Một cây cầu được xây dựng khoảng 10 năm nay được tháo dỡ để xây dựng công trình mới phục vụ yêu cầu mở rộng hạ tầng. Phát triển là cần thiết, nhưng từ thực tế này đang đặt ra hai câu hỏi đáng suy ngẫm: Vì sao một công trình còn tương đối mới đã phải “khai tử”? Và khi phải đóng cầu để thi công, việc cảnh báo, phân luồng giao thông đã thực sự thuận tiện cho người dân hay chưa?
Khi tuổi thọ của quy hoạch ngắn hơn tuổi thọ công trình
Không ai phủ nhận nhu cầu mở rộng đường sá, cầu cống khi đô thị phát triển, dân cư đông lên và phương tiện giao thông ngày càng tăng.
Nhưng một công trình cầu mới được xây dựng khoảng 10 năm đã phải tháo dỡ cũng là một thực tế cần được nhìn nhận dưới góc độ hiệu quả đầu tư và tầm nhìn quy hoạch.
Một cây cầu về nguyên tắc không được xây chỉ để đáp ứng nhu cầu của vài năm trước mắt. Khi quyết định đầu tư hạ tầng, bài toán cần tính đến sự phát triển dân cư, lưu lượng phương tiện, quy mô tuyến đường và khả năng mở rộng trong nhiều năm tiếp theo.
Nếu một công trình còn khả năng sử dụng nhưng phải phá bỏ sớm chỉ vì quy mô cũ không còn phù hợp với quy hoạch mới thì câu hỏi không chỉ là “xây cầu mới hết bao nhiêu tiền?”, mà còn phải tính giá trị còn lại của cây cầu cũ bị mất đi là bao nhiêu?
Đó cũng là một phần của chi phí xã hội.
Có nhất thiết phải phá cầu trước rồi mới xây?
Qua hình ảnh thực tế tại khu vực, không gian xung quanh cầu tương đối rộng. Điều đó khiến người dân có quyền đặt một câu hỏi hoàn toàn chính đáng:
Nếu điều kiện địa hình, dòng chảy, quy hoạch và kỹ thuật cho phép, tại sao không nghiên cứu phương án xây cầu mới bên cạnh, tiếp tục duy trì cầu hiện hữu phục vụ giao thông, sau khi cầu mới hoàn thành mới xử lý công trình cũ?
Chúng tôi không có hồ sơ thiết kế nên không khẳng định phương án đó chắc chắn thực hiện được.
Nhưng trong đầu tư công, việc so sánh các phương án không nên chỉ dựa vào chi phí xây dựng trực tiếp. Cần tính cả giá trị tài sản hiện hữu, chi phí tổ chức giao thông, thời gian người dân phải đi vòng, nhiên liệu tiêu hao thêm, nguy cơ ùn tắc và những ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh, sinh hoạt của khu dân cư.
Tiết kiệm trong đầu tư công không đơn thuần là chọn phương án xây dựng rẻ nhất, mà phải lựa chọn phương án có tổng chi phí xã hội hợp lý nhất.
Biển báo đặt gần công trường: người đi đường đã có đủ thời gian lựa chọn?
Một vấn đề khác thể hiện khá rõ qua hình ảnh thực tế là việc tổ chức giao thông trong thời gian thi công.
Tại tuyến đường dẫn vào khu vực cầu có biển thông báo:
“Cầu Tràng đang thi công – các phương tiện vòng tránh theo hướng khác”.
Tuy nhiên, theo ghi nhận thực tế, phương tiện có thể đã đi vào khá gần khu vực thi công mới gặp biển thông báo. Khi đó, người điều khiển phương tiện mới biết không thể tiếp tục qua cầu và phải tìm đường quay lại hoặc chuyển sang hướng khác.
Với người dân địa phương, có thể họ nhanh chóng biết đường tránh. Nhưng đối với người từ nơi khác đến, xe vận chuyển hàng hóa hoặc những phương tiện lần đầu đi qua khu vực thì việc phát hiện thông tin muộn có thể đồng nghĩa với đi thêm một đoạn rồi quay đầu, mất thời gian, nhiên liệu và gây thêm áp lực giao thông trên những tuyến đường nhỏ xung quanh.
Pháp luật không chỉ yêu cầu “có biển” mà quan trọng là biển phải phát huy tác dụng
Luật Đường bộ năm 2024 quy định đối với việc thi công công trình trên đường bộ đang khai thác, trong quá trình thi công phải bố trí cảnh báo, hướng dẫn giao thông, báo hiệu, rào chắn tạm thời và thực hiện các biện pháp bảo đảm giao thông.
QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ cũng đặt ra một nguyên tắc rất đáng chú ý: biển báo hiệu phải được bố trí tại vị trí để người tham gia giao thông dễ nhìn thấy và có đủ thời gian chuẩn bị đề phòng, thay đổi tốc độ hoặc thay đổi hướng.
Đối với khu vực công trường, hệ thống báo hiệu còn có các quy định về cảnh báo từ xa phù hợp với tình trạng tổ chức giao thông.
Như vậy, vấn đề cần quan tâm không đơn giản là “đã cắm biển hay chưa”, mà phải xem việc cảnh báo và phân luồng có đủ sớm, đủ rõ để người tham gia giao thông chủ động lựa chọn tuyến khác trước khi đi sâu vào khu vực bị hạn chế hay không.
Nếu người dân đi gần đến công trường mới biết cầu không lưu thông được và phải quay đầu thì hiệu quả thực tế của việc tổ chức phân luồng là điều đáng để xem xét lại.
Một tấm biển đặt sớm có thể tiết kiệm cho hàng nghìn lượt phương tiện
Có những giải pháp không cần nguồn kinh phí lớn.
Nếu một cây cầu phải đóng trong thời gian dài, tại những nút giao quan trọng từ xa hoàn toàn có thể nghiên cứu bố trí hệ thống thông tin rõ ràng hơn: cầu đang thi công – đường không thông – hướng đi thay thế, kèm khoảng cách và sơ đồ hướng dẫn cần thiết.
Người lái xe biết từ sớm sẽ chủ động lựa chọn tuyến đường khác.
Một phương tiện không phải quay đầu có thể chỉ tiết kiệm vài phút và một ít nhiên liệu. Nhưng hàng trăm, hàng nghìn lượt phương tiện trong nhiều tháng thi công sẽ trở thành một con số đáng kể.
Đó cũng chính là hiệu quả quản lý.
Đầu tư một cây cầu phải nhìn xa hơn nhiệm kỳ của một công trình
Từ câu chuyện một cây cầu khoảng 10 năm tuổi phải tháo dỡ, điều đáng suy nghĩ nhất không phải là phê phán một công trình cụ thể.
Điều cần đặt ra là tư duy quy hoạch dài hạn.
Một cây cầu được thiết kế tốt có thể tồn tại hàng chục năm. Vì vậy, quy hoạch tuyến đường, dự báo lưu lượng và phương án mở rộng cũng cần có tầm nhìn tương xứng với tuổi thọ của tài sản được tạo ra từ nguồn lực xã hội.
Nếu hôm nay xây, vài năm sau mở rộng lại phá; nếu thi công công trình mới mà việc tổ chức giao thông khiến hàng nghìn phương tiện phải đi vòng không cần thiết, thì những chi phí ấy cuối cùng vẫn quay trở lại với xã hội.
Người dân không phản đối phát triển. Người dân càng mong có những con đường rộng hơn, cây cầu đẹp hơn và hạ tầng hiện đại hơn. Nhưng cùng với phát triển phải là tính toán khoa học, sử dụng tiết kiệm nguồn lực và giảm thấp nhất những bất tiện mà người dân phải gánh chịu trong quá trình thi công.
Một cây cầu mới có thể xây lại.
Nhưng tiền đã đầu tư vào công trình cũ, thời gian người dân mất đi, nhiên liệu tiêu hao vì phải đi vòng và những bất tiện trong nhiều tháng thi công thì không thể thu hồi.
Vì thế, câu chuyện của một cây cầu không chỉ là chuyện bê tông và sắt thép. Đó còn là câu chuyện về tầm nhìn quy hoạch, hiệu quả đầu tư và trách nhiệm đặt sự thuận tiện của người dân vào trong mỗi phương án tổ chức thi công.
HÌNH ẢNH CẦU TRÀNG ĐANG ĐƯỢC KHAI TỬ
Thời Nét Số ghi nhận và phản ánh từ thực tế; bài viết đặt vấn đề dưới góc độ quản lý, hiệu quả đầu tư và bảo đảm giao thông.
Bải Ảnh: HÀ LÊ
Tô Lê
19/08/2026 11:02:11Tài khoản quản lý
CẦU MỚI KHOẢNG 10 NĂM ĐÃ THÁO DỠ – VÀ CÂU CHUYỆN TẦM NHÌN, LÃNG PHÍ, TỔ CHỨC GIAO THÔNG
Khi tuổi thọ của quy hoạch ngắn hơn tuổi thọ công trình
Không ai phủ nhận nhu cầu mở rộng đường sá, cầu cống khi đô thị phát triển, dân cư đông lên và phương tiện giao thông ngày càng tăng.
Nhưng một công trình cầu mới được xây dựng khoảng 10 năm đã phải tháo dỡ cũng là một thực tế cần được nhìn nhận dưới góc độ hiệu quả đầu tư và tầm nhìn quy hoạch.
Một cây cầu về nguyên tắc không được xây chỉ để đáp ứng nhu cầu của vài năm trước mắt. Khi quyết định đầu tư hạ tầng, bài toán cần tính đến sự phát triển dân cư, lưu lượng phương tiện, quy mô tuyến đường và khả năng mở rộng trong nhiều năm tiếp theo.
Nếu một công trình còn khả năng sử dụng nhưng phải phá bỏ sớm chỉ vì quy mô cũ không còn phù hợp với quy hoạch mới thì câu hỏi không chỉ là “xây cầu mới hết bao nhiêu tiền?”, mà còn phải tính giá trị còn lại của cây cầu cũ bị mất đi là bao nhiêu?
Đó cũng là một phần của chi phí xã hội.
Có nhất thiết phải phá cầu trước rồi mới xây?
Qua hình ảnh thực tế tại khu vực, không gian xung quanh cầu tương đối rộng. Điều đó khiến người dân có quyền đặt một câu hỏi hoàn toàn chính đáng:
Nếu điều kiện địa hình, dòng chảy, quy hoạch và kỹ thuật cho phép, tại sao không nghiên cứu phương án xây cầu mới bên cạnh, tiếp tục duy trì cầu hiện hữu phục vụ giao thông, sau khi cầu mới hoàn thành mới xử lý công trình cũ?
Chúng tôi không có hồ sơ thiết kế nên không khẳng định phương án đó chắc chắn thực hiện được.
Nhưng trong đầu tư công, việc so sánh các phương án không nên chỉ dựa vào chi phí xây dựng trực tiếp. Cần tính cả giá trị tài sản hiện hữu, chi phí tổ chức giao thông, thời gian người dân phải đi vòng, nhiên liệu tiêu hao thêm, nguy cơ ùn tắc và những ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh, sinh hoạt của khu dân cư.
Tiết kiệm trong đầu tư công không đơn thuần là chọn phương án xây dựng rẻ nhất, mà phải lựa chọn phương án có tổng chi phí xã hội hợp lý nhất.
Biển báo đặt gần công trường: người đi đường đã có đủ thời gian lựa chọn?
Một vấn đề khác thể hiện khá rõ qua hình ảnh thực tế là việc tổ chức giao thông trong thời gian thi công.
Tại tuyến đường dẫn vào khu vực cầu có biển thông báo:
“Cầu Tràng đang thi công – các phương tiện vòng tránh theo hướng khác”.
Tuy nhiên, theo ghi nhận thực tế, phương tiện có thể đã đi vào khá gần khu vực thi công mới gặp biển thông báo. Khi đó, người điều khiển phương tiện mới biết không thể tiếp tục qua cầu và phải tìm đường quay lại hoặc chuyển sang hướng khác.
Với người dân địa phương, có thể họ nhanh chóng biết đường tránh. Nhưng đối với người từ nơi khác đến, xe vận chuyển hàng hóa hoặc những phương tiện lần đầu đi qua khu vực thì việc phát hiện thông tin muộn có thể đồng nghĩa với đi thêm một đoạn rồi quay đầu, mất thời gian, nhiên liệu và gây thêm áp lực giao thông trên những tuyến đường nhỏ xung quanh.
Pháp luật không chỉ yêu cầu “có biển” mà quan trọng là biển phải phát huy tác dụng
Luật Đường bộ năm 2024 quy định đối với việc thi công công trình trên đường bộ đang khai thác, trong quá trình thi công phải bố trí cảnh báo, hướng dẫn giao thông, báo hiệu, rào chắn tạm thời và thực hiện các biện pháp bảo đảm giao thông.
QCVN 41:2024/BGTVT về báo hiệu đường bộ cũng đặt ra một nguyên tắc rất đáng chú ý: biển báo hiệu phải được bố trí tại vị trí để người tham gia giao thông dễ nhìn thấy và có đủ thời gian chuẩn bị đề phòng, thay đổi tốc độ hoặc thay đổi hướng.
Đối với khu vực công trường, hệ thống báo hiệu còn có các quy định về cảnh báo từ xa phù hợp với tình trạng tổ chức giao thông.
Như vậy, vấn đề cần quan tâm không đơn giản là “đã cắm biển hay chưa”, mà phải xem việc cảnh báo và phân luồng có đủ sớm, đủ rõ để người tham gia giao thông chủ động lựa chọn tuyến khác trước khi đi sâu vào khu vực bị hạn chế hay không.
Nếu người dân đi gần đến công trường mới biết cầu không lưu thông được và phải quay đầu thì hiệu quả thực tế của việc tổ chức phân luồng là điều đáng để xem xét lại.
Một tấm biển đặt sớm có thể tiết kiệm cho hàng nghìn lượt phương tiện
Có những giải pháp không cần nguồn kinh phí lớn.
Nếu một cây cầu phải đóng trong thời gian dài, tại những nút giao quan trọng từ xa hoàn toàn có thể nghiên cứu bố trí hệ thống thông tin rõ ràng hơn: cầu đang thi công – đường không thông – hướng đi thay thế, kèm khoảng cách và sơ đồ hướng dẫn cần thiết.
Người lái xe biết từ sớm sẽ chủ động lựa chọn tuyến đường khác.
Một phương tiện không phải quay đầu có thể chỉ tiết kiệm vài phút và một ít nhiên liệu. Nhưng hàng trăm, hàng nghìn lượt phương tiện trong nhiều tháng thi công sẽ trở thành một con số đáng kể.
Đó cũng chính là hiệu quả quản lý.
Đầu tư một cây cầu phải nhìn xa hơn nhiệm kỳ của một công trình
Từ câu chuyện một cây cầu khoảng 10 năm tuổi phải tháo dỡ, điều đáng suy nghĩ nhất không phải là phê phán một công trình cụ thể.
Điều cần đặt ra là tư duy quy hoạch dài hạn.
Một cây cầu được thiết kế tốt có thể tồn tại hàng chục năm. Vì vậy, quy hoạch tuyến đường, dự báo lưu lượng và phương án mở rộng cũng cần có tầm nhìn tương xứng với tuổi thọ của tài sản được tạo ra từ nguồn lực xã hội.
Nếu hôm nay xây, vài năm sau mở rộng lại phá; nếu thi công công trình mới mà việc tổ chức giao thông khiến hàng nghìn phương tiện phải đi vòng không cần thiết, thì những chi phí ấy cuối cùng vẫn quay trở lại với xã hội.
Người dân không phản đối phát triển. Người dân càng mong có những con đường rộng hơn, cây cầu đẹp hơn và hạ tầng hiện đại hơn. Nhưng cùng với phát triển phải là tính toán khoa học, sử dụng tiết kiệm nguồn lực và giảm thấp nhất những bất tiện mà người dân phải gánh chịu trong quá trình thi công.
Một cây cầu mới có thể xây lại.
Nhưng tiền đã đầu tư vào công trình cũ, thời gian người dân mất đi, nhiên liệu tiêu hao vì phải đi vòng và những bất tiện trong nhiều tháng thi công thì không thể thu hồi.
Vì thế, câu chuyện của một cây cầu không chỉ là chuyện bê tông và sắt thép. Đó còn là câu chuyện về tầm nhìn quy hoạch, hiệu quả đầu tư và trách nhiệm đặt sự thuận tiện của người dân vào trong mỗi phương án tổ chức thi công.
HÌNH ẢNH CẦU TRÀNG ĐANG ĐƯỢC KHAI TỬ
Bải Ảnh: HÀ LÊ