Không có một “bậc thang khen thưởng” áp dụng cho tất cả
Pháp luật thi đua, khen thưởng phân biệt giữa danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng. “Chiến sĩ thi đua cơ sở” là danh hiệu thi đua; giấy khen, bằng khen và huân chương là các hình thức khen thưởng. Những loại này không thể tùy ý thay thế cho nhau.
Đồng thời, Luật không quy định chung rằng phải có một số lượng giấy khen nhất định mới được đề nghị bằng khen, hoặc mọi cá nhân đều phải có Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ trước khi được xét Huân chương Lao động hạng Ba.
Đối với hướng xét theo công trạng tích lũy, các mốc khen thưởng trước đó, thời gian hoàn thành nhiệm vụ và danh hiệu thi đua là điều kiện bắt buộc. Đối với thành tích đột xuất, phong trào thi đua hoặc đóng góp kinh tế – xã hội, an sinh, từ thiện nhân đạo, việc xét thực hiện theo những tiêu chuẩn riêng. Vì vậy, khi lập hồ sơ, điều đầu tiên là xác định đề nghị cho ai, theo thành tích nào và căn cứ điểm, khoản nào của Luật.
Cá nhân đạt Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ như thế nào?
Theo điểm b khoản 1 Điều 73 Luật Thi đua, khen thưởng hiện hành, một hướng xét theo công trạng đối với cá nhân gồm các điều kiện:
- Đã được tặng bằng khen của bộ, ban, ngành, tỉnh.
- Sau đó có ít nhất 05 năm liên tục, tính đến thời điểm đề nghị, được công nhận hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên.
- Trong thời gian đó có 03 lần được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”.
Như vậy, chỉ có nhiều giấy khen hoặc đã công tác lâu năm chưa đủ để đáp ứng hướng xét này. Hồ sơ phải chứng minh được cả mốc bằng khen, kết quả đánh giá từng năm và các quyết định công nhận danh hiệu thi đua.
Ngoài ra, Điều 73 còn quy định những hướng xét khác, như thành tích tiêu biểu trong phong trào thi đua, thành tích đột xuất hoặc đóng góp kinh tế – xã hội, công tác xã hội, từ thiện nhân đạo. Khoản 3 của Điều này có quy định riêng đối với doanh nhân, trí thức, nhà khoa học không thuộc trường hợp tại khoản 1 và khoản 2, có thành tích đóng góp được bộ, ban, ngành, tỉnh công nhận.
Từ Bằng khen Thủ tướng đến Huân chương Lao động hạng Ba
Đối với cá nhân xét theo công trạng tại điểm e khoản 1 Điều 44, điều kiện gồm:
- Đã được tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.
- Sau đó có ít nhất 05 năm liên tục hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên, tính đến thời điểm đề nghị.
- Trong thời gian đó có ít nhất 01 năm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
- Có 03 lần được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” trong thời gian xét.
Đây là những yêu cầu phải đáp ứng đồng thời. Không thể lấy giấy khen thay cho danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở, hoặc cộng tất cả khen thưởng trong cả quá trình công tác mà bỏ qua thời gian thành tích phải tính sau lần khen trước.
Tuy nhiên, khoản 3 Điều 44 quy định việc xét Huân chương Lao động hạng Ba đối với doanh nhân, trí thức, nhà khoa học theo các tiêu chuẩn tại điểm a, b, c, d và đ khoản 1. Trong đó có hướng xét dựa trên đóng góp kinh tế – xã hội, an sinh xã hội, từ thiện nhân đạo có phạm vi ảnh hưởng theo luật định.
Do đó, một doanh nhân chưa có Bằng khen Thủ tướng vẫn có thể được xem xét theo căn cứ phù hợp khác. Điều này không có nghĩa cứ tài trợ hoặc đóng góp tiền là đương nhiên được tặng huân chương; thành tích phải đạt tiêu chuẩn và được kiểm tra, xác nhận qua hồ sơ.
Tập thể Hội có điều kiện khác với cá nhân
Đối với tập thể xét Bằng khen Thủ tướng theo điểm e khoản 4 Điều 73, phải có bằng khen của bộ, ban, ngành, tỉnh; sau đó ít nhất 05 năm liên tục được công nhận hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hoặc đạt danh hiệu Tập thể lao động xuất sắc, Đơn vị quyết thắng. Trong thời gian đó phải có 01 cờ thi đua hoặc 02 bằng khen của bộ, ban, ngành, tỉnh.
Đối với Huân chương Lao động hạng Ba theo điểm đ khoản 4 Điều 44, tập thể phải có quá trình xây dựng, phát triển từ 10 năm trở lên; đã có Bằng khen Thủ tướng; sau đó có ít nhất 05 năm liên tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hoặc đạt danh hiệu Tập thể lao động xuất sắc. Trong thời gian này phải đạt một trong các phương án:
- 01 Cờ thi đua của Chính phủ;
- 02 cờ thi đua của bộ, ban, ngành, tỉnh;
- 01 cờ thi đua và 01 bằng khen của bộ, ban, ngành, tỉnh;
- Hoặc 02 bằng khen của bộ, ban, ngành, tỉnh đối với tập thể không thuộc đối tượng được tặng cờ thi đua.
Các điều kiện trên thuộc hướng xét công trạng tích lũy. Tập thể có thành tích đột xuất hoặc đóng góp xã hội có thể được xét theo những căn cứ khác của Luật.
Bằng khen của Hội có được tính như bằng khen cấp tỉnh?
Đây là điểm dễ nhầm lẫn khi rà soát hồ sơ.
Một văn bản mang tên “Bằng khen” không tự động có giá trị tương đương bằng khen của bộ, ban, ngành, tỉnh. Cần xem cơ quan ban hành, người ký và căn cứ thẩm quyền.
Bằng khen của Hội cấp thành phố không mặc nhiên thay thế Bằng khen của Chủ tịch UBND thành phố. Đối với bằng khen của tổ chức Trung ương, cũng phải kiểm tra quy định áp dụng cho tổ chức đó, thay vì chỉ căn cứ vào chữ “Trung ương”.
Giấy khen, bằng khen của Hội là sự ghi nhận có ý nghĩa và có thể bổ sung chứng cứ thành tích. Nhưng khi Luật yêu cầu một hình thức khen thưởng cụ thể, hồ sơ phải đáp ứng đúng hình thức hoặc trường hợp tương đương được pháp luật cho phép.
Trình tự đề nghị từ cấp Hội
Đối với hồ sơ thực hiện theo thủ tục thông thường, có thể khái quát thành các bước:
Bước 1: Rà soát thành tích và chọn đúng căn cứ.
Cá nhân, tập thể hoặc bộ phận phụ trách thi đua của Hội tập hợp báo cáo thành tích, quyết định khen thưởng, kết quả đánh giá và tài liệu chứng minh.
Bước 2: Xét tại cơ quan, tổ chức đề nghị.
Hội thực hiện việc xét theo điều lệ, quy chế thi đua, khen thưởng và hướng dẫn của cơ quan tiếp nhận. Việc Hội đồng Thi đua – Khen thưởng, Ban Thường vụ hay Ban Chấp hành tham gia phải căn cứ quy định áp dụng cho Hội, không mặc định mọi nơi đều giống nhau.
Bước 3: Chuyển hồ sơ theo đúng tuyến.
Nếu theo tuyến địa phương, hồ sơ được chuyển đến cơ quan thi đua, khen thưởng thuộc Sở Nội vụ để tham mưu cấp tỉnh, thành phố. Nếu theo tuyến tổ chức Trung ương, phải xác định tổ chức có thẩm quyền trình hoặc cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận. Không phải hồ sơ nào cũng bắt buộc đi qua cả tuyến địa phương và tuyến Hội Trung ương.
Bước 4: Thẩm định, lấy ý kiến và xét ở cấp trình.
Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra điều kiện, xác nhận thành tích, lấy ý kiến liên quan và tổ chức xét. Riêng danh sách đề nghị huân chương theo thủ tục thông thường phải được công khai trên phương tiện truyền thông của bộ, ban, ngành, tỉnh ít nhất 10 ngày làm việc trước khi họp Hội đồng Thi đua – Khen thưởng cấp đó.
Bước 5: Gửi hồ sơ qua Bộ Nội vụ.
Cấp có thẩm quyền lập hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ qua Bộ Nội vụ. Hồ sơ thông thường gồm tờ trình, báo cáo thành tích có xác nhận, biên bản xét của Hội đồng cấp trình và các văn bản liên quan; gửi bản chính và tệp điện tử theo quy định.
Bước 6: Quyết định khen thưởng.
Bộ Nội vụ thẩm định, trình Thủ tướng. Đối với Bằng khen Thủ tướng, Thủ tướng Chính phủ quyết định. Đối với Huân chương Lao động, Thủ tướng xem xét, trình Chủ tịch nước quyết định. Hội hoặc tổ chức Trung ương có thể đề nghị, phối hợp trao tặng nhưng không tự quyết định hai hình thức khen thưởng này.
Thành tích phải rõ, hồ sơ phải có căn cứ
Không thấy một cá nhân được Hội cấp dưới khen trước đó chưa đủ để kết luận việc được khen ở cấp Nhà nước là sai. Ngược lại, việc đã có nhiều giấy khen, bằng khen cũng không đồng nghĩa đương nhiên đủ điều kiện nhận huân chương.
Cách đánh giá đúng là kiểm tra căn cứ xét, thành tích thực tế, thẩm quyền xác nhận và trình tự hồ sơ. Với hoạt động an sinh, cần làm rõ đóng góp của cá nhân và tập thể, nguồn lực thực hiện, kết quả và phạm vi ảnh hưởng; tránh ghi toàn bộ thành tích chung thành công lao riêng của một người.
Khen thưởng có giá trị khi ghi nhận đúng đóng góp. Người được đề nghị cần báo cáo trung thực; tổ chức Hội cần xét công bằng; cơ quan trình cần kiểm tra chặt chẽ để mỗi bằng khen, mỗi huân chương thực sự là sự ghi nhận xứng đáng.
Bài viết đối chiếu Luật Thi đua, khen thưởng số 06/2022/QH15, được sửa đổi bởi Luật số 06/2026/QH16; Văn bản hợp nhất 115/VBHN-VPQH ngày 22/5/2026; Nghị định 368/2026/NĐ-CP và Thông tư 25/2026/TT-BNV. Hai văn bản hướng dẫn mới có hiệu lực từ ngày 01/10/2026.
HÀ LÊ
Chu Thành Trung
03/10/2026 19:30:24Người dùng
BẰNG KHEN THỦ TƯỚNG VÀ HUÂN CHƯƠNG LAO ĐỘNG HẠNG BA: HIỂU ĐÚNG ĐIỀU KIỆN, LÀM ĐÚNG TRÌNH TỰ
Trong hoạt động của cơ quan, doanh nghiệp và các tổ chức Hội, nhiều người cho rằng phải có giấy khen cấp cơ sở, bằng khen cấp Hội, bằng khen cấp tỉnh rồi mới được đề nghị Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và Huân chương Lao động hạng Ba. Cách hiểu này chưa đầy đủ. Pháp luật quy định nhiều căn cứ xét khen thưởng; mỗi căn cứ có điều kiện riêng, nhưng đều phải bảo đảm đúng thẩm quyền, trung thực về thành tích và thực hiện đúng thủ tục.
Không có một “bậc thang khen thưởng” áp dụng cho tất cả
Pháp luật thi đua, khen thưởng phân biệt giữa danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng. “Chiến sĩ thi đua cơ sở” là danh hiệu thi đua; giấy khen, bằng khen và huân chương là các hình thức khen thưởng. Những loại này không thể tùy ý thay thế cho nhau.
Đồng thời, Luật không quy định chung rằng phải có một số lượng giấy khen nhất định mới được đề nghị bằng khen, hoặc mọi cá nhân đều phải có Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ trước khi được xét Huân chương Lao động hạng Ba.
Đối với hướng xét theo công trạng tích lũy, các mốc khen thưởng trước đó, thời gian hoàn thành nhiệm vụ và danh hiệu thi đua là điều kiện bắt buộc. Đối với thành tích đột xuất, phong trào thi đua hoặc đóng góp kinh tế – xã hội, an sinh, từ thiện nhân đạo, việc xét thực hiện theo những tiêu chuẩn riêng. Vì vậy, khi lập hồ sơ, điều đầu tiên là xác định đề nghị cho ai, theo thành tích nào và căn cứ điểm, khoản nào của Luật.
Cá nhân đạt Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ như thế nào?
Theo điểm b khoản 1 Điều 73 Luật Thi đua, khen thưởng hiện hành, một hướng xét theo công trạng đối với cá nhân gồm các điều kiện:
Như vậy, chỉ có nhiều giấy khen hoặc đã công tác lâu năm chưa đủ để đáp ứng hướng xét này. Hồ sơ phải chứng minh được cả mốc bằng khen, kết quả đánh giá từng năm và các quyết định công nhận danh hiệu thi đua.
Ngoài ra, Điều 73 còn quy định những hướng xét khác, như thành tích tiêu biểu trong phong trào thi đua, thành tích đột xuất hoặc đóng góp kinh tế – xã hội, công tác xã hội, từ thiện nhân đạo. Khoản 3 của Điều này có quy định riêng đối với doanh nhân, trí thức, nhà khoa học không thuộc trường hợp tại khoản 1 và khoản 2, có thành tích đóng góp được bộ, ban, ngành, tỉnh công nhận.
Từ Bằng khen Thủ tướng đến Huân chương Lao động hạng Ba
Đối với cá nhân xét theo công trạng tại điểm e khoản 1 Điều 44, điều kiện gồm:
Đây là những yêu cầu phải đáp ứng đồng thời. Không thể lấy giấy khen thay cho danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở, hoặc cộng tất cả khen thưởng trong cả quá trình công tác mà bỏ qua thời gian thành tích phải tính sau lần khen trước.
Tuy nhiên, khoản 3 Điều 44 quy định việc xét Huân chương Lao động hạng Ba đối với doanh nhân, trí thức, nhà khoa học theo các tiêu chuẩn tại điểm a, b, c, d và đ khoản 1. Trong đó có hướng xét dựa trên đóng góp kinh tế – xã hội, an sinh xã hội, từ thiện nhân đạo có phạm vi ảnh hưởng theo luật định.
Do đó, một doanh nhân chưa có Bằng khen Thủ tướng vẫn có thể được xem xét theo căn cứ phù hợp khác. Điều này không có nghĩa cứ tài trợ hoặc đóng góp tiền là đương nhiên được tặng huân chương; thành tích phải đạt tiêu chuẩn và được kiểm tra, xác nhận qua hồ sơ.
Tập thể Hội có điều kiện khác với cá nhân
Đối với tập thể xét Bằng khen Thủ tướng theo điểm e khoản 4 Điều 73, phải có bằng khen của bộ, ban, ngành, tỉnh; sau đó ít nhất 05 năm liên tục được công nhận hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hoặc đạt danh hiệu Tập thể lao động xuất sắc, Đơn vị quyết thắng. Trong thời gian đó phải có 01 cờ thi đua hoặc 02 bằng khen của bộ, ban, ngành, tỉnh.
Đối với Huân chương Lao động hạng Ba theo điểm đ khoản 4 Điều 44, tập thể phải có quá trình xây dựng, phát triển từ 10 năm trở lên; đã có Bằng khen Thủ tướng; sau đó có ít nhất 05 năm liên tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hoặc đạt danh hiệu Tập thể lao động xuất sắc. Trong thời gian này phải đạt một trong các phương án:
Các điều kiện trên thuộc hướng xét công trạng tích lũy. Tập thể có thành tích đột xuất hoặc đóng góp xã hội có thể được xét theo những căn cứ khác của Luật.
Bằng khen của Hội có được tính như bằng khen cấp tỉnh?
Đây là điểm dễ nhầm lẫn khi rà soát hồ sơ.
Một văn bản mang tên “Bằng khen” không tự động có giá trị tương đương bằng khen của bộ, ban, ngành, tỉnh. Cần xem cơ quan ban hành, người ký và căn cứ thẩm quyền.
Bằng khen của Hội cấp thành phố không mặc nhiên thay thế Bằng khen của Chủ tịch UBND thành phố. Đối với bằng khen của tổ chức Trung ương, cũng phải kiểm tra quy định áp dụng cho tổ chức đó, thay vì chỉ căn cứ vào chữ “Trung ương”.
Giấy khen, bằng khen của Hội là sự ghi nhận có ý nghĩa và có thể bổ sung chứng cứ thành tích. Nhưng khi Luật yêu cầu một hình thức khen thưởng cụ thể, hồ sơ phải đáp ứng đúng hình thức hoặc trường hợp tương đương được pháp luật cho phép.
Trình tự đề nghị từ cấp Hội
Đối với hồ sơ thực hiện theo thủ tục thông thường, có thể khái quát thành các bước:
Bước 1: Rà soát thành tích và chọn đúng căn cứ.
Cá nhân, tập thể hoặc bộ phận phụ trách thi đua của Hội tập hợp báo cáo thành tích, quyết định khen thưởng, kết quả đánh giá và tài liệu chứng minh.
Bước 2: Xét tại cơ quan, tổ chức đề nghị.
Hội thực hiện việc xét theo điều lệ, quy chế thi đua, khen thưởng và hướng dẫn của cơ quan tiếp nhận. Việc Hội đồng Thi đua – Khen thưởng, Ban Thường vụ hay Ban Chấp hành tham gia phải căn cứ quy định áp dụng cho Hội, không mặc định mọi nơi đều giống nhau.
Bước 3: Chuyển hồ sơ theo đúng tuyến.
Nếu theo tuyến địa phương, hồ sơ được chuyển đến cơ quan thi đua, khen thưởng thuộc Sở Nội vụ để tham mưu cấp tỉnh, thành phố. Nếu theo tuyến tổ chức Trung ương, phải xác định tổ chức có thẩm quyền trình hoặc cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận. Không phải hồ sơ nào cũng bắt buộc đi qua cả tuyến địa phương và tuyến Hội Trung ương.
Bước 4: Thẩm định, lấy ý kiến và xét ở cấp trình.
Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra điều kiện, xác nhận thành tích, lấy ý kiến liên quan và tổ chức xét. Riêng danh sách đề nghị huân chương theo thủ tục thông thường phải được công khai trên phương tiện truyền thông của bộ, ban, ngành, tỉnh ít nhất 10 ngày làm việc trước khi họp Hội đồng Thi đua – Khen thưởng cấp đó.
Bước 5: Gửi hồ sơ qua Bộ Nội vụ.
Cấp có thẩm quyền lập hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ qua Bộ Nội vụ. Hồ sơ thông thường gồm tờ trình, báo cáo thành tích có xác nhận, biên bản xét của Hội đồng cấp trình và các văn bản liên quan; gửi bản chính và tệp điện tử theo quy định.
Bước 6: Quyết định khen thưởng.
Bộ Nội vụ thẩm định, trình Thủ tướng. Đối với Bằng khen Thủ tướng, Thủ tướng Chính phủ quyết định. Đối với Huân chương Lao động, Thủ tướng xem xét, trình Chủ tịch nước quyết định. Hội hoặc tổ chức Trung ương có thể đề nghị, phối hợp trao tặng nhưng không tự quyết định hai hình thức khen thưởng này.
Thành tích phải rõ, hồ sơ phải có căn cứ
Không thấy một cá nhân được Hội cấp dưới khen trước đó chưa đủ để kết luận việc được khen ở cấp Nhà nước là sai. Ngược lại, việc đã có nhiều giấy khen, bằng khen cũng không đồng nghĩa đương nhiên đủ điều kiện nhận huân chương.
Cách đánh giá đúng là kiểm tra căn cứ xét, thành tích thực tế, thẩm quyền xác nhận và trình tự hồ sơ. Với hoạt động an sinh, cần làm rõ đóng góp của cá nhân và tập thể, nguồn lực thực hiện, kết quả và phạm vi ảnh hưởng; tránh ghi toàn bộ thành tích chung thành công lao riêng của một người.
Khen thưởng có giá trị khi ghi nhận đúng đóng góp. Người được đề nghị cần báo cáo trung thực; tổ chức Hội cần xét công bằng; cơ quan trình cần kiểm tra chặt chẽ để mỗi bằng khen, mỗi huân chương thực sự là sự ghi nhận xứng đáng.
Bài viết đối chiếu Luật Thi đua, khen thưởng số 06/2022/QH15, được sửa đổi bởi Luật số 06/2026/QH16; Văn bản hợp nhất 115/VBHN-VPQH ngày 22/5/2026; Nghị định 368/2026/NĐ-CP và Thông tư 25/2026/TT-BNV. Hai văn bản hướng dẫn mới có hiệu lực từ ngày 01/10/2026.
HÀ LÊ