì lại khoác áo chạy xe.
Anh kể:
– Bữa nào may thì được hai, ba trăm ngàn. Bữa ít khách thì vài chục ngàn thôi anh.
Tôi nghe mà nghĩ đến người nhân viên bất động sản vừa gặp.
Một người nhận lương cứng khoảng 8 triệu đồng để đi tìm khách mua căn hộ tiền tỷ.
Một người cũng khoảng 8 triệu đồng tiền lương, tối phải chạy thêm từng cuốc xe để lo tiền trọ, tiền ăn và việc học cho con.
Cùng một thành phố, nhưng khoảng cách giữa một căn hộ được rao bán và khả năng mua nhà của người lao động có khi xa hơn rất nhiều so với quãng đường chiếc xe máy đang chở tôi đi.
Rồi câu chuyện chuyển sang bộ sách lớp 7
Tôi hỏi anh:
– Năm nay thành phố có chính sách cho học sinh mượn sách giáo khoa miễn phí, vậy cũng đỡ được một khoản chứ?
Anh đáp ngay:
– Đâu có mượn anh. Nhà em vẫn mua hết.
Theo anh kể, tiền sách cùng một số khoản chuẩn bị đầu năm, trong đó có đồng phục, vào khoảng 1,8 triệu đồng.
Tôi hỏi tại sao không đăng ký mượn.
Anh nói đại ý rằng thủ tục, cam kết bảo quản khiến gia đình ngại. Trẻ con học thì thế nào cũng có lúc ghi, vẽ, làm nhàu sách. Anh sợ cuối năm hư hỏng rồi phải đền nên thôi, mua luôn cho yên tâm.
Tôi mới nói với anh rằng chính sách hiện nay không phải cứ sách có dấu vết sử dụng là bắt phụ huynh mua lại nguyên bộ.
Theo cơ chế TP.HCM triển khai năm học 2026–2027, học sinh được mượn sách giáo khoa tại thư viện trường và hoàn trả sau năm học. Thành phố cũng không cho phép thu tiền đặt cọc, phí bảo quản hay phí thư viện liên quan đến việc mượn sách. Trường hợp sách bị mất hoặc hư hỏng thì việc bồi thường được xác định theo mức độ, với các mức tương ứng 80%, 50% hoặc 20% giá trị sách; không phải mặc nhiên cứ hư là đền 100%.
Thực tế, trước đó nhiều trường tại TP.HCM cũng đã triển khai khảo sát nhu cầu mượn sách của phụ huynh, học sinh. Có trường đề nghị 100% phụ huynh tham gia khảo sát để xác định nhu cầu thực tế.
Vậy tại sao người cha chạy xe tôi gặp lại nói:
“Hầu như phụ huynh đều mua cả anh ơi”?
Tôi không vội kết luận.
Bởi một câu chuyện của một phụ huynh không thể đại diện cho tất cả các trường và cũng chưa đủ căn cứ để nói rằng chủ trương không được thực hiện.
Nhưng nó đặt ra một câu hỏi đáng để tìm hiểu.
Chính sách tốt, nhưng quan trọng là người dân có dám sử dụng hay không
TP.HCM đã có một chủ trương rất đáng ghi nhận: dùng ngân sách để mua sách, đưa vào thư viện và cho học sinh mượn – trả, tái sử dụng nhiều năm. Đối tượng áp dụng năm học 2026–2027 được mở rộng tới học sinh phổ thông tại cả cơ sở công lập và tư thục thực hiện chương trình giáo dục theo quy định.
Đây không chỉ là câu chuyện vài trăm nghìn đồng tiền sách.
Với gia đình khá giả, số tiền ấy có thể không đáng kể.
Nhưng với một gia đình thuê phòng trọ 2 triệu đồng mỗi tháng, người cha ban ngày phụ xe, tối chạy thêm xe công nghệ, thì vài trăm nghìn hay một triệu đồng đều là tiền.
Vấn đề tôi băn khoăn là:
Khi chủ trương đã có, vì sao một bộ phận phụ huynh vẫn lựa chọn mua sách thay vì mượn?
Có phải họ chưa được giải thích đầy đủ?
Có phải cách thông tin về trách nhiệm bảo quản và bồi thường khiến phụ huynh cảm thấy mượn sách là thêm một áp lực?
Hay đơn giản là cha mẹ muốn con mình được tự do ghi chú, đánh dấu vào sách nên chủ động mua?
Cũng có thể nguồn sách tại một số thời điểm, một số trường chưa đáp ứng ngay toàn bộ nhu cầu thực tế.
Tất cả đều là những khả năng cần được tìm hiểu bằng số liệu và phản ánh cụ thể, không nên vội quy trách nhiệm cho nhà trường hay giáo viên khi chưa có căn cứ.
Nhưng có một điều đáng suy nghĩ:
Một chính sách an sinh chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi người được hưởng hiểu rõ quyền lợi của mình, dễ dàng tiếp cận và không cảm thấy e ngại khi sử dụng quyền lợi ấy.
Hai mức lương 8 triệu và câu chuyện phía sau thành phố
Cuối ngày, tôi cứ nhớ mãi hai con người mình tình cờ gặp.
Một người lương cứng 8 triệu đồng, đi từng quán cà phê tìm người mua những căn hộ cao cấp.
Một người lương khoảng 8 triệu đồng, tối lại chạy thêm xe để nuôi gia đình và lo cho đứa con lớp 7.
Một bên là những căn nhà trị giá hàng tỷ đồng đang cần tìm khách.
Một bên là người lao động phải tính toán từng khoản tiền sách, tiền đồng phục, tiền phòng trọ.
Có lẽ đó cũng chính là một lát cắt của kinh tế đô thị hôm nay:
Thị trường không thiếu hàng hóa đắt tiền, nhưng điều xã hội cần quan tâm hơn là sức mua và khả năng tiếp cận những nhu cầu thiết yếu của người dân bình thường.
Bất động sản muốn phát triển bền vững thì cuối cùng vẫn phải quay về khả năng chi trả thật của người mua.
Chính sách giáo dục muốn nhân văn thì cuối cùng cũng phải được đo bằng việc một người cha chạy xe công nghệ có thực sự giảm được vài trăm nghìn đồng tiền sách cho con hay không.
Chính sách trên giấy có thể rất đúng.
Nhưng từ văn bản đến cuộc sống đôi khi vẫn còn một quãng đường.
Và quãng đường ấy dài hay ngắn, có lẽ chỉ những người dân trực tiếp đi qua mới trả lời đầy đủ nhất.
Chuyện cuối tuần xin dừng ở đây bằng một câu hỏi mở:
Nếu quý phụ huynh có con đang học tại TP.HCM trong năm học 2026–2027, xin chia sẻ thực tế tại trường của con mình:
Nhà trường có thông báo rõ việc mượn sách giáo khoa miễn phí không? Thủ tục có thuận tiện không? Gia đình đã chọn mượn hay vẫn phải mua? Nếu không mượn, lý do thực sự là gì?
Những ý kiến từ chính phụ huynh sẽ giúp chúng ta nhìn câu chuyện khách quan hơn — để một chính sách tốt không chỉ dừng lại ở chủ trương, mà thực sự đến được với từng gia đình.
HÀ LÊ
“Chuyện cuối tuần – Thời Nét Số"