Có những con người không nhìn thấy ánh sáng bằng đôi mắt, nhưng lại khiến người khác phải nhìn cuộc đời bằng một ánh mắt khác.

Người đàn ông khiếm thị bán vé số dạo nghỉ chân tại quán cà phê góc phố Sài Gòn. Khoảng 10 giờ sáng, anh đã bán được 400 tờ vé số và đang ngồi nghỉ uống Caffe để tiếp tục hành trình" Ảnh Hà Lê"
Một buổi sáng cuối tuần, tôi lại ngồi ở quán cà phê quen thuộc nơi góc phố Sài Gòn. Thành phố vẫn thế, dòng người vẫn hối hả, tiếng xe cộ hòa vào những câu chuyện đời thường. Người đến quán để gặp bạn bè, người tranh thủ đọc tin tức, có người chỉ muốn tìm một khoảng lặng giữa nhịp sống tất bật.
Nhưng sáng nay, câu chuyện khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất lại đến từ một người đàn ông không nhìn thấy ánh sáng.
Anh sinh năm 1983, làm nghề bán vé số dạo. Điều đặc biệt là anh bị mù, nhưng mỗi ngày có thể bán từ 900 đến 1.000 tờ vé số, một con số khiến không ít người sáng mắt, cùng làm nghề, cũng phải ngạc nhiên.
Khi nghe anh kể, tôi thực sự tò mò.
Một người không nhìn thấy đường, không phân biệt được những con số in trên từng tờ vé, vậy mà mỗi ngày có thể bán gần một nghìn tờ vé số giữa thành phố rộng lớn này?
Đằng sau con số ấy hẳn phải là cả một câu chuyện dài về nghị lực, trí nhớ, sự nhẫn nại và những tháng ngày mưu sinh không hề dễ dàng.
MỘT NGHÌN TỜ VÉ SỐ VÀ BÀI TOÁN MƯU SINH
Anh kể rằng, bình quân mỗi ngày bán khoảng 900 đến 1.000 tờ vé số. Với mức hoa hồng khoảng 1.100 đồng mỗi tờ, nếu bán hết 1.000 tờ, anh có thể thu được khoảng 1,1 triệu đồng.
Đó là khoản tiền hoa hồng bán vé, chưa trừ chi phí đi lại, ăn uống và những rủi ro có thể xảy ra trong ngày.
Một con số không nhỏ đối với người lao động phổ thông, nhưng để có được khoản tiền ấy, anh phải đánh đổi bằng những bước chân không ngừng nghỉ trên đường phố.
Không có cửa hàng cố định, không có bàn làm việc, không có giờ nghỉ rõ ràng. Đường phố chính là nơi làm việc, còn những người qua đường là khách hàng.
Tôi hỏi:
– Một ngày anh bán được nhiều như vậy thật sao?
Anh trả lời rất tự nhiên, như thể đó là chuyện bình thường trong cuộc sống của mình.
Lúc chúng tôi trò chuyện, đồng hồ mới khoảng 10 giờ sáng. Anh đang tranh thủ nghỉ chân, uống cà phê và kiểm tra lại số vé đã bán.
Từ sáng đến thời điểm ấy, anh đã bán được khoảng 400 tờ.
Bốn trăm tờ vé số!
Trong khi nhiều người còn đang bắt đầu một ngày làm việc, anh đã hoàn thành một phần đáng kể công việc của mình.
Tôi nhìn những tập vé số trên bàn, rồi nhìn người đàn ông trước mặt. Đôi mắt anh không nhìn thấy những con số, nhưng trong đầu anh dường như đã có sẵn một cuốn sổ ghi nhớ đặc biệt.
ĐÔI MẮT KHÔNG NHÌN THẤY, NHƯNG TRÍ NHỚ THẬT ĐÁNG NỂ
Điều khiến tôi ngạc nhiên hơn cả là cách anh quản lý hàng nghìn tờ vé số.
Anh không thể nhìn thấy dãy số, cũng không thể tự đọc tên tỉnh phát hành trên từng tờ vé.
Nhưng anh có một phương pháp rất riêng.
Khi nhận một tập vé, anh nhờ người khác đọc giúp số đầu, số cuối, số lượng và tỉnh phát hành. Sau đó, anh ghi nhớ tất cả trong đầu.
Anh sắp xếp những tập vé theo thứ tự nhất định, tách từng loại và quản lý bằng trí nhớ cùng đôi bàn tay đã quá quen với công việc.
Đặc biệt, anh còn có một bí quyết bán hàng.
Những tờ vé mang dãy số mà khách thường ít lựa chọn, anh ưu tiên bán trước. Những số được nhiều người cho là đẹp, dễ bán hơn, anh dành lại đến cuối buổi.
Đó không chỉ là kinh nghiệm mưu sinh, mà còn là một cách tính toán rất thực tế.
Người bình thường có thể nhìn vào từng tờ vé để lựa chọn, sắp xếp, kiểm tra. Còn anh phải ghi nhớ bằng đầu óc, nhận biết bằng vị trí và dựa vào sự chính xác trong từng thao tác.
Chỉ cần một lần xáo trộn, một tập vé bị đặt sai chỗ, công việc có thể trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Tôi chợt nghĩ, có những khả năng con người chỉ thực sự phát huy khi cuộc sống buộc họ phải tìm cách vượt qua những giới hạn của chính mình.
NGƯỜI ĐÀN ÔNG NUÔI CẢ GIA ĐÌNH BẰNG NHỮNG BƯỚC CHÂN
Câu chuyện chuyển sang gia đình.
Anh cho biết mình đã có vợ và một cô con gái.
Từ ngày lập gia đình, anh không để vợ phải đi làm kiếm sống bên ngoài. Anh muốn vợ ở nhà chăm sóc con cái, lo việc gia đình, còn chuyện mưu sinh anh tự mình gánh vác.
Tôi hỏi:
– Vậy trưa và tối anh có về ăn cơm vợ nấu không?
Anh cười, kể rằng phần lớn thời gian anh ăn ở ngoài, tiện đâu ăn đó. Có ngày cả bữa trưa lẫn bữa tối đều giải quyết trên đường đi bán vé số.
– Ăn ngoài mãi cũng chán, có bữa tôi lại về ăn cơm nhà.
Một câu trả lời rất giản dị.
Không có những lời lẽ lớn lao về trách nhiệm hay sự hy sinh. Anh chỉ kể về cuộc sống của mình như bao người đàn ông khác đang lo toan cho vợ con.
Tôi không biết gia đình anh có những niềm vui, nỗi buồn riêng như thế nào. Nhưng qua câu chuyện, có thể cảm nhận được một người đàn ông đang cố gắng làm việc để gia đình có cuộc sống ổn định.
Ở một góc nhìn khác, tôi cũng nghĩ rằng, hạnh phúc gia đình không chỉ nằm ở việc người chồng kiếm được bao nhiêu tiền, mà còn ở sự chia sẻ, thấu hiểu và quyền được lựa chọn cuộc sống của mỗi thành viên.
Dẫu vậy, điều đáng trân trọng ở người đàn ông trước mặt là anh không xem khiếm khuyết của bản thân như một lý do để buông xuôi.
Anh vẫn làm việc, vẫn tính toán chuyện bán buôn, vẫn chăm lo cho gia đình bằng chính sức lao động của mình.
NHỮNG TỜ TIỀN KHÔNG NHÌN THẤY VÀ LÒNG TIN GIỮA PHỐ ĐÔNG
Khi ngồi trong quán, tôi quan sát cách anh kiểm tra tiền.
Anh không thể nhận biết chính xác các mệnh giá tiền giấy bằng mắt. Mỗi khi cần, anh lại hỏi những người xung quanh tờ tiền ấy có mệnh giá bao nhiêu.
Sau đó, anh đếm và xếp tiền vào từng ngăn rất cẩn thận.
Nhìn cách anh làm, tôi hiểu rằng mỗi ngăn tiền không đơn thuần là nơi cất giữ thu nhập, mà còn là một phương pháp để anh hạn chế nhầm lẫn trong công việc.
Tôi hỏi:
– Anh bán nhiều như vậy, có khi nào bị mất tiền vì khách đưa nhầm không?
Anh trả lời:
– Có chứ, bị hoài!
Có người nói đưa tờ 500.000 đồng nhưng thực tế chỉ đưa 200.000 đồng.
Với một người không nhìn thấy, nếu không có ai giúp kiểm tra, sự chênh lệch ấy rất khó phát hiện.
Anh còn kể, đôi khi cũng bị người ta giật tiền.
Nghe đến đây, tôi bỗng thấy câu chuyện không còn đơn giản là chuyện một người khiếm thị bán được bao nhiêu tờ vé số mỗi ngày.
Đó còn là câu chuyện về lòng tin.
Giữa phố phường đông đúc, người đàn ông ấy phải tin vào lời nói của khách hàng, tin vào sự giúp đỡ của người xung quanh, và đôi khi phải chấp nhận những thiệt thòi mà bản thân không thể kiểm soát.
Một tờ tiền bị đánh tráo, một khoản tiền bị lấy mất, đối với người khác có thể chỉ là một sự cố.
Nhưng với anh, đó là thành quả của hàng trăm tờ vé số, của biết bao bước chân và những giờ làm việc vất vả.
Tôi tự hỏi: Vì sao có những người lại có thể lợi dụng sự khiếm khuyết của người khác để trục lợi?
Người đàn ông ấy không xin tiền ai. Anh đang bán hàng bằng sức lao động của mình.
Điều anh cần không phải là lòng thương hại, mà trước hết là sự trung thực và tôn trọng.
CÙNG MẤT ÁNH SÁNG, NHƯNG MỖI NGƯỜI MỘT CÁCH MƯU SINH
Ngồi gần chúng tôi còn có một người đàn ông khác cũng bị khiếm thị và làm nghề bán vé số.
Nghe câu chuyện, anh góp lời:
– Tôi mỗi ngày chỉ bán được khoảng 300 tờ thôi.
Tôi hỏi vì sao lại có sự chênh lệch lớn như vậy.
Anh giải thích rằng mình thường đứng bán ở một địa điểm cố định, trong khi người đàn ông sinh năm 1983 kia lại đi dạo khắp nơi, tiếp cận nhiều khách hàng hơn.
Cùng một nghề, cùng mang khiếm khuyết về thị giác, nhưng cách làm việc và kết quả mưu sinh của mỗi người lại khác nhau.
Người đứng một chỗ có thể an toàn và đỡ vất vả hơn, nhưng lượng khách hạn chế.
Người đi bán dạo có cơ hội gặp nhiều khách hơn, song cũng phải đối diện với những rủi ro lớn hơn trên đường phố.
Không thể chỉ nhìn vào số vé bán được để đánh giá ai giỏi hơn ai.
Bởi phía sau mỗi người khuyết tật là những điều kiện sức khỏe, hoàn cảnh gia đình, khả năng di chuyển và sự hỗ trợ khác nhau.
Có người đủ sức đi cả ngày.
Có người chỉ có thể đứng ở một góc phố quen thuộc.
Nhưng dù bán được 300 hay 1.000 tờ vé số, họ đều đang lao động để tự nuôi sống bản thân.
Và điều ấy xứng đáng được xã hội trân trọng.
SÀI GÒN – NƠI NHỮNG PHẬN NGƯỜI TÌM CƠ HỘI MƯU SINH
Sài Gòn là một thành phố đặc biệt.
Ở đây, người ta có thể bắt gặp những tòa nhà cao tầng, những khu thương mại sang trọng, những chiếc xe đắt tiền lướt qua phố.
Nhưng cũng ngay trên những con đường ấy là biết bao phận người mưu sinh bằng những công việc rất đỗi bình thường.
Người bán vé số, người nhặt ve chai, người đẩy xe hàng rong, người chạy xe ôm, người bán từng gói bánh, chai nước bên lề đường.
Họ góp phần tạo nên một Sài Gòn không chỉ có ánh đèn rực rỡ, mà còn có những giọt mồ hôi thầm lặng.
Đặc biệt, đối với người khuyết tật, hành trình kiếm sống còn có thêm những rào cản mà người bình thường đôi khi khó hình dung hết.
Một đoạn đường đông xe, một vỉa hè bị lấn chiếm, một bậc thềm bất ngờ hay một người khách thiếu trung thực đều có thể trở thành thử thách.
Chúng ta thường nói nhiều về sự quan tâm, hỗ trợ người khuyết tật. Nhưng có lẽ điều quan trọng hơn là làm sao để họ có thể lao động trong một môi trường an toàn, được đối xử công bằng và có cơ hội phát triển khả năng của mình.
Người khuyết tật không chỉ cần những món quà trong các dịp lễ, Tết.
Họ cần những công việc phù hợp, những con đường dễ tiếp cận, những phương tiện hỗ trợ và một cộng đồng biết tôn trọng sự khác biệt.
Bởi sự tử tế không nhất thiết phải bắt đầu từ những việc lớn lao.
Đôi khi chỉ là giúp một người khiếm thị nhận biết đúng mệnh giá tờ tiền.
Là không lợi dụng sự thiếu may mắn của họ.
Là nhường một lối đi an toàn.
Hay đơn giản là mua một tờ vé số bằng thái độ trân trọng, không phải bằng ánh mắt thương hại.
MỘT NGHÌN TỜ VÉ SỐ – KHÔNG CHỈ LÀ CON SỐ
Trở lại câu chuyện của người đàn ông sinh năm 1983.
Nếu mỗi ngày bán được 1.000 tờ vé số, khoản hoa hồng khoảng 1,1 triệu đồng quả thực là một thành quả đáng ghi nhận.
Nhưng tôi không muốn chỉ nhìn anh qua số tiền kiếm được.
Bởi đằng sau khoản thu nhập ấy là những ngày rong ruổi, những bữa cơm ăn vội, những lần đếm tiền bằng sự giúp đỡ của người khác và cả những mất mát không đáng có.
Có thể hôm nay anh bán được 1.000 tờ.
Ngày mai chỉ 700 hoặc 800 tờ.
Có ngày trời mưa, có ngày sức khỏe không tốt, có ngày gặp khách hàng thiếu trung thực.
Thu nhập của người lao động tự do không phải lúc nào cũng đều đặn, và một ngày bán tốt không có nghĩa là cuộc sống đã hết khó khăn.
Nhưng có một điều khiến tôi suy nghĩ mãi.
Người đàn ông ấy không nhìn thấy ánh sáng, nhưng vẫn tự tìm cho mình một con đường mưu sinh.
Anh không nhìn thấy những tờ vé số, nhưng nhớ được cách sắp xếp chúng.
Anh không nhìn thấy những tờ tiền, nhưng biết cách quản lý chúng.
Anh không nhìn thấy những con đường mình đi qua, nhưng vẫn cố gắng bước tiếp mỗi ngày.
Dĩ nhiên, nghị lực cá nhân không thể thay thế trách nhiệm của cộng đồng và xã hội. Không phải người khuyết tật nào cũng có thể làm việc với cường độ như anh, và cũng không ai đáng bị đánh giá thấp chỉ vì không kiếm được nhiều tiền.
Giá trị của một con người chưa bao giờ chỉ nằm ở thu nhập.
LY CÀ PHÊ CUỐI TUẦN VÀ MỘT ĐIỀU ĐÁNG SUY NGẪM
Khi câu chuyện dần khép lại, tôi nhìn những tập vé số còn nằm trên bàn.
Đó cũng là khoảnh khắc tôi chụp lại tấm hình người đàn ông đang nghỉ chân bên ly cà phê, kiểm tra số vé đã bán từ sáng.
Khoảng 10 giờ, anh đã bán được 400 tờ.
Một con số bình thường đối với anh, nhưng lại khiến tôi phải suy nghĩ rất lâu.
Giữa cuộc sống hôm nay, đôi khi chúng ta có đầy đủ sức khỏe, đôi mắt sáng, đôi chân lành lặn, có gia đình, có công việc, nhưng vẫn cảm thấy mình thiếu thốn quá nhiều thứ.
Chúng ta dễ than phiền vì một ngày làm việc mệt mỏi, một khoản thu nhập chưa như mong muốn, hay một điều không vừa ý trong cuộc sống.
Trong khi đó, có những người phải vượt qua những trở ngại lớn hơn rất nhiều để có được một ngày lao động bình thường.
Tuy nhiên, câu chuyện của anh không phải để nhắc những người khó khăn khác rằng họ phải cố gắng hơn nữa.
Mỗi cuộc đời có một hoàn cảnh riêng, mỗi người có một giới hạn riêng.
Điều đáng quý là trong hoàn cảnh của mình, anh vẫn tìm được cách lao động, vẫn giữ được sự chủ động và vẫn hướng về gia đình.
Tôi không biết sau buổi sáng ấy, anh sẽ tiếp tục đi qua những con đường nào của Sài Gòn.
Không biết đến cuối ngày, anh có bán hết 1.000 tờ vé số như dự định hay không.
Chỉ mong rằng trên những chặng đường mưu sinh, anh sẽ gặp nhiều người tử tế hơn những người từng lợi dụng sự khiếm thị của mình.
Mong những đồng tiền anh nhận được đều đúng với giá trị của chúng.
Mong những bước chân của anh được an toàn giữa phố đông.
Và mong rằng sau một ngày rong ruổi, anh vẫn có những bữa cơm gia đình ấm áp bên vợ con.
Sài Gòn có hàng triệu câu chuyện mưu sinh, nhưng không phải câu chuyện nào cũng được lắng nghe.
Sáng nay, bên ly cà phê góc phố, tôi may mắn được nghe một câu chuyện như thế.
Một người đàn ông không nhìn thấy ánh sáng, nhưng bằng nghị lực và sức lao động, anh đã khiến tôi nhận ra thêm một điều:
Không phải ai có đôi mắt sáng cũng nhìn thấy hết giá trị của cuộc sống. Và không phải người không nhìn thấy ánh sáng thì cuộc đời họ thiếu đi những điều đáng trân trọng.
Một nghìn tờ vé số mỗi ngày, suy cho cùng, không chỉ là câu chuyện về thu nhập.
Đó là câu chuyện về lao động, về phẩm giá, về tình yêu thương gia đình và về quyền được sống bằng chính sức mình.
Và hơn hết, đó còn là lời nhắc nhở rằng:
Một thành phố chỉ thực sự văn minh không phải khi có bao nhiêu tòa nhà cao tầng, mà còn ở cách thành phố ấy đối xử với những con người yếu thế đang ngày ngày mưu sinh trên đường phố.
HÀ LÊ
Sài Gòn, sáng cuối tuần 21/11/2026.
Nguyễn Đình Thanh
21/11/2026 10:50:03Người dùng
CÂU CHUYỆN CUỐI TUẦN- NGƯỜI ĐÀN ÔNG KHÔNG NHÌN THẤY ÁNH SÁNG VÀ MỘT NGHÌN TỜ VÉ SỐ GIỮA SÀI GÒN
Người đàn ông khiếm thị bán vé số dạo nghỉ chân tại quán cà phê góc phố Sài Gòn. Khoảng 10 giờ sáng, anh đã bán được 400 tờ vé số và đang ngồi nghỉ uống Caffe để tiếp tục hành trình" Ảnh Hà Lê"
Một buổi sáng cuối tuần, tôi lại ngồi ở quán cà phê quen thuộc nơi góc phố Sài Gòn. Thành phố vẫn thế, dòng người vẫn hối hả, tiếng xe cộ hòa vào những câu chuyện đời thường. Người đến quán để gặp bạn bè, người tranh thủ đọc tin tức, có người chỉ muốn tìm một khoảng lặng giữa nhịp sống tất bật.
Nhưng sáng nay, câu chuyện khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất lại đến từ một người đàn ông không nhìn thấy ánh sáng.
Anh sinh năm 1983, làm nghề bán vé số dạo. Điều đặc biệt là anh bị mù, nhưng mỗi ngày có thể bán từ 900 đến 1.000 tờ vé số, một con số khiến không ít người sáng mắt, cùng làm nghề, cũng phải ngạc nhiên.
Khi nghe anh kể, tôi thực sự tò mò.
Một người không nhìn thấy đường, không phân biệt được những con số in trên từng tờ vé, vậy mà mỗi ngày có thể bán gần một nghìn tờ vé số giữa thành phố rộng lớn này?
Đằng sau con số ấy hẳn phải là cả một câu chuyện dài về nghị lực, trí nhớ, sự nhẫn nại và những tháng ngày mưu sinh không hề dễ dàng.
MỘT NGHÌN TỜ VÉ SỐ VÀ BÀI TOÁN MƯU SINH
Anh kể rằng, bình quân mỗi ngày bán khoảng 900 đến 1.000 tờ vé số. Với mức hoa hồng khoảng 1.100 đồng mỗi tờ, nếu bán hết 1.000 tờ, anh có thể thu được khoảng 1,1 triệu đồng.
Đó là khoản tiền hoa hồng bán vé, chưa trừ chi phí đi lại, ăn uống và những rủi ro có thể xảy ra trong ngày.
Một con số không nhỏ đối với người lao động phổ thông, nhưng để có được khoản tiền ấy, anh phải đánh đổi bằng những bước chân không ngừng nghỉ trên đường phố.
Không có cửa hàng cố định, không có bàn làm việc, không có giờ nghỉ rõ ràng. Đường phố chính là nơi làm việc, còn những người qua đường là khách hàng.
Tôi hỏi:
– Một ngày anh bán được nhiều như vậy thật sao?
Anh trả lời rất tự nhiên, như thể đó là chuyện bình thường trong cuộc sống của mình.
Lúc chúng tôi trò chuyện, đồng hồ mới khoảng 10 giờ sáng. Anh đang tranh thủ nghỉ chân, uống cà phê và kiểm tra lại số vé đã bán.
Từ sáng đến thời điểm ấy, anh đã bán được khoảng 400 tờ.
Bốn trăm tờ vé số!
Trong khi nhiều người còn đang bắt đầu một ngày làm việc, anh đã hoàn thành một phần đáng kể công việc của mình.
Tôi nhìn những tập vé số trên bàn, rồi nhìn người đàn ông trước mặt. Đôi mắt anh không nhìn thấy những con số, nhưng trong đầu anh dường như đã có sẵn một cuốn sổ ghi nhớ đặc biệt.
ĐÔI MẮT KHÔNG NHÌN THẤY, NHƯNG TRÍ NHỚ THẬT ĐÁNG NỂ
Điều khiến tôi ngạc nhiên hơn cả là cách anh quản lý hàng nghìn tờ vé số.
Anh không thể nhìn thấy dãy số, cũng không thể tự đọc tên tỉnh phát hành trên từng tờ vé.
Nhưng anh có một phương pháp rất riêng.
Khi nhận một tập vé, anh nhờ người khác đọc giúp số đầu, số cuối, số lượng và tỉnh phát hành. Sau đó, anh ghi nhớ tất cả trong đầu.
Anh sắp xếp những tập vé theo thứ tự nhất định, tách từng loại và quản lý bằng trí nhớ cùng đôi bàn tay đã quá quen với công việc.
Đặc biệt, anh còn có một bí quyết bán hàng.
Những tờ vé mang dãy số mà khách thường ít lựa chọn, anh ưu tiên bán trước. Những số được nhiều người cho là đẹp, dễ bán hơn, anh dành lại đến cuối buổi.
Đó không chỉ là kinh nghiệm mưu sinh, mà còn là một cách tính toán rất thực tế.
Người bình thường có thể nhìn vào từng tờ vé để lựa chọn, sắp xếp, kiểm tra. Còn anh phải ghi nhớ bằng đầu óc, nhận biết bằng vị trí và dựa vào sự chính xác trong từng thao tác.
Chỉ cần một lần xáo trộn, một tập vé bị đặt sai chỗ, công việc có thể trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Tôi chợt nghĩ, có những khả năng con người chỉ thực sự phát huy khi cuộc sống buộc họ phải tìm cách vượt qua những giới hạn của chính mình.
NGƯỜI ĐÀN ÔNG NUÔI CẢ GIA ĐÌNH BẰNG NHỮNG BƯỚC CHÂN
Câu chuyện chuyển sang gia đình.
Anh cho biết mình đã có vợ và một cô con gái.
Từ ngày lập gia đình, anh không để vợ phải đi làm kiếm sống bên ngoài. Anh muốn vợ ở nhà chăm sóc con cái, lo việc gia đình, còn chuyện mưu sinh anh tự mình gánh vác.
Tôi hỏi:
– Vậy trưa và tối anh có về ăn cơm vợ nấu không?
Anh cười, kể rằng phần lớn thời gian anh ăn ở ngoài, tiện đâu ăn đó. Có ngày cả bữa trưa lẫn bữa tối đều giải quyết trên đường đi bán vé số.
– Ăn ngoài mãi cũng chán, có bữa tôi lại về ăn cơm nhà.
Một câu trả lời rất giản dị.
Không có những lời lẽ lớn lao về trách nhiệm hay sự hy sinh. Anh chỉ kể về cuộc sống của mình như bao người đàn ông khác đang lo toan cho vợ con.
Tôi không biết gia đình anh có những niềm vui, nỗi buồn riêng như thế nào. Nhưng qua câu chuyện, có thể cảm nhận được một người đàn ông đang cố gắng làm việc để gia đình có cuộc sống ổn định.
Ở một góc nhìn khác, tôi cũng nghĩ rằng, hạnh phúc gia đình không chỉ nằm ở việc người chồng kiếm được bao nhiêu tiền, mà còn ở sự chia sẻ, thấu hiểu và quyền được lựa chọn cuộc sống của mỗi thành viên.
Dẫu vậy, điều đáng trân trọng ở người đàn ông trước mặt là anh không xem khiếm khuyết của bản thân như một lý do để buông xuôi.
Anh vẫn làm việc, vẫn tính toán chuyện bán buôn, vẫn chăm lo cho gia đình bằng chính sức lao động của mình.
NHỮNG TỜ TIỀN KHÔNG NHÌN THẤY VÀ LÒNG TIN GIỮA PHỐ ĐÔNG
Khi ngồi trong quán, tôi quan sát cách anh kiểm tra tiền.
Anh không thể nhận biết chính xác các mệnh giá tiền giấy bằng mắt. Mỗi khi cần, anh lại hỏi những người xung quanh tờ tiền ấy có mệnh giá bao nhiêu.
Sau đó, anh đếm và xếp tiền vào từng ngăn rất cẩn thận.
Nhìn cách anh làm, tôi hiểu rằng mỗi ngăn tiền không đơn thuần là nơi cất giữ thu nhập, mà còn là một phương pháp để anh hạn chế nhầm lẫn trong công việc.
Tôi hỏi:
– Anh bán nhiều như vậy, có khi nào bị mất tiền vì khách đưa nhầm không?
Anh trả lời:
– Có chứ, bị hoài!
Có người nói đưa tờ 500.000 đồng nhưng thực tế chỉ đưa 200.000 đồng.
Với một người không nhìn thấy, nếu không có ai giúp kiểm tra, sự chênh lệch ấy rất khó phát hiện.
Anh còn kể, đôi khi cũng bị người ta giật tiền.
Nghe đến đây, tôi bỗng thấy câu chuyện không còn đơn giản là chuyện một người khiếm thị bán được bao nhiêu tờ vé số mỗi ngày.
Đó còn là câu chuyện về lòng tin.
Giữa phố phường đông đúc, người đàn ông ấy phải tin vào lời nói của khách hàng, tin vào sự giúp đỡ của người xung quanh, và đôi khi phải chấp nhận những thiệt thòi mà bản thân không thể kiểm soát.
Một tờ tiền bị đánh tráo, một khoản tiền bị lấy mất, đối với người khác có thể chỉ là một sự cố.
Nhưng với anh, đó là thành quả của hàng trăm tờ vé số, của biết bao bước chân và những giờ làm việc vất vả.
Tôi tự hỏi: Vì sao có những người lại có thể lợi dụng sự khiếm khuyết của người khác để trục lợi?
Người đàn ông ấy không xin tiền ai. Anh đang bán hàng bằng sức lao động của mình.
Điều anh cần không phải là lòng thương hại, mà trước hết là sự trung thực và tôn trọng.
CÙNG MẤT ÁNH SÁNG, NHƯNG MỖI NGƯỜI MỘT CÁCH MƯU SINH
Ngồi gần chúng tôi còn có một người đàn ông khác cũng bị khiếm thị và làm nghề bán vé số.
Nghe câu chuyện, anh góp lời:
– Tôi mỗi ngày chỉ bán được khoảng 300 tờ thôi.
Tôi hỏi vì sao lại có sự chênh lệch lớn như vậy.
Anh giải thích rằng mình thường đứng bán ở một địa điểm cố định, trong khi người đàn ông sinh năm 1983 kia lại đi dạo khắp nơi, tiếp cận nhiều khách hàng hơn.
Cùng một nghề, cùng mang khiếm khuyết về thị giác, nhưng cách làm việc và kết quả mưu sinh của mỗi người lại khác nhau.
Người đứng một chỗ có thể an toàn và đỡ vất vả hơn, nhưng lượng khách hạn chế.
Người đi bán dạo có cơ hội gặp nhiều khách hơn, song cũng phải đối diện với những rủi ro lớn hơn trên đường phố.
Không thể chỉ nhìn vào số vé bán được để đánh giá ai giỏi hơn ai.
Bởi phía sau mỗi người khuyết tật là những điều kiện sức khỏe, hoàn cảnh gia đình, khả năng di chuyển và sự hỗ trợ khác nhau.
Có người đủ sức đi cả ngày.
Có người chỉ có thể đứng ở một góc phố quen thuộc.
Nhưng dù bán được 300 hay 1.000 tờ vé số, họ đều đang lao động để tự nuôi sống bản thân.
Và điều ấy xứng đáng được xã hội trân trọng.
SÀI GÒN – NƠI NHỮNG PHẬN NGƯỜI TÌM CƠ HỘI MƯU SINH
Sài Gòn là một thành phố đặc biệt.
Ở đây, người ta có thể bắt gặp những tòa nhà cao tầng, những khu thương mại sang trọng, những chiếc xe đắt tiền lướt qua phố.
Nhưng cũng ngay trên những con đường ấy là biết bao phận người mưu sinh bằng những công việc rất đỗi bình thường.
Người bán vé số, người nhặt ve chai, người đẩy xe hàng rong, người chạy xe ôm, người bán từng gói bánh, chai nước bên lề đường.
Họ góp phần tạo nên một Sài Gòn không chỉ có ánh đèn rực rỡ, mà còn có những giọt mồ hôi thầm lặng.
Đặc biệt, đối với người khuyết tật, hành trình kiếm sống còn có thêm những rào cản mà người bình thường đôi khi khó hình dung hết.
Một đoạn đường đông xe, một vỉa hè bị lấn chiếm, một bậc thềm bất ngờ hay một người khách thiếu trung thực đều có thể trở thành thử thách.
Chúng ta thường nói nhiều về sự quan tâm, hỗ trợ người khuyết tật. Nhưng có lẽ điều quan trọng hơn là làm sao để họ có thể lao động trong một môi trường an toàn, được đối xử công bằng và có cơ hội phát triển khả năng của mình.
Người khuyết tật không chỉ cần những món quà trong các dịp lễ, Tết.
Họ cần những công việc phù hợp, những con đường dễ tiếp cận, những phương tiện hỗ trợ và một cộng đồng biết tôn trọng sự khác biệt.
Bởi sự tử tế không nhất thiết phải bắt đầu từ những việc lớn lao.
Đôi khi chỉ là giúp một người khiếm thị nhận biết đúng mệnh giá tờ tiền.
Là không lợi dụng sự thiếu may mắn của họ.
Là nhường một lối đi an toàn.
Hay đơn giản là mua một tờ vé số bằng thái độ trân trọng, không phải bằng ánh mắt thương hại.
MỘT NGHÌN TỜ VÉ SỐ – KHÔNG CHỈ LÀ CON SỐ
Trở lại câu chuyện của người đàn ông sinh năm 1983.
Nếu mỗi ngày bán được 1.000 tờ vé số, khoản hoa hồng khoảng 1,1 triệu đồng quả thực là một thành quả đáng ghi nhận.
Nhưng tôi không muốn chỉ nhìn anh qua số tiền kiếm được.
Bởi đằng sau khoản thu nhập ấy là những ngày rong ruổi, những bữa cơm ăn vội, những lần đếm tiền bằng sự giúp đỡ của người khác và cả những mất mát không đáng có.
Có thể hôm nay anh bán được 1.000 tờ.
Ngày mai chỉ 700 hoặc 800 tờ.
Có ngày trời mưa, có ngày sức khỏe không tốt, có ngày gặp khách hàng thiếu trung thực.
Thu nhập của người lao động tự do không phải lúc nào cũng đều đặn, và một ngày bán tốt không có nghĩa là cuộc sống đã hết khó khăn.
Nhưng có một điều khiến tôi suy nghĩ mãi.
Người đàn ông ấy không nhìn thấy ánh sáng, nhưng vẫn tự tìm cho mình một con đường mưu sinh.
Anh không nhìn thấy những tờ vé số, nhưng nhớ được cách sắp xếp chúng.
Anh không nhìn thấy những tờ tiền, nhưng biết cách quản lý chúng.
Anh không nhìn thấy những con đường mình đi qua, nhưng vẫn cố gắng bước tiếp mỗi ngày.
Dĩ nhiên, nghị lực cá nhân không thể thay thế trách nhiệm của cộng đồng và xã hội. Không phải người khuyết tật nào cũng có thể làm việc với cường độ như anh, và cũng không ai đáng bị đánh giá thấp chỉ vì không kiếm được nhiều tiền.
Giá trị của một con người chưa bao giờ chỉ nằm ở thu nhập.
LY CÀ PHÊ CUỐI TUẦN VÀ MỘT ĐIỀU ĐÁNG SUY NGẪM
Khi câu chuyện dần khép lại, tôi nhìn những tập vé số còn nằm trên bàn.
Đó cũng là khoảnh khắc tôi chụp lại tấm hình người đàn ông đang nghỉ chân bên ly cà phê, kiểm tra số vé đã bán từ sáng.
Khoảng 10 giờ, anh đã bán được 400 tờ.
Một con số bình thường đối với anh, nhưng lại khiến tôi phải suy nghĩ rất lâu.
Giữa cuộc sống hôm nay, đôi khi chúng ta có đầy đủ sức khỏe, đôi mắt sáng, đôi chân lành lặn, có gia đình, có công việc, nhưng vẫn cảm thấy mình thiếu thốn quá nhiều thứ.
Chúng ta dễ than phiền vì một ngày làm việc mệt mỏi, một khoản thu nhập chưa như mong muốn, hay một điều không vừa ý trong cuộc sống.
Trong khi đó, có những người phải vượt qua những trở ngại lớn hơn rất nhiều để có được một ngày lao động bình thường.
Tuy nhiên, câu chuyện của anh không phải để nhắc những người khó khăn khác rằng họ phải cố gắng hơn nữa.
Mỗi cuộc đời có một hoàn cảnh riêng, mỗi người có một giới hạn riêng.
Điều đáng quý là trong hoàn cảnh của mình, anh vẫn tìm được cách lao động, vẫn giữ được sự chủ động và vẫn hướng về gia đình.
Tôi không biết sau buổi sáng ấy, anh sẽ tiếp tục đi qua những con đường nào của Sài Gòn.
Không biết đến cuối ngày, anh có bán hết 1.000 tờ vé số như dự định hay không.
Chỉ mong rằng trên những chặng đường mưu sinh, anh sẽ gặp nhiều người tử tế hơn những người từng lợi dụng sự khiếm thị của mình.
Mong những đồng tiền anh nhận được đều đúng với giá trị của chúng.
Mong những bước chân của anh được an toàn giữa phố đông.
Và mong rằng sau một ngày rong ruổi, anh vẫn có những bữa cơm gia đình ấm áp bên vợ con.
Sài Gòn có hàng triệu câu chuyện mưu sinh, nhưng không phải câu chuyện nào cũng được lắng nghe.
Sáng nay, bên ly cà phê góc phố, tôi may mắn được nghe một câu chuyện như thế.
Một người đàn ông không nhìn thấy ánh sáng, nhưng bằng nghị lực và sức lao động, anh đã khiến tôi nhận ra thêm một điều:
Không phải ai có đôi mắt sáng cũng nhìn thấy hết giá trị của cuộc sống. Và không phải người không nhìn thấy ánh sáng thì cuộc đời họ thiếu đi những điều đáng trân trọng.
Một nghìn tờ vé số mỗi ngày, suy cho cùng, không chỉ là câu chuyện về thu nhập.
Đó là câu chuyện về lao động, về phẩm giá, về tình yêu thương gia đình và về quyền được sống bằng chính sức mình.
Và hơn hết, đó còn là lời nhắc nhở rằng:
Một thành phố chỉ thực sự văn minh không phải khi có bao nhiêu tòa nhà cao tầng, mà còn ở cách thành phố ấy đối xử với những con người yếu thế đang ngày ngày mưu sinh trên đường phố.
HÀ LÊ
Sài Gòn, sáng cuối tuần 21/11/2026.